Europejski system ochrony praw czlowieka

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 19.10.2024 o 19:55

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 17.10.2024 o 20:45

Europejski system ochrony praw człowieka stanowi jeden z najważniejszych mechanizmów zapewniających poszanowanie fundamentalnych praw i wolności w Europie. Jego rozwój był odpowiedzią na tragiczne doświadczenia XX wieku, w tym dwie wojny światowe, które odsłoniły najczarniejsze karty w historii ludzkości. Literatury na temat ochrony praw człowieka można szukać w różnych dokumentach prawnych, raportach organizacji międzynarodowych oraz pracach naukowych. Historia oraz elementy systemu ochrony praw człowieka opierają się na realnych wydarzeniach, które przyczyniły się do jego powstania i umocnienia.

Podstawą europejskiego systemu ochrony praw człowieka jest Europejska Konwencja Praw Człowieka (EKPC), uchwalona w 195 roku. Inspiracją do jej stworzenia były doświadczenia II wojny światowej oraz chęć zagwarantowania, że takie tragedie nie powtórzą się w przyszłości. Konwencja ta stanowi dokument kluczowy, który po raz pierwszy w historii nałożył na państwa sygnatariuszy obowiązek przestrzegania praw jednostki. Podpisały ją państwa członkowskie Rady Europy, która była i jest głównym organem odpowiedzialnym za jej przestrzeganie.

Europejska Konwencja Praw Człowieka ustanowiła konkretne prawa i wolności, takie jak prawo do życia, wolność od tortur, prawo do uczciwego procesu, wolność myśli, sumienia i wyznania, a także prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Stanowi ona również, że każdy, kto uważa, że jego prawa zostały naruszone przez jedno z państw, może złożyć skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, międzynarodowego sądu z siedzibą w Strasburgu.

Funkcjonowanie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) jest kluczowe dla systemu ochrony praw człowieka w Europie. Trybunał ten został utworzony na mocy Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i rozpoczął działalność w 1959 roku. Jego zadaniem jest rozstrzyganie o zgodności działań państw członkowskich z postanowieniami konwencji. ETPCz jest unikalnym organem prawnym, ponieważ umożliwia jednostkom, a nie tylko państwom, składanie skarg bezpośrednio do międzynarodowego trybunału. Wiele przełomowych spraw przed Trybunałem wpłynęło na rozwój europejskiego systemu ochrony praw człowieka.

Jedną z najbardziej znaczących spraw była sprawa "Soering przeciwko Zjednoczonemu Królestwu" z 1989 roku. Soering, obywatel niemiecki, był oskarżony o morderstwo w Stanach Zjednoczonych i groziła mu ekstradycja z Wielkiej Brytanii do USA, gdzie mógłby otrzymać karę śmierci. ETPCz uznał, że ekstradycja Soeringa do kraju, gdzie groziłaby mu kara śmierci, naruszyłaby jego prawo do ochrony przed nieludzkim i poniżającym traktowaniem. Było to przełomowe orzeczenie, które po raz pierwszy wskazało, że konwencja ma zastosowanie także poza granicami Europy, jeśli działania państw europejskich naruszają jej postanowienia.

Innym istotnym orzeczeniem była sprawa "Lautsi przeciwko Włochom". We wczesnych latach XXI wieku rodzina Lautsi złożyła skargę na obecność krzyży w salach lekcyjnych włoskiej szkoły publicznej, argumentując, że narusza ona zasady świeckiego państwa i prawo do swobody religijnej ich dzieci. W wyroku ETPCz stwierdzono jednak, że obecność krzyży nie naruszała prawa do edukacji ani wolności religijnej, a orzeczenie to stało się kluczowe w debacie nad miejscem symboli religijnych w przestrzeni publicznej.

Powyższe przypadki ilustrują zasadniczą rolę ETPCz w kształtowaniu ochrony praw człowieka w Europie. Trybunał działa na rzecz równowagi pomiędzy ochroną praw jednostki a suwerennością państw, często przy użyciu zasady subsydiarności, która kładzie nacisk na to, że pierwszym miejscem ochrony praw człowieka są sądy krajowe.

Warto również wspomnieć o innych mechanizmach w ramach Rady Europy, takich jak Komitet Ministrów, który nadzoruje wykonanie wyroków ETPCz przez państwa członkowskie, oraz Komisja Wenecka, która dostarcza stanowiska doradcze na temat zagadnień związanych z konstytucjonalizmem i praworządnością.

Europejski system ochrony praw człowieka ewoluuje wraz z nowymi wyzwaniami, takimi jak prawa cyfrowe, ochrona danych osobowych czy migracja. Mimo różnorodnych problemów i krytyki, system ten wciąż odgrywa kluczową rolę w promowaniu i ochronie praw człowieka na kontynencie europejskim, stanowiąc wzór dla innych regionów świata. W szczególności Polska, jako jeden z sygnatariuszy EKPC i członek Rady Europy od 1991 roku, aktywnie uczestniczy w tym systemie, przyczyniając się do jego rozwoju oraz korzystając z niego w celu ochrony praw swoich obywateli.