Konflikt między prawem boskim a ludzkim w tragedii "Antygona" Sofoklesa

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: przedwczoraj o 10:50

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 17.01.2026 o 16:39

W tragedii „Antygona” Sofoklesa, napisanej w V wieku p.n.e., mamy do czynienia z dramatycznym konfliktem między prawem boskim a prawem ludzkim. Utwór ten jest doskonałym przykładem antycznej tragedii, w której zderzają się dwie skrajne wartości, prowadząc do nieuchronnej katastrofy. Na przykładzie bohaterów tej tragedii można zaobserwować, jakie konsekwencje niesie za sobą wybór między posłuszeństwem prawom boskim a podporządkowaniem się prawom ustanowionym przez człowieka.

Akcja tragedii rozpoczyna się po bratobójczej walce między Eteoklesem a Polinejkesem, synami Edypa, którzy giną z rąk jeden drugiego w bitwie o Teby. Król Kreon, nowy władca Teb, wydaje rozkaz, by pochować Eteoklesa z należnymi honorami, jako bohatera broniącego miasta, jednocześnie zakazując pochówku Polinejkesa, którego uznaje za zdrajcę. Prawo to jest bezwzględne i mówi, że każdy, kto złamie zakaz, zostanie ukarany śmiercią. Kreon, kierując się poczuciem sprawiedliwości oraz koniecznością zachowania porządku w mieście, wyraźnie określa, że jego decyzja jest nieodwołalna.

Antygona, siostra poległych, staje przed trudnym wyborem. Dla niej prawo boskie, które nakazuje dokonanie pochówku zmarłych, jest nadrzędne w stosunku do prawa ustanowionego przez Kreona. Antygona decyduje się zatem pochować brata, mimo że oznacza to złamanie zakazu króla. Jej decyzja opiera się na głębokiej wierze w nieśmiertelne prawdy i zasady, które, jak wierzy, stoją ponad prawem ludzkim. Dla Antygony najważniejsze jest spełnienie obowiązku wobec zmarłych i bogów, co czyni ją gotową na poniesienie konsekwencji swojego czynu.

Kreon, symbol reprezentujący prawo ludzkie, nie jest postacią jednoznacznie negatywną. Jego działania wynikają z przekonania o konieczności utrzymania porządku i dyscypliny w państwie. Jako władca ma obowiązek dbać o stabilność Teb i bezpieczeństwo jego mieszkańców. Prawo, które ustanowił, wydaje mu się niezbędne do ochrony wspólnoty przed chaosem i anarchią. Kreon wierzy, że jego rola jako króla wymaga bezwzględnego egzekwowania prawa, co czyni go nieustępliwym wobec wszelkiego rodzaju sprzeciwu, nawet jeśli pochodzi on z jego własnej rodziny.

Konflikt między Antygoną a Kreonem jest skoncentrowany wokół dwóch fundamentów moralnych: prawa boskiego i prawa ludzkiego. Antygona symbolizuje posłuszeństwo wobec bogów i tradycji, które uważa za wyższe od wszelkich ludzkich praw. Kreon reprezentuje z kolei racjonalizm, władzę i prawo stanowione, które są, według niego, niezbędne do funkcjonowania państwa.

Sofokles umiejętnie pokazuje, jak nieubłagany jest ten konflikt, gdy oba systemy wartości wchodzą w nieuniknioną kolizję. Antygona, działając zgodnie ze swoim sumieniem i wiarą, przeciwstawia się władzy Kreona, co prowadzi do jej skazania na śmierć. Wewnętrzny dramat Kreona ujawnia się dopiero, gdy jego decyzje prowadzą do tragedii rodzinnej, która go osobiście dotyka — śmierci jego syna Hajmona, narzeczonego Antygony, oraz jego żony Eurydyki.

W końcowej części tragedii Kreon zdaje sobie sprawę z błędu, który popełnił, upierając się przy swoim stanowisku i ignorując prawa boskie. Realizuje wówczas, że ani jego władza, ani prawo nie są wystarczająco potężne, aby przewyższać niezmienne prawa boskie i moralne. Jego próby naprawienia sytuacji przychodzą jednak zbyt późno, bowiem skutki konfliktu są już nieodwracalne.

„Antygona” Sofoklesa doskonale ukazuje, jak nieuchronny jest dramat, gdy ścierają się wartości o tak fundamentalnym znaczeniu. Tragiczny finał pokazuje, że zarówno prawo boskie, jak i ludzkie mają swoje miejsce i rolę w społeczeństwie, lecz ich harmonijne współistnienie jest kluczowe dla uniknięcia katastrofy. Te ponadczasowe wnioski Sofokles pozostawia czytelnikom, skłaniając do refleksji nad naturą prawa, moralności i odpowiedzialności władzy.