Ideał władcy – Bolesława Krzywoustego na podstawie kroniki Galla Anonima

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 18.08.2024 o 9:56

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 18.08.2024 o 9:08

Literatura średniowieczna, onegdaj tworzona ku pamięci i pouczeniu, miała głęboko dydaktyczny charakter. Takie twórczości nie tylko opiewały bohaterskie czyny rycerzy i władców, lecz także starały się kreować wzorce moralne, godne naśladowania przez współczesnych oraz przyszłe pokolenia. Niemal każdy utwór literacki tej epoki służył podkreślaniu wartości takich jak odwaga, męstwo, wierność, ludzka dobroć czy sprawiedliwość. Jednym z celów literatury średniowiecznej było tworzenie wzorcowych postaci, doskonałych przedstawicieli różnych stanów społecznych, od którzych można by czerpać nauki i zasady postępowania.

Przykłady idealnych postaci w literaturze średniowiecznej są różnorodne i liczne. Najbardziej znane to wzorce doskonałych rycerzy, takich jak Roland czy Lancelot, odznaczających się odwagą, męstwem oraz nieskazitelną wiernością Bogu i ojczyźnie. Innym wzorcowym bohaterem tejże epoki był doskonały władca, którego cechy uosabiali tacy historyczni i legendarny przywódcy jak Karol Wielki czy król Artur. Byli oni przedstawiani jako sprawiedliwi, pobożni, mądrzy, a przy tym nieustraszeni i gotowi poświęcić wszystko dla dobra swojego ludu i królestwa.

W polskim kontekście za idealnego władcę można uznać Bolesława Krzywoustego, którego życie i czyny opisał Gall Anonim w swojej "Kronice polskiej". Dzieło to jest jednym z najważniejszych źródeł historycznych dotyczących wczesnych dziejów Polski. Gall Anonim stworzył obraz Bolesława Krzywoustego jako władcy o doskonałych cechach, zasługujących na miano prawdziwego ideału. Niniejsze wypracowanie postara się przybliżyć ten obraz, pokazując, dlaczego i w jaki sposób Bolesław Krzywousty został ukazany jako wzór dla ówczesnych i przyszłych władców.

Rozwinięcie

Jednym z najbardziej znaczących epizodów w życiu Bolesława Krzywoustego, szeroko opisywanym przez Galla Anonima, była walka z Pomorzanami. W kronice przedstawiono napady Pomorzan jako gwałtowne i groźne dla państwa polskiego: rabunki, niszczenie wsi oraz branie ludzi do niewoli były na porządku dziennym. Bolesław Krzywousty jawił się w tej narracji jako obrońca narodu, który, cytując Galla Anonima, "nie śpi", zawsze czuwając nad bezpieczeństwem swojego kraju. Mimo nierównych szans i liczebnej przewagi przeciwnika, książę nie zamierzał ustępować. Jego odwaga i determinacja w obliczu nieprzyjaciela były niemal legendarne - walczył nawet wtedy, gdy miał do dyspozycji jedynie garstkę żołnierzy, podczas gdy po stronie wroga stały tysiące. To właśnie takie bohaterstwo i poświęcenie dla ojczyzny ukazywały Bolesława w świetle idealnego władcy.

Odważny i wojowniczy charakter Bolesława Krzywoustego nie ograniczał się jedynie do bojów z Pomorzanami. Gall Anonim często porównywał księcia do lwa, zwracając uwagę na jego gniew i nieustępliwość w obliczu wrogów. W jednym z opisów autor stwierdza, że Bolesław działał "jak lew smaganiem ogona wprawiwszy się w gniew", co oddaje jego zaciekłość i determinację w walce. Innym razem kronikarz porównuje go do głodnej lwicy łaknącej krwi, podkreślając jego bezkompromisowość i nieustępliwość. Gall Anonim, wspominając Bolesława jako "marsowego syna", ukazuje go jako władcę, który walkę ceni ponad wszystko – dla którego honor i obrona ojczyzny były priorytetem. Jego styl prowadzenia wojny, pełen odwagi i szlachetności, stał się wzorcowy dla wielu późniejszych pokoleń.

Jednak nie tylko waleczność i męstwo były cechami wyróżniającymi Bolesława Krzywoustego. Jego dobroć i szlachetność również zasługują na uwagę. Według Galla Anonima, książę był hojny i skłonny do darowywania win, co czyniło go jeszcze bardziej ludzki i poziom legały jego władzy na miłości i szacunku swoich poddanych. Bolesław, mimo swojej władczości, potrafił okazywać dobro i współczucie zarówno wobec ubogich, jak i wyższych rangą magnatów i rycerzy. Taka postawa przysparzała mu wielu zwolenników i budowała niezwykle pozytywny wizerunek jako władcy łagodnego, a jednocześnie sprawiedliwego.

Ocena postaci przez współczesne standardy

Na przestrzeni wieków koncepcja idealnego władcy uległa istotnym zmianom. W średniowieczu nacisk kładziono na cechy wojownicze, takie jak męstwo, odwaga i strategiczny geniusz. Jednak z czasem te wartości zaczęły ustępować miejsca nowym priorytetom, w tym większej wartości przypisywanej życiu ludzkiemu i jego ochronie. Współczesne systemy rządowe, zdominowane przez prezydentów i premierów, składają się z zupełnie innych wartości niż monarchiczne rządy średniowiecza.

Krytyczna refleksja na temat współczesności ukazuje, jak daleko posunęły się zmiany w określaniu wartości władcy. Obecnie liczą się inne cechy: intelekt, zdolności dyplomatyczne, umiejętność zarządzania zasobami oraz empatyczne podejście do poddanych. Miecze i tarcze, które były symbolami władzy i siły w rękach średniowiecznego idealnego władcy, zastąpione zostały przez magiczną moc pieniądza, technologii i wpływu. Współczesne wyznaczniki sukcesu, takie jak piękno, zdrowie i bogactwo, różnią się od tych, które uczyniły Bolesława Krzywoustego bohaterem jego czasów.

Zakończenie

Biorąc pod uwagę zmianę wartości władzy i życia ludzkiego w czasie, można zdobyć się na pewien dylemat moralny dotyczący oceny postaci Bolesława. Pomimo krytyki, jaką można wobec niego wysunąć, nie można zapominać, że działał on w kontekście swojej epoki, w której jego cechy były wysoko cenione i uznawane za godne podziwu. Współczesne wartości różnią się od średniowiecznych, ale istotna jest refleksja, czy rzeczywiście jesteśmy lepsi od ludzi z tamtej epoki.

Ostatecznie, krytyczna analiza współczesnego społeczeństwa skłania do pytania, czy nasze wartości rzeczywiście są bardziej humanitarne i czy rzeczywiście odrzuciliśmy wszelkie cechy, które były cenione w przeszłości. Może współczesność wymaga od nas refleksji nad wartościami, które kształtują nasze społeczeństwo, a także rzetelnej oceny, ile z ideałów władców dawnych epok przetrwało w nowoczesnych wzorcach przywództwa.