Jaką rolę odgrywa majątek i pochodzenie w relacjach międzyludzkich? Na podstawie "Lalki" Bolesława Prusa.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.10.2024 o 19:43

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 30.09.2024 o 11:30

„Lalka” Bolesława Prusa to jedno z najwybitniejszych dzieł polskiej literatury pozytywistycznej, które wnikliwie opisuje społeczne i ekonomiczne realia XIX-wiecznej Warszawy. Jednym z kluczowych aspektów, które Prus porusza w powieści, jest wpływ majątku i pochodzenia na relacje międzyludzkie. Autor ukazuje, jak te elementy kształtują codzienne życie bohaterów, wpływają na ich decyzje i determinują ich miejsce w społeczeństwie.

Główny bohater powieści, Stanisław Wokulski, wychodzi z biednej rodziny szlacheckiej, która utraciła majątek w wyniku zawirowań historycznych i życiowych. Przez swoje ambicje i pracowitość Wokulski zdobywa majątek jako kupiec i przedsiębiorca. Pomimo to, nie zyskuje pełnego akceptacji wśród arystokracji, do której aspiruje. Wokulski liczy, że jego bogactwo pozwoli mu zdobyć serce Izabeli Łęckiej, arystokratki o niezbyt dużym majątku, ale wybitnym pochodzeniu.

Izabela Łęcka jest ucieleśnieniem oczekiwań i uprzedzeń arystokracji. Jako osoba z wyższych sfer, patrzy na Wokulskiego protekcjonalnie, widząc w nim przede wszystkim dorobkiewicza z niższych warstw, a nie równego sobie człowieka. Chociaż zdarza jej się zauważyć w nim pozytywne cechy, ostatecznie nie potrafi przezwyciężyć swojego arystokratycznego wychowania i uprzedzeń. Dla niej majątek Wokulskiego jest tylko środkiem do ucieczki przed finansowymi problemami jej rodziny, a jego miłość jest czymś, co może instrumentalnie wykorzystać.

Pochodzenie ma też ogromne znaczenie w relacjach między innymi bohaterami „Lalki”. Julian Ochocki, wynalazca i przedstawiciel zubożałej szlachty, współdziała z Wokulskim, ale ich relacja jest skomplikowana ze względu na różnice społeczne. Dla Ochockiego, podobnie jak dla Wokulskiego, majątek jest narzędziem do realizacji wyższych celów – w tym przypadku naukowych. W ich relacji pojawia się współczucie, ale również zazdrość i rywalizacja, co jest odzwierciedleniem społecznych napięć tamtych czasów.

Podobnie baronowa Krzeszowska, pomimo swojego prestiżowego pochodzenia, pokazuje, że nie zawsze arystokracja jest w stanie zachować klasę. Jej konflikt z Wokulskim o kamienicę i jej nieżyczliwość w stosunku do niego wynikają zarówno z osobistej antypatii, jak i z poczucia wyższości wynikającego z pochodzenia. W ten sposób Prus krytykuje zepsucie moralne i brak zrozumienia klas wyższych dla ludzi z niższych warstw społecznych, którzy ciężko pracują na swoje sukcesy.

Nie tylko wątek miłosny między Wokulskim a Izabelą ukazuje,k jak majątek i pochodzenie determinują relacje międzyludzkie. Istotnym przykładem jest również pokazanie losów subiektów w sklepie Wokulskiego, takich jak Mraczewski czy Klejn, którzy jako przedstawiciele niższych warstw społecznych mają określone aspiracje, ale są też świadomi ograniczeń wynikających z ich pochodzenia. W ich relacjach z pracodawcą widać admirację, ale i skrywane resentymenty.

Prus w „Lalce” nie tylko piętnuje społeczne podziały, ale równocześnie daje nadzieję na zmiany. Postać Rzeckiego, którego pochodzenie jest równie skromne jak Wokulskiego, pokazuje, że lojalność, przyjaźń i uczciwość mogą przetrwać ponad społecznymi barierami. Rzecki, choć zanurzony w idealistycznych marzeniach o społeczeństwie sprawiedliwym, staje się symbolem trwałości więzi międzyludzkich, które mogą istnieć mimo różnic majątkowych i społecznych.

W kontekście epoki pozytywizmu, do której „Lalka” należy, warto zwrócić uwagę na ideę pracy organicznej i pracy u podstaw. Pozytywiści, w przeciwieństwie do romantyków, wierzyli w postęp społeczny uzyskany przez rozwój ekonomiczny i edukacyjny. Stad w powieści mamy zarówno krytykę skostniałej arystokracji, jak i ukazanie wartości pracy i edukacji jako narzędzi zmiany społecznej. Wokulski, mimo że ostatecznie nie spełnia swoich marzeń o wejściu do arystokracji, jest symbolem możliwości, jakie niesie za sobą ciężka praca i przedsiębiorczość.

Podsumowując, Bolesław Prus w „Lalce” pokazuje, jak majątek i pochodzenie wpływają na relacje międzyludzkie, kreując sztywne bariery społeczne, które trudno przełamać nawet najbardziej utalentowanym i pracowitym jednostkom. Autor daje jednak nadzieję na zmiany, podkreślając wartość uczciwości, lojalności i pracy jako elementów budujących prawdziwe więzi między ludźmi. Tym samym „Lalka” pozostaje nie tylko arcydziełem literackim, ale i społeczną lekcją, która jest aktualna również w dzisiejszych czasach.