Krótkie streszczenie „Mendel Gdański”

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 14.02.2026 o 17:59

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 13.02.2026 o 13:41

Maria Konopnicka, znana przede wszystkim jako autorka utworów dla dzieci, podejmuje w swojej noweli „Mendel Gdański” wciąż aktualny problem antysemityzmu oraz niezrozumienia i nietolerancji wobec ludzi różniących się pod względem kulturowym lub religijnym. Publikacja tego utworu w 189 roku była świadomą odpowiedzią pisarki na narastającą falę nienawiści i uprzedzeń wobec Żydów zamieszkujących ziemie polskie. Konopnicka stara się w nim pokazać, że mimo różnic kulturowych i religijnych, wszyscy ludzie zasługują na szacunek i zrozumienie.

Nowela rozpoczyna się opisem postaci Mendla Gdańskiego, starzejącego się Żyda, mieszkańca Warszawy, który od wielu lat prowadzi w stolicy niewielką pracownię introligatorską. Już od pierwszych stron dowiadujemy się, że Mendel to postać uczciwa, pracowita i głęboko przywiązana do swojej okolicy. Żyje skromnie wraz z wnukiem Kubusiem, którego wychowuje po śmierci syna i synowej. Mimo że jest Żydem, uważa się za Polaka i czuje głęboki związek z miastem, które jest jego domem. Konopnicka przedstawia go jako człowieka o otwartym sercu, oddanego swoim obowiązkom i rodzinie. Wśród sąsiadów, takich jak krawiec Malinowski, cieszy się ogólną sympatią i szacunkiem.

Sytuacja komplikuje się jednak, gdy do Warszawy docierają wieści o przejawach antysemityzmu – pogromach ludności żydowskiej mających miejsce w różnych częściach kraju. Wraz z tą informacją w mieszkańcach Warszawy zaczynają się budzić lęki i uprzedzenia. Nagle, choć przez wiele lat żyli w zgodzie z Mendlem, niektórzy sąsiedzi patrzą na niego podejrzliwie. Krawiec Malinowski, z którym Mendel miał do tej pory dobre relacje, też zaczyna się dystansować i unikać rozmów na temat sytuacji Żydów w Polsce. Wzrost napięcia wśród mieszkańców małego miasteczka bardzo niepokoi staruszka, który nie może zrozumieć nagłego zwrotu sytuacji.

Punktem kulminacyjnym noweli jest dramatyczny moment, gdy tłum złożony z mieszkańców Warszawy, podburzony antysemickimi hasłami, zaczyna zbliżać się do warsztatu Mendla z zamiarem ataku. To w tym momencie widzimy, jak bohater, mimo strachu, próbuje stanąć do obrony swojego domostwa. Scena ta jest niezwykle emocjonująca i stanowi swoiste wezwanie do opamiętania dla czytelnika – pokazuje, do czego mogą doprowadzić uprzedzenia i nieuzasadniona nienawiść.

W końcu, kiedy wydaje się, że może dojść do tragedii, na ratunek staruszkowi przychodzi młody, polski student w imieniu zebranych ludzi dobrej woli, który staje przed tłumem i wypowiada się w obronie Mendla. To wydarzenie ma symboliczne znaczenie — student reprezentuje tu młode pokolenie Polaków, którzy sprzeciwiają się nietolerancji i opowiadają się za pokojowym współistnieniem różnych narodowości i religii.

Mendel Gdański to postać, która wzbudza współczucie i empatię czytelnika – jego los jest tragiczną ilustracją tego, jak łatwo człowiek może stać się ofiarą zbiorowej histerii i uprzedzeń. Maria Konopnicka, ukazując sytuację rodziny Mendla, skłania odbiorców do refleksji nad zagadnieniami szacunku wobec odmienności i solidarności międzyludzkiej. Przybliżając wizerunek głównego bohatera, autorka z wielką wrażliwością podkreśla jego ludzkie cechy, takie jak miłość do wnuka, poczucie obowiązku i przywiązanie do miejsca zamieszkania.

Nowela „Mendel Gdański” jest nie tylko ważnym głosem w dyskusji na temat tolerancji i akceptacji, ale także dziełem literackim, które pomimo upływu czasu nie traci na aktualności. Konopnicka w swym utworze sprawia, że czytelnicy zastanawiają się nad konsekwencjami nieprzemyślanej nienawiści i przypomina o ludzkim cierpieniu, które jest jej wynikiem. Dzieło to, pomimo swego osadzenia w konkretnym kontekście historycznym, niesie uniwersalne przesłanie, które może służyć jako przestroga dla przyszłych pokoleń.