„Powracająca fala” Bolesława Prusa - wiadomości o lekturze

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 28.08.2024 o 12:34

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 26.08.2024 o 20:57

Bolesław Prus, właściwie Aleksander Głowacki, to jedna z najważniejszych postaci w literaturze polskiej pozytywizmu. Urodzony 20 sierpnia 1847 roku w Hrubieszowie, zyskał uznanie dzięki swojej znakomitej twórczości, w której realistycznie opisywał procesy społeczne, ekonomiczne oraz psychologiczne zachodzące w Polsce w XIX wieku. Twórczość Prusa była odpowiedzią na dynamiczne zmiany związane z industrializacją, urbanizacją oraz problemami społecznymi wynikającymi z powstawania nowych klas społecznych, takich jak proletariat wielkomiejski.

"Powracająca fala" to jedna z najbardziej kontrowersyjnych i refleksyjnych nowel tego autora. Powstała w czasie, gdy Prus, jako wybitny obserwator społecznych przemian, zauważał negatywne skutki intensywnego rozwoju przemysłu i finansów w Królestwie Polskim. Nowela ta ukazuje zmiany ekonomiczne oraz ich następstwa społeczne w sposób realistyczny i uderzający, dzięki czemu do dziś stanowi istotny wkład w polską literaturę i pozostaje aktualna pod względem moralnym i etycznym.

Królestwo Polskie w drugiej połowie XIX wieku przeżywało dynamiczny rozwój gospodarczy, związany przede wszystkim z intensywnym rozwojem przemysłu tekstylnego i metalurgicznego. Dzięki zagranicznym inwestycjom, zwłaszcza z Niemiec, w miastach takich jak Łódź czy Katowice powstawały nowe fabryki, które przyciągały rzesze robotników z obszarów wiejskich. Wielu chłopów emigrowało do miast w poszukiwaniu lepszych perspektyw, co prowadziło do powstania nowej klasy społecznej – proletariatu wielkomiejskiego. Praca ta była jednak ciężka i niebezpieczna, a warunki życia robotników były nierzadko nędzne. Długie godziny pracy, niskie płace i brak zabezpieczeń socjalnych były codziennym doświadczeniem tej nowej klasy społecznej.

Bohaterowie "Powracającej fali" są przedstawicielami różnych warstw społecznych, co pozwala Prusowi ukazać złożoność i wieloaspektowość problemów tamtej epoki. Jednym z głównych bohaterów jest Ferdynand Adler, niemiecki inwestor, który przybył do Królestwa Polskiego, by szybko się wzbogacić. Na początku jest pełen optymizmu i idealizmu, pragnie rozwijać swój biznes i przyczynić się do wzrostu gospodarczego regionu. Z czasem jednak staje się coraz bardziej skąpy i bezwzględny w swoich działaniach. Wychodzi na jaw jego prawdziwa natura lichwiarza, który pożycza pieniądze na wysoki procent, wykorzystując trudną sytuację finansową innych. Dla Adlera liczy się jedynie zysk, co prowadzi go do moralnego upadku.

Kazimierz Gosławski to przeciwny biegun tego samego spektrum społecznego – robotnik tekstylny, który doświadcza codziennych trudów życia proletariackiego. Pracuje ciężko, by utrzymać swoją rodzinę, lecz jego wysiłki nie są wystarczające, by zapewnić godziwe życie. Gosławski staje się symbolem wyzysku robotników, którzy nie mają żadnych zabezpieczeń socjalnych i są narażeni na nieustanne ryzyko utraty zdrowia, a nawet życia. Jego tragiczna śmierć na skutek wyczerpania i wypadku w fabryce staje się katalizatorem wydarzeń w noweli.

Pastor Bohme to postać, która wnosi do fabuły aspekt moralny. Jest on głosem chrześcijańskiej moralności, próbującym przemówić Adlerowi do rozumu i jego sumienia. Ostrzega przed konsekwencjami niesprawiedliwości i wyzysku, zgodnie z zasadą, że „zadawana krzywda powróci do swojego źródła w formie zła”. Pomimo wysiłków pastora, Adler nie słucha jego rad, co prowadzi do dalszych tragicznych konsekwencji.

Ferdynand, syn Adlera, jest postacią, która symbolizuje potencjalną kontynuację bezlitosnych praktyk ojca. Wychowany w luksusie, nie zaznał ciężkiej pracy ani trudności życia, co daje mu perspektywę podobną do tej, którą miał jego ojciec przed rozpoczęciem kariery lichwiarskiej. To on może być przyszłym sprawcą zła, jeśli nie nastąpi zmiana w jego moralnych postawach.

Przesłanie "Powracającej fali" jest jednoznaczne – zło wyrządzone innym powraca do swojego sprawcy. Obóz robotniczy, który zmaga się z trudnymi warunkami pracy, w końcu decyduje się na bunt po tragicznej śmierci Gosławskiego. Próba zorganizowanego sprzeciwu spotyka się jednak z represjami ze strony Adlera, który, chcąc stłumić bunt, wprowadza jeszcze surowsze warunki pracy. W ten sposób, spirala zła i niesprawiedliwości tylko się pogłębia, ukazując tragiczną rzeczywistość wyzyskującego kapitalizmu.

Realizm Bolesława Prusa pozwala na autentyczne i przekonywujące przedstawienie przemian społecznych. Prus, jako baczny obserwator ówczesnych realiów, nie tylko opisuje zewnętrzne aspekty życia robotników, ale również ich psychologiczne i emocjonalne zmagania. Jego nowela staje się potężnym komentarzem społecznym, który z jednej strony przedstawia trudności życia proletariatu, a z drugiej krytykuje bezduszność i chciwość kapitalistów.

"Powracająca fala" nadal ma znaczenie dla współczesnego czytelnika. W dobie globalizacji, kiedy mechanizmy wyzysku pracowników wciąż są obecne, a różnice społeczne nieustannie się pogłębiają, moralne i społeczne przesłanie Prusa zyskuje na aktualności. Jego nowela skłania do refleksji nad ludzką chciwością i brakiem empatii wobec innych.

Dzieło Prusa pozostaje trwałym elementem polskiej literatury, który nie tylko ilustruje problemy dziewiętnastowiecznego społeczeństwa, lecz również niesie uniwersalne przesłanie dotyczące sprawiedliwości i moralności. "Powracająca fala" jest istotnym dziełem w dyskusji nad etyką w kapitalizmie, które ma siłę wpływać na postawy i przekonania kolejnych pokoleń czytelników.