Upadki i wzloty: Ludzkie dramaty, które niszczą lub wzmacniają człowieka - rozprawka z odwołaniem do wybranych lektur oraz kontekstów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 18.02.2025 o 18:13

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 5.02.2025 o 16:30

Ludzkie życie jest pełne wzlotów i upadków, które nieodmiennie wpływają na naszą osobowość i rozwój. Literatura, jako lustro ludzkiej egzystencji, często podejmuje temat dramatycznych wydarzeń, które mogą niszczyć bądź wzmacniać człowieka. W swojej rozprawce przyjrzę się bohaterom kilku kluczowych dzieł, dla których dramaty życiowe stały się swoistymi próbami charakteru. W moim wywodzie odwołam się do powieści „Lalka” Bolesława Prusa oraz „Zbrodni i kary” Fiodora Dostojewskiego, a także do dramatu „Makbet” Williama Szekspira.

Pierwszym przykładem jest postać Wokulskiego, głównego bohatera „Lalki” Bolesława Prusa. Wokulski to człowiek przedsiębiorczy i ambitny, który postanawia zainwestować w wielki sklep w Warszawie. Jego życiowym celem staje się zdobycie miłości Izabeli Łęckiej, co można traktować zarówno jako wzlot, jak i przedsionek nadchodzącego upadku. Rozwijając swoje interesy i odnosząc sukcesy zawodowe, Wokulski zyskuje majątek i wpływy, co można uznać za wzlot. Jednakże, jego bezgraniczna miłość do Izabeli staje się pułapką; to miłość niedostępna i nieodwzajemniona, prowadząca ostatecznie do jego osobistego dramatu i wewnętrznego rozbicia.

Wokulski, zamiast wzmocnić się poprzez odnalezienie równowagi między sferą osobistą a zawodową, zostaje zniszczony ową obsesją. Jego życie staje się ilustracją tego, jak dramat miłosny może człowieka złamać, jeśli opiera swój sens wyłącznie na jednym, niepewnym fundamencie. Postać Wokulskiego pokazuje, że wzloty w sferze zawodowej nie zawsze rekompensują upadki w życiu osobistym, a miłość, mimo że potrafi być budującą siłą, może również stać się destrukcyjną pasją, prowadzącą do zguby.

Inaczej jednak podejście do wzlotów i upadków widać w „Zbrodni i karze” Fiodora Dostojewskiego przez pryzmat postaci Raskolnikowa. Główny bohater przechodzi przez dramat moralny związany z morderstwem lichwiarki Alony Iwanowej. Początkowo jego upadek objawia się przez czysto zewnętrzną porażkę – stres, paranoję i izolację społeczną. Raskolnikow, dręczony wyrzutami sumienia i coraz bardziej pogrążony w obłąkańczym stanie, wydaje się być na drodze do zniszczenia. Jednak w jego przypadku te zmagania stają się katalizatorem do moralnego odrodzenia.

Dzięki spotkaniu z Zofią Marmieładową Raskolnikow zaczyna odkrywać w sobie prawdziwe pokłady człowieczeństwa i miłości. Jest to moment, kiedy jego osobisty upadek staje się również punktem wyjścia do wzlotu moralnego. Przyznanie się do winy i chęć odbycia kary prowadzą do jego duchowego oczyszczenia. W literaturze logiczne jest więc, że dramatyczne doświadczenia mogą nie tylko zniszczyć, ale także wzmocnić człowieka, o ile ten podejmie walkę z własnymi demonami i dąży do przemiany na lepsze.

Podobnym, choć innym w swoim przebiegu, dramatycznym wątkiem jest historia Makbeta z dramatu Williama Szekspira. Makbet, zbrodniarz z własnego wyboru, wspina się na szczyt władzy w sposób brutalny i nieetyczny. Jego wzloty mają charakter zewnętrzny, polegają na zdobyciu władzy królewskiej, ale wewnętrznie następuje narastający chaos. Wzlot Makbeta jest złudny, a jego dążenie do potęgi okupione jest wewnętrznym upadkiem, który ostatecznie prowadzi do jego śmierci. Historia Makbeta uczy, że sukces osiągnięty kosztem moralności i człowieczeństwa nie jest prawdziwym wzlotem, a raczej upadkiem do najgłębszych czeluści duszy.

Podsumowując, „Lalka”, „Zbrodnia i kara” oraz „Makbet” ukazują różne aspekty dramatycznych wzlotów i upadków w życiu ludzkim. Postacie z tych utworów literackich przeżywają osobiste dramaty, które kształtują ich losy: to, co może jednego zniszczyć, innego potrafi wzmocnić. Nie jest to tylko kwestia zewnętrznych sukcesów czy porażek, ale przede wszystkim wewnętrznej walki z własnymi słabościami i determinacji do przemiany. Literatura, ukazując te sytuacje, pozwala czytelnikowi zrozumieć, że w każdej porażce może tkwić ziarno nowego początku, a prawdziwy sukces to nie tylko zdobycie zewnętrznych laurów, ale przede wszystkim tryumf nad samym sobą.