Sąd o Polsce czy sen o Polsce? Wypowiedź argumentacyjna na podstawie „Wesela” S. Wyspiańskiego oraz innych lektur.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.12.2024 o 18:59

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 29.12.2024 o 17:28

W refleksji nad kondycją Polski na przełomie XIX i XX wieku, temat „Sąd o Polsce czy sen o Polsce?” staje się kluczowym zagadnieniem w literaturze tej epoki. Dzieła takie jak „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego oraz „Lalka” Bolesława Prusa doskonale ilustrują zarówno krytykę społeczną, jak i marzenia o lepszej przyszłości kraju. Jest to fascynująca mieszanka sądu nad społecznymi niedoskonałościami i idealistycznych wizji odrodzenia narodu, które można rozwinąć analizując szerzej kontekst historyczno-kulturowy, postaci literackie oraz symbolikę zawartą w tych tekstach.

Podstawy do powyższej refleksji dostarcza „Wesele” Wyspiańskiego, które osadzone jest we wsi Bronowice pod Krakowem. Wyspiański, pokazując spotkanie gości z różnych warstw społecznych – inteligencji miejskiej i chłopstwa – tworzy mikrokosmos polskiego społeczeństwa tamtych lat. Wydarzenia tej nocy stają się soczewką, przez którą Wyspiański bada i ocenia stan polskiego społeczeństwa. Chochoł, będący wcieleniem zarówno stagnacji jak i potencjalnego odrodzenia, symbolizuje całe spektrum zjawisk: od narodowej niemocy, przez ludową mądrość, aż po ukryte możliwości przemiany. Postać Chochoła uwypukla pesymistyczny sąd nad Polakami, którzy uwikłani w narodowe spory i waśnie, nie potrafią zjednoczyć sił dla wspólnego dobra. Ale jest to również postać symbolizująca marzenie – wizję narodowego przebudzenia, które jednak wymaga odwagi i współpracy.

Wizja ta uzupełniona zostaje romantycznymi tęsknotami Poety, który pragnie zobaczyć Polskę niepodległą i wolną, co jest wyrazem tęsknoty za zjednoczeniem i wspólną walką o lepszą przyszłość. W tym sensie, „Wesele” łączy w sobie sąd o współczesnym stanie rzeczy oraz wyraża sen o lepszym jutrze. To marzenie, choć niepozbawione romantycznego idealizmu, staje się dla Wyspiańskiego pewnym proroctwem – próbą wzbudzenia świadomości narodowej i chęci zmiany wśród Polaków, których rzeczywistość była daleka od ideału.

Podobne wątki można odnaleźć w „Lalce” Prusa, gdzie centralna postać – Stanisław Wokulski – również zmaga się z realiami polskiego społeczeństwa. Prus rysuje obraz Warszawy jako miejsca pełnego społecznych paradoksów, z jednej strony przedstawiając Wokulskiego jako człowieka sukcesu, przedsiębiorcę dążącego do modernizacji kraju. Z drugiej strony, życie Wokulskiego to pasmo rozczarowań i porażek - zarówno osobistych, jak i tych związanych z próżnymi próbami reformy społecznej. Idealistyczne pragnienia Wokulskiego o uczciwym, nowoczesnym społeczeństwie napotykają na ścianę egoizmu, materializmu oraz braku współpracy i zrozumienia wśród arystokracji i mieszczaństwa.

W „Lalce”, podobnie jak w „Weselu”, ujawniamy sąd nad Polską – kraj na skraju nowoczesności, ale wciąż uwięziony w układach społecznych pełnych wad i niesprawiedliwości. Równocześnie, przez marzenia Wokulskiego o lepszym jutrze, przebija się sen o odrodzeniu, moralnej poprawie i zjednoczeniu. Sceną kluczową staje się moment, gdy Wokulski, rozczarowany istniejącymi układami, zaczyna zauważać, że poprawa rzeczywistości może powstać jedynie przez wspólną pracę i zmianę mentalności.

Odwołując się do kontekstów historycznych, sposób, w jaki zarówno Wyspiański, jak i Prus łączą krytykę społeczną z wizjami przyszłości, można interpretować jako odzwierciedlenie trudnych czasów, które zainspirowały literackie poszukiwanie tożsamości narodowej. Był to okres, gdy Polska dążyła do odzyskania niepodległości, moment narodowego przebudzenia w kulturze, sztuce i literaturze. Obraz przedstawiony w obu dziełach może służyć jako przestroga przed biernością i zaniechaniem działania na rzecz dobra wspólnego, ale także jako inspiracja do jedności i działania.

Podsumowując, zarówno „Wesele”, jak i „Lalka” wnikliwie obrazują sąd nad społecznymi aspektami polskiego życia, ale również wyrażają sen o przyszłości, bazując na nadziei na odrodzenie i poprawę. Te dzieła przypominają, że przyszłość, choć niepewna, może być pomyślna, jeśli społeczeństwo zdoła wznieść się ponad podziały i że warto marzyć o Polsce lepszej – zjednoczonej i przebudzonej. Literatury tej epoki nie należy jedynie czytać jako krytyki chwili obecnej, ale również jako wezwania do działania, normatywnego przewodnika ku bardziej zintegrowanemu i sprawiedliwemu społeczeństwu.