Przegląd najważniejszych grup poetyckich dwudziestolecia międzywojennego oraz ich programy.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.08.2024 o 6:40

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 13.08.2024 o 6:14

Dwudziestolecie międzywojenne to najkrótsza, ale zarazem jedna z najważniejszych epok w historii literatury polskiej. Intensywność zmian technologicznych oraz kulturowych wpłynęła na życie literackie, rozwijane w szczególności w miejskich kawiarniach, gdzie artyści spotykali się, aby dyskutować, organizować wieczorki poetyckie oraz wygłaszać manifesty programowe. W tym dynamicznym okresie powstało wiele znaczących grup poetyckich, z których każda przyniosła własne, unikalne perspektywy i wartości literackie.

Jedną z dominujących grup byli Skamandryci. Składali się z takich wybitnych poetów jak Julian Tuwim, Kazimierz Wierzyński, Jarosław Iwaszkiewicz, Jan Lechoń i Antoni Słonimski. Julian Tuwim, w swojej początkowej twórczości skandalizujący ("Wiosna"), z czasem zaczął tworzyć utwory zakorzenione w tradycji literackiej jak "Rzecz czarnoleska". Jego satyryczne spojrzenie na rzeczywistość uwidoczniło się w utworze "Bal w operze". Kazimierz Wierzyński z początku koncentrował się na tematyce sportowej i młodzieńczej, co widać w poetyckim cyklu "Zielono mam w głowie...", jednak z czasem jego twórczość zdominowały motywy patriotyczne, szczególnie związane z osobą Józefa Piłsudskiego, jak w "Wolność tragiczna". Jarosław Iwaszkiewicz, pod wpływem parnasizmu, nasycał swoje utwory aluzjami malarskimi i muzycznymi, co widoczne jest również w jego prozie, np. w "Sława i chwała" i "Panny z Wilka". Jan Lechoń skupiał się na patriotyzmie i sprawach narodowościowych, zaś jego słynny wiersz "Herostrates" jest tego doskonałym przykładem. Antoni Słonimski początkowo inspirował się klasycyzmem, lecz później jego twórczość zaczęła nabierać romantycznego charakteru, czego dowodem są utwory jak "Godzina poezji" czy "Droga na Wschód".

Skamandryci propagowali program bezprogramowości - swobodę twórczą i brak sztywnych zasad. Odrzucali patos oraz tradycję na rzecz prostoty języka, kolokwializmów i wulgaryzmów, a także czerpali inspirację z codzienności, czyniąc zwykłego człowieka bohaterem swoich utworów. W ich poezji dominowały optymizm i radość życia. Główne miejsce ich działalności to warszawska kawiarnia "Pod Pikadorem", a ich organ prasowy nosił nazwę "Pro Arte et Studio".

Inną znaczącą grupą była Awangarda Krakowska, której czołowymi przedstawicielami byli Tadeusz Peiper, Julian Przyboś, Jalu Kurek, Jan Brzękowski i Adam Ważyk. Julian Przyboś w swoich zbiorach jak "Śruby" i "Oburącz" celebrował kult nowoczesności, a w późniejszych tych jak "Sponad" i "W głąb las" dążył do doskonalenia metafory. Jeden z jego najbardziej znanych liryków to "Z Tatr". Awangarda Krakowska wyróżniała się wyraźnym programem, zwanym "3 M": Miasto, Masa, Maszyna. Grupa stawiała na fascynację techniką i nowoczesnością, a artysta miał być rzemieślnikiem dbającym o dokładność. Metafora była głównym środkiem stylistycznym, zaś celem było unikanie zbędnych słów, co nazywano odrzuceniem "waty słownej". Ich organem prasowym było czasopismo "Zwrotnica".

Na tle dwudziestolecia wyróżniali się również Futuryści, z Brunonem Jasieńskim na czele, autorem takich utworów jak "But w butonierce". Inni przedstawiciele to Anatol Stern, Aleksander Watt i Stanisław Młodożeniec. Futuryści starali się wyprowadzić poezję ze sztywnych ram logiki, zerwali z przeszłością i promowali pełną nowoczesność. Tworzyli poezję "słów na wolności", charakteryzującą się brakiem reguł gramatycznych i ortograficznych.

W ramach poezji rewolucyjnej, na czoło wysunęli się Władysław Broniewski, Witold Wandurski i Stanisław Stande. Władysław Broniewski, znany przede wszystkim z poezji wojskowej i narodowościowej, stworzył takie słynne wiersze jak "Bagnet na broń". Rewolucyjni poeci silnie związali swoją twórczość z ruchem komunistycznym, a poezję postrzegali jako narzędzie rewolucji.

Z kolei "Żagary" to grupa, której członkami byli między innymi Czesław Miłosz, Teodor Bujnicki, Antoni Gołubiew, Jerzy Zagórski, Aleksander Rymkiewicz i Jerzy Putrament. Program tej grupy cechował się katastrofizmem - poczuciem nadchodzącej zagłady. Nazwa grupy pochodziła od ich organu prasowego, czasopisma "Żagary".

Oprócz zorganizowanych grup istnieli także poeci tworzący poza ugrupowaniami: Bolesław Leśmian, Konstanty Ildefons Gałczyński, Józef Czechowicz i Leopold Staff. Bolesław Leśmian tworzył poezję oniryczną i filozoficzną, Konstanty Ildefons Gałczyński był znany z groteski i form jarmarcznych, Józef Czechowicz z poezji katastroficznej, a Leopold Staff obejmował swoją twórczością trzy różne pokolenia.

W dwudziestoleciu międzywojennym zauważalny był również wkład poetyckiej twórczości kobiecej. Maria Pawlikowska-Jasnorzewska była autorką subtelnych liryków miłosnych, a Kazimiera Iłłakowiczówna wprowadzała bajkowe motywy i duchy do swojej miłosnej poezji.

Podsumowując, każda grupa poetycka dwudziestolecia międzywojennego wnosiła swoje unikalne wartości i perspektywy do literatury. Przeplatanie się tradycyjnych motywów z nowoczesnymi ideami tworzyło złożony krajobraz literacki, w którym zarówno zorganizowane grupy jak i indywidualni twórcy pozostawili trwały ślad na polskiej kulturze.