Prawa i obowiązki- czy jednostka może przekraczać granice, dążąc do realizacji swoich celów?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.10.2024 o 11:11

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 28.09.2024 o 10:43

W literaturze często spotykamy bohaterów, którzy stają przed dylematem moralnym, związanym z przekraczaniem prawa i obowiązków w dążeniu do realizacji swoich celów. Analizując postacie z różnych dzieł, można zauważyć, że przekraczanie granic może prowadzić zarówno do sukcesu, jak i do tragicznych konsekwencji. Warto przyjrzeć się kilku kluczowym przykładom z literatury polskiej i światowej, aby lepiej zrozumieć, jakie są granice, które jednostka jest w stanie przekroczyć, oraz jakie są tego konsekwencje.

Jednym z najbardziej znamienitych przykładów jest Makbet z dramatu Williama Szekspira. Makbet, początkowo lojalny i odważny rycerz, napotykając przepowiednię, że zostanie królem, postanawia za wszelką cenę zrealizować ten cel. Jego ambicje prowadzą go do zdrady, morderstwa i ostatecznie do upadku. Makbet przekracza granice prawa i moralności, zabijając króla Dunkana, co inicjuje jego spiralę zbrodni. Choć na krótko osiąga swój cel i zostaje królem, to jego rządy kończą się katastrofą, zarówno osobistą, jak i polityczną. Przykład Makbeta pokazuje, że przekraczanie granic etycznych i prawnych może prowadzić do destrukcji, a nie do trwałego sukcesu.

Innym przykładem literackiego bohatera, który przekracza granice, jest Rodion Raskolnikow z powieści "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego. Raskolnikow, młody student, postanawia zamordować starą lichwiarkę, przekonany, że czyn ten jest moralnie uzasadniony, gdyż zabicie jednej nikczemnej osoby może przynieść korzyść społeczeństwu. Jego racjonalizacje prowadzą go do zbrodni, która wyniszcza jego psychikę i sumienie. Raskolnikow ma nadzieję na osobiste spełnienie i poprawę sytuacji materialnej, ale w rzeczywistości zderza się z konsekwencjami swojego czynu, które prowadzą go do duchowego upadku. Dopiero akceptacja swoich błędów i kara pozwalają mu na odrodzenie moralne.

W polskiej literaturze znakomitym przykładem bohatera przekraczającego granice jest Konrad z "Dziadów" Adama Mickiewicza. Konrad, uczestnik powstania listopadowego, w swojej "Wielkiej Improwizacji" rzuca wyzwanie Bogu, oskarżając Go o niesprawiedliwość i domagając się boskich mocy, aby uratować ojczyznę. Przekracza tym samym granice ludzkiej pychy i śmiałości, co prowadzi go do klęski. Jego bunt przeciwko boskiemu porządkowi świata kończy się niepowodzeniem, co ukazuje, że nawet najszlachetniejsze cele nie mogą usprawiedliwiać przekraczania fundamentalnych granic moralnych.

Również postać Tomasza Judyma z powieści "Ludzie bezdomni" Stefana Żeromskiego stanowi interesujący przypadek bohatera, który przekracza granice, choć na nieco inny sposób. Tomasz Judym, młody lekarz, pochodzący z ubogiej rodziny, dedykuje swoje życie poprawie warunków życia najbiedniejszych warstw społecznych. W realizacji swoich celów Judym rezygnuje z osobistego szczęścia, w tym miłości do Joasi Podborskiej. Przekracza w ten sposób granice, jakie stawia przed sobą jednostka pragnąca normalnego życia. Judym jest skrajnym idealistą, którego działanie podkreśla konflikt między osobistymi pragnieniami a społecznymi obowiązkami. Jego wybory pokazują, jak ciężkie mogą być konsekwencje przekraczania granic w imię altruizmu i moralnego imperatywu.

Omawiając temat granic i obowiązków, nie można pominąć literatury współczesnej. Powieść "1984" George'a Orwella przedstawia dystopijną rzeczywistość, w której jednostki przekraczające granice narzucone przez totalitarne państwo są surowo karane. Główny bohater, Winston Smith, podejmuje próbę buntu przeciwko reżimowi, przez co przekracza granice narzucone przez Partię. Jego działania wynikają z desperackiego dążenia do prawdy i wolności. Konsekwencje są jednak druzgocące, gdyż system nie tylko go niszczy, ale także dehumanizuje. Przypadek Winstona ilustruje, że w ekstremalnych warunkach dążenie do celów wolnościowych może być nie tylko niebezpieczne, ale i beznadziejne w obliczu wszechwładzy opresji.

Podsumowując, literatura dostarcza wielu przykładów, w których bohaterowie przekraczają granice prawa i obowiązków w celu realizacji swoich celów. Często ich działania prowadzą do tragicznych konsekwencji, co wskazuje na fundamentalne znaczenie etyki i moralności w podejmowaniu decyzji. Przesłaniem, jakie płynie z tych dzieł, jest ostrzeżenie, że choć dążenie do celu jest wartością, to cel nie zawsze uświęca środki, a przekraczanie granic może nieuchronnie prowadzić do katastrofy zarówno na płaszczyźnie osobistej, jak i społecznej.