Człowiek istota zależna od czasów w których żyje. Analiza literacka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 12.08.2024 o 11:53

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 12.08.2024 o 11:15

Człowiek jako istota uzależniona od czasów, w których żyje Człowiek jest istotą nieodłącznie zależną od czasów, w których przyszło mu egzystować. Na proces kształtowania jego tożsamości, wartości, przekonań i decyzji mają wpływ zarówno historyczne okoliczności, jak i panujące w danym okresie normy społeczne. Tematyka ta znalazła sowite odbicie w literaturze, zwłaszcza w dziełach, które ukazują bohaterów zmagających się z wyzwaniami swoich epok. "Lalka" autorstwa Bolesława Prusa jest jednym z takich utworów, który ilustruje, jak kontekst historyczno-społeczny wpływa na człowieka. Analiza tego aspektu w kontekście epoki pozytywizmu, a także porównanie z dwoma innymi kontekstami literackimi – romantyzmem oraz okresem wojennym – pozwoli lepiej zrozumieć, jak czasy, w których żyje jednostka, determinują jej losy.

"Lalka" Bolesława Prusa to nie tylko opowieść o miłości i ambicjach, ale przede wszystkim o starciu jednostki z rzeczywistością drugiej połowy XIX wieku. Główny bohater, Stanisław Wokulski, jest postacią, której życie zostało ukształtowane przez szereg determinantów wynikających z czasów, w których przyszło mu żyć. Wokulski, jako były powstaniec styczniowy, doświadczył dramatycznych przełomów – od klęski powstania, przez upadek marzeń patriotycznych, aż po sukcesy zawodowe w handlu. Jego losy są ściśle związane z przemianami społecznymi i ekonomicznymi epoki pozytywizmu, w której pragmatyczne wartości pracy i postęp gospodarczego zaczęły dominować nad szlacheckimi ideałami przeszłości.

Stanisław Wokulski doświadcza konfliktu między przeszłością a przyszłością. Z jednej strony, jako były powstaniec styczniowy, czuje patriotyczne powołanie wobec Polski. Z drugiej strony, jako przedsiębiorca, aktywnie uczestniczy w modernizacji gospodarki, co miało prowadzić kraj do nowoczesności. W jego działaniach widać siłę społeczno-ekonomicznych zmian, które zaczynają dominować nad romantycznymi ideałami. Jego uczucie do Izabeli Łęckiej, która reprezentuje świat arystokracji, pokazuje, jak bardzo człowiek może być rozdarty między marzeniami a brutalnością rzeczywistości. Wokulski stara się uczynić swoją miłość do Izabeli sensem życia, jednak w obliczu historycznych i społecznych realiów musi uznać wyższość potężnych mechanizmów społecznych nad osobistymi pragnieniami.

Porównując "Lalkę" z epoką romantyzmu, można zauważyć, że bohaterowie romantyczni, podobnie jak Wokulski, są również zależni od czasów, w których żyją, ale w inny sposób. Epoka romantyzmu kładła nacisk na indywidualizm, emocje i konflikty z otaczającym światem. Doskonałym przykładem postaci kształtowanej przez swój czas jest Konrad z dramatu "Dziady" Adama Mickiewicza. Konrad jest romantycznym buntownikiem walczącym o niepodległość i sprawiedliwość. Jego marzenia i emocje są jednak skazane na zderzenie z twardą rzeczywistością zaborów. Podobnie jak Wokulski, Konrad przeżywa dramat, w którym jego wewnętrzne pragnienia muszą ustąpić miejsca nieuchronnym realiom historycznym.

Analizując postaci literackie z epoki wojennej, możemy zobaczyć, jak trauma wielkich konfliktów światowych kształtuje ludzkie losy. Warto tu przywołać "Medaliony" Zofii Nałkowskiej. Zbiór tych opowiadań przedstawia ludzi żyjących podczas II wojny światowej, którzy codzienność zdominowana została przez terror, dehumanizację i śmierć. Bohaterowie "Medalionów" egzystują w ramach narzuconych przez ekstremalne warunki wojenne, ich losy są bezwzględnie podporządkowane historycznym wydarzeniom. Nałkowska ukazuje, jak wojna zmienia ludzkie zachowania, wpaja strach i przemoc oraz jak człowieczeństwo jest testowane w ekstremalnych warunkach.

Podsumowując, zarówno "Lalka" Bolesława Prusa, jak i inne konteksty literackie, które przywołałem, ukazują, jak wielki wpływ mają czasy na człowieka. Stanisław Wokulski, Konrad z "Dziadów" oraz bohaterowie "Medalionów" Zofii Nałkowskiej są żywym dowodem na to, że ludzka tożsamość, wartości i losy są nierozerwalnie splecione z historycznymi i społecznymi realiami, w których przyszło im żyć. To właśnie dzięki literaturze możemy lepiej zrozumieć tę skomplikowaną zależność między człowiekiem a epoką.