Praca u roli, praca u podstaw- wyjaśnienie pojęć

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.08.2024 o 18:12

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 24.08.2024 o 12:32

Praca u roli i praca u podstaw to dwa pojęcia, które w literaturze polskiej i myśli społecznej zajmują istotne miejsca, szczególnie w kontekście XIX-wiecznej Polski. W epoce pozytywizmu oba terminy niosły głębokie znaczenie i wiązały się z programowymi założeniami tego nurtu. Warto przyjrzeć się temu, jak były one rozumiane i przedstawiane przez pisarzy oraz intelektualistów tamtych czasów.

Praca u roli, prościej mówiąc, to praca związana z rolnictwem. W XIX-wiecznej Polsce, pod zaborami, rolnictwo stanowiło kluczowy element gospodarki. Literatura tego okresu często przedstawiała życie na wsi, ukazując zarówno trudności, jak i wartości związane z pracą na roli. Jednym z wybitnych przykładów literackich, które ukazują temat pracy na roli, jest "Chłopi" Władysława Reymonta. Powieść ta, napisana na początku XX wieku i uhonorowana Nagrodą Nobla, przedstawia życie polskiej wsi w niezwykle realistyczny sposób. Reymont opisuje codzienne trudności, zmagania z naturą, ale także solidarność i wspólnotę wiejskich mieszkańców.

W "Chłopach" przedstawiona jest także siła tradycji oraz związek ludzi z ziemią, który jest fundamentem ich tożsamości. Praca na roli jest tu ukazana nie tylko jako ciężka fizyczna praca, ale również jako sposób na życie, który kształtuje charakter i społeczność. Reymont podkreśla, że ludzie żyjący na wsi mają głęboki związek z ziemią, który wpływa na ich kulturę, obyczaje i wartości.

Praca u podstaw natomiast to koncept, który wywodzi się z programowych założeń pozytywizmu, szczególnie nurtu zwanego "organicyzmem". Termin ten został szczególnie spopularyzowany przez Aleksandra Świętochowskiego, jednego z najważniejszych publicystów pozytywizmu. Praca u podstaw polegała na działań dążących do podniesienia poziomu edukacji, zdrowia i ogólnych warunków życia najniższych warstw społecznych. Była to idea propagowania oświaty i kultury wśród ludu, co miało prowadzić do ogólnego postępu społecznego i gospodarczego.

Henryk Sienkiewicz, laureat Nagrody Nobla, również poruszał problematykę pracy u podstaw w swoich utworach. W noweli "Szkice węglem" ukazuje, jak brak edukacji i ignorancja prowadzą do nieszczęść i niesprawiedliwości. Główna bohaterka, karczmarka Józia, stara się walczyć z ciemnotą i narkotykami szerzącymi się wśród chłopów. Sienkiewicz poprzez postać Józi apeluje o potrzebę oświaty i reform, które mogłyby poprawić warunki życia na wsi.

Jednym z najbardziej wpływowych dzieł literatury pozytywistycznej jest "Lalka" Bolesława Prusa. Powieść ta opisuje nie tylko życie warszawskiej burżuazji, ale również kondycję społeczeństwa polskiego w szerszym kontekście. Prus, poprzez postać Stanisława Wokulskiego, ukazuje, jak ważne jest zaangażowanie w rozwój społeczeństwa. Wokulski pragnie wprowadzać nowoczesne rozwiązania w handlu, ale jednocześnie dostrzega potrzebę inwestowania w edukację i rozwój najbiedniejszych warstw. Przez swe działania i ideały Wokulski jest wzorem pozytywistycznego bohatera dążącego do pracy u podstaw.

Warto także wspomnieć Marię Konopnicką, która w swych utworach często pochylała się nad losem warstw najuboższych. Jej nowele oraz poezje pełne są obrazów nędzy i niesprawiedliwości społecznej, a jednocześnie apelują o solidarność i pomoc dla tych, którzy znajdują się na marginesie społeczeństwa. Konopnicka przez swoją literaturę nawoływała do działań mających na celu poprawę warunków życia najbiedniejszych i jako jedna z pierwszych pisarek polskich, zwracała uwagę na prawa kobiet.

Oba te pojęcia - praca u roli i praca u podstaw - są ze sobą nierozerwalnie związane, choć w różny sposób odnoszą się do rzeczywistości społecznej. Praca u roli ukazuje codzienne życie i wyzwania na wsi, podczas gdy praca u podstaw to szerszy, bardziej ideologiczny koncept skupiający się na podniesieniu poziomu życia i edukacji w całym społeczeństwie. Zarówno literatura XIX-wieczna, jak i późniejsze dzieła, pokazują, jak istotne były te idee dla polskiej tożsamości i rozwoju.

W ówczesnych warunkach, kiedy Polska była pod zaborami i nie miała własnej państwowości, zaangażowanie w pracę na roli i pracę u podstaw było formą patriotyzmu i dążenia do społecznego odrodzenia. To także przypomnienie, że rozwój społeczny zaczyna się od jednostkowych działań, od zaangażowania w życie wspólnoty, a edukacja oraz praca u podstaw są fundamentami prawdziwego postępu społecznego. W ten sposób literatura pozytywistyczna przyczyniła się do budowania nowoczesnego społeczeństwa polskiego, któremu wartości te są bliskie do dziś.