Kim jest człowiek i jaka jest jego wartość? Rozważ to zagadnienie, odwołując się twórczości literackiej antyku i Biblii

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.08.2024 o 21:09

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 16.08.2024 o 20:18

Pytanie o istotę człowieka i jego wartość jest jednym z fundamentalnych zagadnień, które od zawsze absorbowały myślicieli, filozofów, teologów oraz twórców literackich. Zrozumienie, kim jest człowiek i jaka jest jego wartość, różniło się znacząco w zależności od epoki i kultury. Jak różne epoki i systemy wierzeń wpływały na to rozumienie? Literatura antyczna oraz biblijna dostarczają nam niezwykle cennych świadectw tych rozważań, oferując nie tylko różnorodność perspektyw, ale też głębokie przemyślenia na temat ludzkiej natury i jej miejsca w świecie.

Jeśli przeanalizujemy historię od momentu odkrycia pisma w Mezopotamii około 4000 lat p.n.e. do upadku Cesarstwa Rzymskiego w 476 r. n.e., zauważymy, że twórczość literacka antyku ewoluowała od ukazywania człowieka jako bytu podporządkowanego bogom do przedstawiania go jako samodzielnej jednostki, mającej wpływ na swoje decyzje w systemie religijnym. Naszym celem jest zbadanie wartości i roli człowieka w literaturze antycznej oraz biblijnej, a także wskazanie różnic między tymi dwiema tradycjami kulturowymi.

Człowiek w twórczości literackiej antyku

Mitologia grecka stanowi niezrównane źródło wiedzy o dawnych wyobrażeniach na temat człowieka i jego miejsca w świecie. Postacie takie jak Ikar i Prometeusz są emblemą ludzkich ambicji, dążeń, ale też stosunków z bogami. Ikar, syn Dedala, pragnął polecieć tak wysoko, jak to możliwe, ignorując ostrzeżenia ojca. Ta historia pokazuje, jak w mitologii greckiej sugerowano, że ludzkie ambicje są z góry skazane na porażkę, gdy przeciwstawiają się bogom. Prometeusz, który ukradł ogień bogom, by dać go ludziom, także poniósł surową karę za swoje nieposłuszeństwo. Archetypy te podkreślają, że człowiek w greckich mitach był często bez wartości w porównaniu z wszechmocnymi bogami.

2. Epika Homera: "Iliada" i "Odyseja"

Opowieści Homera – "Iliada" i "Odyseja" – przenoszą nas w świat, gdzie bohaterowie są zarówno symbolem wartości i cech ludzkich, jak i "królikami doświadczalnymi" w rękach bogów. Achilles, półbóg, i Hektor, szlachetny śmiertelnik, pokazują różnorodność postaci, zmagających się z losem. Odys, w "Odysei", przez dziesięć lat stara się wrócić do domu, napotykając na swojej drodze liczne przeszkody rzucane przez bogów. Epika Homera przedstawia człowieka jako istotę cierpiącą z powodu decyzji bogów, ale zarazem pokazuje także jego siłę, odwagę i wytrwałość.

3. Filozoficzne ujęcie człowieka przez Arystotelesa i innych

Literatura antyczna, zwłaszcza grecka, jest również odbiciem głęboko zakorzenionych wierzeń, które filozofowie starali się rozwikłać. Arystoteles, w swoich dziełach dotyczących dramatu, zaznacza, że tragedia antyczna przedstawia własny, niezależny świat, w którym bogowie i ludzie oddziałują nawzajem na siebie w skomplikowany sposób. Literatura, według Arystotelesa, miała oddawać idealizowane obrazy ludzkich interakcji i przeznaczeń.

4. Tragedia grecka na przykładzie "Antygony" Sofoklesa

Tragedia grecka, jak w przypadku "Antygony" Sofoklesa, przenosi konflikt tragiczny na poziom relacji między prawem boskim a ludzkim. Antygona, wybierając przestrzeganie prawa boskiego (pogrzebanie brata), sprzeciwia się prawu Kreona. Postać Antygony stanowi wyraz skomplikowanych relacji człowieka z prawem i moralnymi dylematami, ukazując człowieka jako istotę, która podejmuje trudne decyzje, nawet kosztem własnego życia.

5. Inne przykłady literatury antyku: Wergiliusz, Horacy

Twórczość Wergiliusza, zwłaszcza "Eneida", ukazuje człowieka jako bohatera tułaczki, który zmaga się z przeznaczeniem, odkrywając swoje miejsce we wszechświecie. Z kolei Horacy w swoim "Exegi monumentum" reflektuje nad rolą człowieka i jego nieśmiertelnością, jaką może osiągnąć poprzez sztukę. Przez te dzieła obserwujemy, jak literatura antyczna snuje refleksje nad nieśmiertelnością, miejscem człowieka w świecie i możliwościami, jakie daje twórczość artystyczna.

Człowiek w twórczości biblijnej

W biblijnej Księdze Rodzaju człowiek przedstawiany jest jako najdoskonalsza istota stworzona na obraz i podobieństwo Boga. Stworzenie Adama i Ewy pokazuje, że człowiek ma wyjątkowe miejsce w planie Bożym, mając panowanie nad całą Ziemią. Człowiek jest tu ukazany nie tylko jako wyjątkowe dzieło Boga, ale także istota odpowiedzialna za swoje czyny, co symbolizuje grzech pierworodny i wygnanie z Raju.

2. Księga Hioba

Księga Hioba jest wybitnym literackim dziełem, które ukazuje człowieka w świetle jego zmagań z losem i wiarą. Hiob, doświadczając ogromnego cierpienia i niesprawiedliwości, pozostaje wierny Bogu, co pokazuje złożoność ludzkiej natury. Historię Hioba można interpretować jako alegorię ludzkiej walki ze złem, próbę wiary i ukazanie, że człowiek, mimo cierpienia, może zachować godność i wierność.

3. Przypowieści Jezusa

Przypowieści Jezusa z Nowego Testamentu, takie jak "Przypowieść o siewcy," "Syn marnotrawny" i "Miłosierny Samarytanin," przedstawiają człowieka jako istotę wolną i zdolną do wyboru oraz nawrócenia. Te przypowieści odzwierciedlają, że człowiek ma moralne i etyczne obowiązki wobec siebie i innych, jednocześnie podkreślając możliwość odkupienia i przebaczenia.

4. Psalmy i refleksje na temat człowieka

Psalmy to utwory literackie, pełne refleksji o ludzkiej naturze i miejscu człowieka w Boskim planie. Psalm XII mówi o człowieku jako władcy nad dziełami Boga, niewiele mniejszym od aniołów, co podkreśla jego wyjątkową pozycję. Refleksje zawarte w Psalmach pokazują, że człowiek, pomimo swojej niewielkości, ma ogromną odpowiedzialność i godność w oczach Boga.

5. Księga Koheleta

Księga Koheleta, będąca częścią literatury mądrościowej Starego Testamentu, oferuje pesymistyczną refleksję na temat marności życia ludzkiego: "vanitas vanitatum," czyli "marność nad marnościami." Kohelet reflektuje nad przemijalnością wszystkiego, co ludzkie, i naukowo-filozoficznie rozważa darzy Boże oraz odpowiedzialność człowieka za swoje czyny, podkreślając, że wszystkie ludzkie działania mają znaczenie tylko w kontekście Bożej mądrości.

Wnioski

Ewolucja myśli o człowieku jest widoczna również w przejściu od podporządkowania bogom i loseowi do samodzielnej odpowiedzialności przed Bogiem. Literatura antyczna i biblijna oferują zatem różnorodność podejść, od mitologii przez epic teleobrazki po refleksje filozoficzne, pokazując, jak różne kultury podchodziły do zagadnienia wartości ludzkiego życia.

Uniwersalne lekcje płynące z literatury antyku i Biblii pozostają aktualne. Pomimo upływu czasu, mitologia, epopeje, dramaty i przypowieści biblijne stanowią źródła ponadczasowych refleksji na temat człowieka, jego natury i wartości. Analiza tych dzieł pokazuje, że zarówno filozofia, jak i religia są kluczowe dla pełniejszego zrozumienia ludzkiej egzystencji i jej miejsca w świecie.

Przewodnictwo tych starożytnych tekstów pomaga współczesnemu człowiekowi interpretować i odnajdywać sens w ludzkiej naturze, odwieczne wartości, które, choć mogą wydawać się abstrakcyjne, nadal mają ogromną wartość w naszym zrozumieniu człowieka i jego wartości.