Wolność osobista a odpowiedzialność za podejmowane decyzje: Rozprawka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: przedwczoraj o 13:21

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 16.01.2026 o 9:36

Wolność osobista i odpowiedzialność za podejmowane decyzje to kwestie, które są nieodłącznie związane z kondycją ludzką i często stanowią centralne tematy w literaturze. W wielu dziełach literackich autorzy starają się zgłębiać granice wolności jednostki oraz konsekwencje, jakie niesie za sobą jej wykorzystanie. Przyjrzyjmy się temu zagadnieniu przez pryzmat literatury polskiej i światowej, przywołując konkretne utwory i ich bohaterów.

Jednym z utworów, który doskonale ilustruje problematykę wolności i odpowiedzialności, jest „Cierpienia młodego Wertera” Johanna Wolfganga von Goethego. Werter, jako bohater romantyczny, pragnie pełnej wolności uczuć, a jego emocje stają się dla niego drogowskazem w podejmowaniu decyzji. Jego miłość do Lotty jest intensywna, ale również nieodwzajemniona, co prowadzi go do izolacji i skrajnego cierpienia. Werter dokonuje dramatycznego wyboru – popełnia samobójstwo. Jego wolność osobista prowadzi go do tragicznej decyzji, czemu nieodłącznie towarzyszy brak odpowiedzialności za własne życie. Werter ponosi ryzyko związane z całkowitym oddaniem emocjom, nie bacząc na konsekwencje dla siebie i innych, co ostatecznie prowadzi do jego zguby.

Podobną problematykę podejmuje Fiodor Dostojewski w powieści „Zbrodnia i kara”. Rodion Raskolnikow, główny bohater, wierzy, że ma prawo do przekraczania moralnych barier, kierując się swoją teorią o nadludziach. Uważa, że jego inteligencja i poglądy usprawiedliwiają popełnienie morderstwa starej lichwiarki, które postrzega jako krok ku wyższej sprawiedliwości. Jednak decyzja ta prowadzi do ogromnych wyrzutów sumienia, które stopniowo niszczą jego psychikę. Raskolnikow zdaje sobie sprawę, że jego wolność do decydowania o życiu i śmierci innej osoby jest obarczona nieuchronną odpowiedzialnością moralną. To poczucie przytłaczającej winy doprowadza go ostatecznie do decyzji o przyznaniu się do zbrodni, co ukazuje, że odpowiedzialność za własne decyzje prędzej czy później dosięga każdego człowieka.

W literaturze polskiej przykład zależności między wolnością a odpowiedzialnością znajdziemy w „Lalce” Bolesława Prusa. Stanisław Wokulski, główny bohater powieści, symbolizuje ambicje i przedsiębiorczość, pragnie osiągnąć szczęście osobiste oraz sukces w działalności zawodowej. Jego decyzje, początkowo podejmowane w pełni świadomie i z nadzieją na zrealizowanie swoich marzeń, z czasem prowadzą do problemów osobistych. Jego ślepa miłość do Izabeli Łęckiej, a także poczucie niespełnienia, sprawiają, że zaczyna on wątpić w sens swojego działania. Wokulski ponosi konsekwencje swych wyborów, będących próbą połączenia wolności osobistej z odpowiedzialnością za los swój i bliskich. Jego bankructwo emocjonalne oraz zawodowe wskazuje, że wolność podejmowania decyzji wymaga głębokiej rozwagi i świadomości potencjalnych rezultatów.

Do problematyki odpowiedzialności za decyzje podejmowane w ramach osobistej wolności powraca również Albert Camus w „Dżumie”. Główny bohater, doktor Rieux, w obliczu epidemii dżumy w Algierii podejmuje decyzję pozostania w opanowanym przez zarazę mieście, by ratować życie innych. Jego wybór dowodzi, że prawdziwa wolność polega na podejmowaniu działań zgodnych z wewnętrznymi przekonaniami, które wymagają odwagi oraz akceptacji odpowiedzialności za swoje czyny. Dla Rieux, wolność to nie tylko możliwość wyboru, ale również gotowość do ponoszenia konsekwencji swoich czynów w imię wyższego dobra.

Analiza tych utworów pokazuje, że wolność osobista jest nierozerwalnie związana z odpowiedzialnością za podejmowane decyzje. Ponieważ każdy wybór niesie ze sobą skutki zarówno dla jednostki, jak i otoczenia, należy go dokonywać z pełną świadomością. Literatura uczy, że odpowiedzialność za swoje czyny jest nieodłącznym elementem życia oraz, że prawdziwa wolność zawsze wiąże się z obowiązkiem działania w zgodzie z własnym sumieniem i moralnymi normami. Bohaterowie literaccy, choć różnymi drogami, prowadzą nas do refleksji, że odpowiedzialność jest nieodłączną ceną, jaką płacimy za wolność.