Wynalazcy i ich wynalazki. Omów motyw na przykładzie dzieł Bolesława Prusa (fragment Lalki) i Stefana Żeromskiego ( mit szklanych domów w Przedwiośniu).

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 19.08.2024 o 16:44

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 19.08.2024 o 16:31

'Wynalazcy i ich wynalazki. Omów motyw na przykładzie dzieł Bolesława Prusa (fragment Lalki) i Stefana Żeromskiego (mit szklanych domów w Przedwiośniu).'

Wynalazki i wynalazcy od zamierzchłych czasów fascynują ludzkość. To właśnie dzięki ich niezłomnej woli, marzeniom i pracy możliwe były przełomowe zmiany, które zrewolucjonizowały nasze życie. Wynalazki ułatwiają codzienność, umożliwiają rozwój nauki i technologii, ale także stanowią narzędzia wojny i zniszczenia. W literaturze wynalazcy często przyjmują rolę postaci tragicznych, błyskotliwych lub wizjonerskich, a ich wynalazki są symbolami nadziei, postępu, ale także niebezpieczeństwa. W literaturze polskiej problematykę wynalazków i wynalazców przybliżają nam m.in. Bolesław Prus w "Lalce" oraz Stefan Żeromski w "Przedwiośniu".

Zarówno Prus, jak i Żeromski, często zmagali się w swoich utworach z tematyką społeczną i dążyli do ukazania kontrastów między marzeniami a rzeczywistością. W "Lalce" jednym z istotnych wątków jest postać Geista – wynalazcy, którzego próby rewolucji technologicznej budzą szereg emocji zarówno w nim samym, jak i u innych bohaterów. Z kolei w "Przedwiośniu" mamy do czynienia z tzw. mitem szklanych domów – utopijną wizją przyszłości, którą ojciec przedstawia Cezaremu Baryce. W obu przypadkach wynalazki i wizje przyszłości stanowią nieodłączne elementy fabularne, prowadząc nas do głębszych refleksji na temat marzeń, rozwoju i rzeczywistości.

Rozwinięcie

W "Lalce" Bolesława Prusa postać Geista stanowi jeden z bardziej intrygujących i enigmatycznych elementów powieści. Geist, młody i idealistyczny wynalazca, jest człowiekiem całkowicie poświęconym nauce i technologii. Jego marzenia o stworzeniu metalu lżejszego od powietrza przypominają bardziej dzieło fantazji niż nauki, a jednocześnie budzą fascynację i nadzieje. Geist symbolizuje niezłomną dążność człowieka do przekraczania granic wyobraźni, a jego wynalazki mają na celu polepszenie życia przyszłych pokoleń.

Geist jest również postacią tragiczną – samotnikiem, często niezrozumianym i odrzuconym przez społeczeństwo. Jego prace nie są doceniane, a on sam uważany jest za szaleńca przez niektórych współczesnych. Relacja Geista z Wokulskim, głównym bohaterem "Lalki", jest skomplikowana – Wokulski początkowo zafascynowany wynalazcą, potem staje się wobec niego bardziej sceptyczny. Geist żyje w ciągłej obawie o przyszłość swoich wynalazków – boi się, że zostaną one wykorzystane niezgodnie z pierwotnym zamiarem, że z narzędzi pokoju mogą stać się bronią.

W postaci Geista Prus ukazuje radykalne przeciwieństwo: z jednej strony mamy tu człowieka pełnego marzeń i ambicji, a z drugiej jego samotność i alienację. Geist mimo wszystko dąży do realizacji swoich wynalazków, choć wie, że ceny są wysokie, a zrozumienie może nigdy nie nadejść.

Stefan Żeromski – Przedwiośnie:

W "Przedwiośniu" Stefana Żeromskiego motyw wynalazków przybiera formę bardziej utopijną i idealistyczną. Mit szklanych domów, przedstawiony przez ojca Cezarego Baryki, staje się symbolęm nadziei na lepszą przyszłość Polski. Ojciec Cezarego opisuje swojemu synowi kraj, w którym buduje się nowoczesne, funkcjonalne i piękne szklane domy, które mają symbolizować nowoczesność, bezpieczeństwo i społeczną równość.

Szklane domy w opowieści ojca Baryki są wytworem wyobraźni, mającym dać Cezaremu motywację oraz powód do powrotu do ojczyzny. Kiedy Cezary przybywa do Polski, spotyka go jednak ogromne rozczarowanie – rzeczywistość daleka jest od pięknych i przejrzystych wizji ojca. Szklane domy, choć idealistyczne, okazują się być jedynie mitem, marzeniem, które nie ma pokrycia w rzeczywistości tamtejszej Polski – kraju rozdartego wojną, ubóstwem i politycznymi konfliktami.

Szklane domy w "Przedwiośniu" symbolizują nie tylko nadzieje na odbudowę Polski, ale także pragnienia o społeczne i moralne odrodzenie. Są wyrazem marzeń o równowadze, demokracji i dobrobycie, które miałyby być fundamentem odbudowanego państwa. Jednak powieść Żeromskiego nie tylko kreuje te marzenia – również je podważa, ukazując ostro kontrast między utopijną wizją a ponurą rzeczywistością początkującego nowego kraju.

Geist a mit szklanych domów:

Kiedy zestawimy postać Geista z "Lalki" z mitem szklanych domów z "Przedwiośnia", możemy zauważyć burzliwe napięcie między realizmem a utopijnym idealizmem. Geist jest konkretnym wynalazcą z realistycznymi dylematami – jego wynalazki mogą przynieść korzyści, ale również zniszczenie. Z drugiej strony, szklane domy są czystą abstrakcją, pojęciem idei, która nigdy nie zostanie w pełni zrealizowana, ale które motywuje do działania, buduje nadzieję.

Różnice te są widoczne również w postrzeganiu wynalazców przez głównych bohaterów obu powieści. Geist jest realistą, który zna ograniczenia swojego świata i obawia się konsekwencji swoich wynalazków. Ojciec Cezarego Baryki z kolei jest marzycielem, twórcą mitu – jego wizję rządzi optymizm bez granic. Wpływ obu tych wizji na bohaterów również jest różny: Wokulski z "Lalki" balansuje między podziwem a sceptycyzmem wobec Geista, podczas gdy Cezary Baryka, konfrontując się z rzeczywistością, przechodzi głębokie psychiczne powątpienie i rozczarowanie.

Znaczenie wynalazków w obu utworach:

Wynalazki w "Lalce" i "Przedwiośniu" symbolizują nie tylko nadzieję na lepsze jutro, ale także dążenia do polepszenia życia – zarówno w skali jednostkowej, jak i społecznej. Geist poświęca wszystko nauce i przyszłości, mając nadzieję na lepszy świat dla następnych pokoleń. Szklane domy z kolei, choć pozostają tylko mitem, są wyrazem pragnienia o budowie idealnej społeczności, gdzie demokracja, równość i dobrobyt będą fundamentami.

Zakończenie

Wynalazcy są nieodłączną częścią postępu, a ich praca, choć nie zawsze doceniana, jest fundamentem budowy lepszego świata. Dzieła Prusa i Żeromskiego przypominają nam, jak ważne jest dążenie do realizacji własnych marzeń, nawet jeśli napotyka się na trudności i przeszkody. Wynalazki i wizje przyszłości są bowiem nie tylko odbiciem marzeń o lepszym życiu, ale także wyzwaniem, które przynosi rozwój, innowację i nadzieję dla przyszłych pokoleń.