Egzystencjalny wymiar Życia i Śmierci – „chŁopi” reymonta

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 26.08.2024 o 19:15

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 26.08.2024 o 18:53

Egzystencjalny Wymiar Życia i Śmierci w „Chłopach” Reymonta

Problem egzystencjalnego wymiaru życia i śmierci w literaturze był i jest często podejmowany przez twórców, a jednym z autorów, który w sposób głęboki i wielowymiarowy przedstawił ten temat, jest Władysław Reymont w swojej powieści „Chłopi”. Powieść ta wpisuje się w nurt naturalizmu, nurt literacki, który zakłada, że człowiek jest nierozerwalnie związany z przyrodą i podlega jej prawom. Przyroda jest nie tylko tłem, lecz także jednym z głównych bohaterów powieści, determinującym losy ludzkie.

„Chłopi” to epickie dzieło przedstawiające życie wiejskiej społeczności Lipiec na przełomie XIX i XX wieku. Reymont, poprzez szczegółowe i realistyczne opisy codziennego trudu pracy na roli, relacji między bohaterami oraz cyklu natury, ukazuje głęboki związek człowieka z przyrodą, a także egzystencjalny charakter ludzkiego istnienia na tle nieustannego cyklu życia i śmierci.

Jednym z kluczowych elementów, podkreślających egzystencjalny wymiar życia i śmierci w powieści, jest cykliczny rytm życia wiejskiego, nierozłącznie związany z porami roku. Cała struktura powieści podzielona jest na cztery części, z czego każda odpowiada jednej z pór roku: wiośnie, latu, jesieni i zimie. Cykliczność ta odzwierciedla nie tylko naturalny rytm przyrody, ale także organizację życia społeczności wiejskiej, w której codzienność podporządkowana jest sezonowym pracom rolnym. Prace rolne, jak siewy, żniwa, orka, są ściśle związane z rytmem natury i towarzyszą im odpowiednie święta oraz obrzędy. Przykładami mogą być choćby dożynki świętowane po zakończeniu żniw.

W „Chłopach” Reymonta przyroda jest integralną częścią życia codziennego lipieckiej społeczności. Pogoda pełni kluczową rolę w determinowaniu prac rolnych. Pory roku, zmiany pogodowe, kaprysy aury - wszystko to wpływa na codzienne obowiązki i pracę na ziemi. Przyroda jest więc traktowana nie tylko jako źródło utrzymania, ale także jako swego rodzaju partner w trudzie codziennego życia. Przykładem może być scena, gdy Boryna, główny bohater, obserwuje chmury na niebie, decydując o rozpoczęciu żniw.

Niedostatek czasu na życie towarzyskie podczas intensywnych prac rolnych wiosną i latem kontrastuje z okresem zimowym, kiedy to chłopi mają czas na spotkania, dranie pierza, kiszenie kapusty czy wieczorne posiady w karczmie. Praca stanowi fundament społeczny łączący wszystkich mieszkańców, a dbałość o ziemię jest moralnym obowiązkiem. Niezakończona praca jest uważana za niedopuszczalną, co podkreśla integralność człowieka z naturą i jego odpowiedzialność wobec niej.

Walka o ziemię, która jest najcenniejszym dobrem dla chłopów, ilustruje zasady walki o byt. Przykładem takich konfliktów jest postać Macieja Boryny i jego syna Antka. Boryna, jako bogaty gospodarz, cieszy się prestiżem i szacunkiem społeczności, a ziemia, którą posiada, jest przedmiotem zazdrości i konfliktów. Spory pokoleniowe, takie jak między Antkiem a jego ojcem, wynikają z dysput o przekazanie gospodarstwa, co ukazuje egzystencjalny dylemat dotyczący przyszłości i dziedzictwa. Ziemia bowiem stanowi klucz do statusu społecznego.

W powieści ważną rolę odgrywa instynkt gromady, czyli społeczna spójność lipieckiej społeczności. Normy społeczne i hierarchia są ściśle określone, a każdy zna swoje miejsce. Przykładem takiej kontroli społecznej jest wygnanie Jagny ze wsi, co jest konsekwencją jej nieposłuszeństwa wobec norm społecznych. Wypowiedź Antka „w gromadzie żyję to i z gromadą trzymam” podkreśla, jak istotne jest podporządkowanie się zasadom dla utrzymania społecznego ładu i bezpieczeństwa.

Hierarchia społeczna jest silnie powiązana z majątkiem, co widać na przykładzie konfliktów pokoleniowych dotyczących przekazania gospodarstwa. Maciej Boryna, bogaty gospodarz, cieszy się szacunkiem, co prowadzi do konfliktów z jego synem Antkiem, zazdrosnym o ojcowiznę. Dominikowa i jej synowie także przeżywają dylematy związane z przyszłością ich gospodarstwa. Te przykłady podkreślają wagę ziemi w kontekście statusu społecznego i egzystencjalnej walki o byt.

Najubożsi w społeczności, tacy jak komornicy czy parobkowie, doświadczają tej samej wspólnoty egzystencjalnego trudu. Postacie takie jak Jagustynka i Kuba reprezentują grupy społeczne, które zależą od bogatszych gospodarzy, a ich status społeczny jest ściśle związany z dostępem do pracy i ziemi. Ta zależność ukazuje hierarchiczność struktury społecznej oraz współzależność różnych warstw społecznych.

Społeczne normy i tradycje pełnią kluczową rolę w egzystencjalnej stabilności społeczności. Każdy zna swoje miejsce, a naruszenie norm pociąga za sobą konsekwencje. Przykładem jest wygnanie Jagny, która swoim zachowaniem łamała społeczne zasady. W społeczności wiejskiej wyraźnie widać, jak bardzo ważne jest podporządkowanie się określonym normom dla ochrony tradycji i poczucia bezpieczeństwa.

Podsumowując, cykliczność życia wiejskiego i wpływ natury na codzienne życie społeczności są kluczowymi aspektami egzystencjalnego wymiaru w "Chłopach" Reymonta. Adaptacja społeczności wiejskiej do warunków narzucanych przez naturę, walka o byt i spójność gromady podkreślają egzystencjalny charakter życia na wsi. Harmonijne współistnienie z naturą, mimo trudnych warunków, jest istotnym elementem, który pokazuje, że człowiek jest nieodłącznie związany z cyklem życia i śmierci.

Egzystencjalny wymiar życia i śmierci w "Chłopach" Reymonta jest głęboko zakorzeniony w naturalistycznej filozofii. Zasady naturalizmu przejawiają się w każdej sferze życia lipieckiej społeczności, podkreślając harmonię, cykliczność i trud codziennego współistnienia z przyrodą. Reymont ukazuje, że w tej prostocie i nieustannym cyklu kryje się prawdziwe przeżycie egzystencjalne, które nadaje życiu chłopów głęboki sens i wartość.