Samotność- zrządzenie losu, czy świadomy wybór? Analiza literacka.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.09.2024 o 20:14

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 15.09.2024 o 15:28

Samotność to stan, który od wieków fascynuje twórców literatury, będąc tematem wielu dzieł literackich. Niezależnie od epoki, w której powstały, utwory te próbują odpowiedzieć na pytanie, czy samotność jest rezultatem nieuniknionych okoliczności, czy raczej świadomym wyborem jednostki. W kontekście literatury szkolnej niezwykle interesującą analizę samotności można znaleźć w powieści "Lalka" Bolesława Prusa oraz w epickim dramacie "Hamlet" Williama Shakespeare'a.

W "Lalce" Bolesława Prusa samotność głównego bohatera, Stanisława Wokulskiego, jest w dużej mierze wynikiem jego własnych wyborów i ambicji. Wokulski, w młodości entuzjasta nauki, porzuca swoje marzenia o karierze naukowej, by związać swój los z miłością do Izabeli Łęckiej i dążeniem do zdobycia majątku. Jego poczynania doprowadzają do finansowego sukcesu, ale także do głębokiego poczucia osamotnienia. Wokulski, z jednej strony adorowany przez społeczeństwo warszawskie za swoje bogactwo, z drugiej strony niezdolny do nawiązania prawdziwych, głębokich relacji interpersonalnych, podąża samotną ścieżką.

Samotność Wokulskiego nie jest tylko wynikiem podejmowanych decyzji, ale także okoliczności zewnętrznych. Miłość do Izabeli, która nigdy nie zostaje odwzajemniona w sposób, jakiego pragnie Wokulski, prowadzi go do jeszcze większego osamotnienia. W wyniku nieodwzajemnionego uczucia bohater wycofuje się ze społecznego życia, co najlepiej widać w jego podróży do Paryża, gdzie próbuje odnaleźć sens i cel w swoim życiu. Samotność Wokulskiego jest więc zarówno zarządzeniem losu, jak i skutkiem jego działań. Żyjąc w świecie pełnym nierówności i niesprawiedliwości, Wokulski starał się walczyć o swoje miejsce, jednak jego ambicje i miłość do Izabeli finalnie pozostawiają go w izolacji.

Alternatywne spojrzenie na samotność prezentuje dramat "Hamlet" Williama Shakespeare'a. Samotność tytułowego bohatera Hamleta można analizować w kontekście jego świadomego wyboru, ale również jako konsekwencję otaczających go okoliczności. Hamlet, książę Danii, po odkryciu, że jego ojciec został zamordowany przez stryja Klaudiusza, zostaje skazany na samotność emocjonalną i intelektualną. Próbuje przeciwstawić się zdradzie i kłamstwom, które go otaczają, jednak jego kontemplacyjny charakter oraz wewnętrzne rozterki prowadzą go do coraz większego osamotnienia.

Hamlet świadomie odsuwa się od bliskich mu osób, w tym od swojej ukochanej Ofelii, którą traktuje z coraz większym chłodem. Jego samotność jest w dużej mierze efektem jego przemyśleń i introspekcji, które są przedstawione w słynnych monologach, takich jak "Być albo nie być." W świecie pełnym zła i niesprawiedliwości, Hamlet decyduje się na walkę, mimo że ta walka prowadzi go do dalszego odosobnienia i ostatecznie do śmierci.

Zarówno "Lalka" Prusa, jak i "Hamlet" Shakespeare'a ukazują samotność jako złożony fenomen, który nie zawsze jest wynikiem wyłącznie wyboru jednostki czy nieuchronnych okoliczności. W przypadku Wokulskiego, samotność wydaje się być bardziej tragiczną konsekwencją jego ambicji i nieodwzajemnionej miłości, podczas gdy Hamlet swoją samotność w dużej mierze wybiera, świadomie odrzucając fałsz i zepsucie wokół niego.

Jednakże oba te utwory literackie pokazują, że samotność jest często nierozerwalnie związana z głębokimi refleksjami na temat ludzkiej egzystencji, moralności i prawdy. Wspomniane konteksty pozwalają lepiej zrozumieć, jak różnorodnie samotność może manifestować się w życiu ludzi, będąc zarówno źródłem cierpienia, jak i okazją do głębokiego zrozumienia siebie i otaczającego świata.

Podsumowując, studium samotności w literaturze, czy to w "Lalce" Bolesława Prusa, czy w "Hamlecie" Williama Shakespeare'a, unosi się nad pytaniem, czy jest ona zarządzeniem losu, czy świadomym wyborem. Zarówno Wokulski, jak i Hamlet doświadczają samotności na różne sposoby, co pokazuje, że stan ten jest złożony i wielowymiarowy. Tym samym, samotność staje się uniwersalnym motywem, ukazującym zarówno tragizm ludzkich doświadczeń, jak i ich wielką siłę refleksyjną.

Przykłady z innych lektur szkolnych

Kolejnym przykładem jest "Mały Książę" Antoine'a de Saint-Exupéry'ego, gdzie samotność jest prezentowana jako naturalna część egzystencji bohaterów. Mały Książę wędruje po różnych planetach, spotykając na swojej drodze samotnych ludzi, takich jak Król, Latarnik czy Geograf. Każda z tych postaci symbolizuje inny rodzaj samotności, wynikający z różnorodnych przyczyn i wyborów życiowych.

W poezji również można znaleźć wiele przykładów samotności jako motywu przewodniego. W wierszach Adama Mickiewicza, takich jak "Do M***" czy "Pielgrzym," pojawia się głęboka refleksja na temat osamotnienia i tęsknoty za nieosiągalnym ideałem. Samotność w jego utworach jest zarówno źródłem cierpienia, jak i bodźcem do poszukiwań duchowych.

Te przykłady pokazują, że samotność jest uniwersalnym i wielowymiarowym doświadczeniem, które można odnaleźć w różnych formach literackich. Każde z tych dzieł, choć różni się kontekstem i sposobem przedstawienia, zgłębia temat samotności, ukazując jej różne aspekty i konsekwencje. Dzięki temu uczniowie mają możliwość nie tylko zgłębiania literatury, ale także refleksji nad własnymi doświadczeniami i odczuciami związanymi z samotnością.

Samotność, niezależnie od literackiego ujęcia, staje się tym samym tematem skłaniającym do głębokich przemyśleń na temat ludzkiej natury, relacji międzyludzkich i poszukiwania swojego miejsca w świecie. W literaturze szkolnej, jak i w życiu, samotność jest motywem nie tylko refleksyjnym, ale i edukacyjnym, pomagającym zrozumieć bardziej skomplikowane aspekty egzystencji człowieka.