Postawy chłopów i inteligencji w lekturach „Wesele” i „Chłopi”

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.01.2025 o 17:56

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 7.01.2025 o 9:36

W literaturze polskiej przełomu XIX i XX wieku można dostrzec znaczący obraz społeczeństwa, a zwłaszcza postawy dwóch jego grup społecznych – chłopów i inteligencji. Dwa kanoniczne dzieła, „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego oraz „Chłopi” Władysława Reymonta, doskonale przedstawiają różnorodność, złożoność oraz napięcia między tymi warstwami społecznymi. Oba utwory koncentrują się na rzeczywistości polskich wsi, jednak podejmują nieco inne problemy, które są związane z tymi grupami.

„Wesele” Wyspiańskiego to dramat symboliczny, oparty na prawdziwej historii wesela poety Lucjana Rydla z chłopką Jadwigą Mikołajczykówną. Akcja utworu rozgrywa się w Bronowicach, co od razu zwraca naszą uwagę na kontrast i spotkanie dwóch światów: chłopskiego i inteligenckiego. Już od pierwszych scen widać, że te dwie grupy różnią się od siebie pod względem wartości, spojrzenia na życie oraz ambicji. Inteligencję w „Weselu” reprezentują postacie takie jak Poeta, Dziennikarz czy sam Pan Młody, którzy są bardziej oderwani od rzeczywistości, żyją w pewnego rodzaju romantycznej utopii. Wydaje im się, że mogą wzmocnić rolę chłopów, zintegrować się z nimi, jednak ich słowa często pozostają pustymi hasłami.

Z kolei chłopi w utworze Wyspiańskiego są bardziej pragmatyczni, przyziemni, świetnie znają swoje miejsce w społeczeństwie i codziennie stawiają czoła trudom życia. Z jednej strony, cenią sobie tradycję i są dumni ze swojego pochodzenia, co wyraża się w postaci Gospodarza czy Czepca. Z drugiej strony, chłopi są pełni wewnętrznej siły i odwagi, są przyszłościowymi rewolucjonistami, gotowymi walczyć o lepszą rzeczywistość. Wyspiański ukazuje ich jako grupę, która mogłaby stać się prawdziwym motorem przemian społecznych, gdyby tylko była właściwie poprowadzona.

Podobne skonfrontowanie dwóch grup odnajdujemy w „Chłopach” Reymonta, powieści epopeje o życiu wiejskim na przełomie XIX i XX wieku. Reymont poświęca całą swoją uwagę chłopom, zarysowując ich życie codzienne, obyczaje, tradycje i problemy społeczne. Kluczową postacią jest tutaj Maciej Boryna, który reprezentuje archetyp rozumnego gospodarza, stojącego na czele wiejskiej społeczności. Chłopi Reymonta są charakterni, waleczni i pełni wewnętrznej siły, co jednak często prowadzi do konfliktów – zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych.

W „Chłopach” miejsce inteligencji przejmują postacie takie jak Jagna, która choć chłopką, wprowadza do wiejskiej społeczności nutę inności. Jest pełna indywidualizmu i niezależności, co z jednej strony fascynuje, z drugiej zaś prowadzi ją do społecznego wykluczenia. Reymont pokazuje, że różnice między chłopami a „innymi” – niezależnie od ich pochodzenia – mogą prowadzić do nieporozumień i napięć.

Reymont i Wyspiański różnie podchodzą do kwestii relacji między chłopstwem a inteligencją. Wyspiański sugeruje, że integracja tych dwóch światów jest trudna, ale możliwa przy dobrej woli obu stron. Podczas gdy „Wesele” wydaje się bardziej pesymistyczne w kontekście przyszłościowego zjednoczenia, to jednak nie przekreśla tej możliwości całkowicie. Z kolei Reymonta bardziej interesują wewnętrzne relacje i dynamika w samym środowisku wiejskim, a inteligencja jest tylko tłem dla ukazania życia chłopów.

Oba dzieła ukazują, że zarówno chłopi, jak i inteligencja mają swoje silne i słabe strony. Chłopi są związani z ziemią, tradycją i rzeczywistością, są prawdziwi w swym dążeniu do przetrwania i lepszego życia. Inteligencja z kolei często operuje ideałami i abstrakcjami, nierzadko oderwanymi od codziennych problemów chłopów. Istotne jest to, jak te różnice wpływają na wzajemne postrzeganie się tych grup i jakie mogą być konsekwencje braku zrozumienia i kooperacji.

Literatura przełomu wieków pokazuje, że dla zrozumienia ówczesnych problemów społecznych konieczna jest współpraca i zrozumienie między różnymi grupami społecznymi. „Wesele” i „Chłopi” pozostają wnikliwym studium społecznych podziałów, których echa są wciąż aktualne w dzisiejszych czasach. Oba dzieła nie tylko skłaniają do refleksji nad przeszłością, ale i inspirują do budowania wspólnej przyszłości opartej na wzajemnym szacunku i dialogu.