Wokulski jako człowiek obojga epok – charakterystyka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 23.03.2025 o 15:37

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 16.03.2025 o 20:18

Stanisław Wokulski, główny bohater powieści Bolesława Prusa „Lalka”, jest postacią niezwykle złożoną, upersonifikowaną wręcz do granic możliwości przez swego twórcę. Jego życie i osobowość można interpretować jako symboliczną syntezę dwóch epok historycznych i kulturowych: romantyzmu i pozytywizmu. Tę dychotomię Wokulski manifestuje zarówno w swoich działaniach, jak i w przeżyciach wewnętrznych, w oboje mających znaczący wpływ na jego życie.

Z jednej strony, Wokulski to człowiek głęboko osadzony w ideałach romantycznych. Jego młodość przypada na czas powstania styczniowego, w którym bierze czynny udział. Jak przystało na prawdziwego romantyka, kieruje się wówczas patriotyzmem, gotowością do poświęceń i dążeniem do wolności ojczyzny. Jednak to nie tylko polityczne zaangażowanie świadczy o jego romantycznej naturze. Wokulski jest również romantykiem w życiu osobistym, zwłaszcza w kwestii miłości. Jego uczucie do Izabeli Łęckiej jest wręcz obsesyjne i przypomina romantyczny ideał miłości jako absolutu, którego nie można osiągnąć ani w pełni zrozumieć. Obiekt jego uczuć jest dla niego jak mityczna postać, a samo dążenie do zdobycia jej serca stanowi dla Wokulskiego cel życia.

Z drugiej strony, Wokulski to uosobienie wartości pozytywistycznych. Po powstaniu styczniowym, podczas swego pobytu w Bułgarii, zdobywa majątek na dostawach dla wojska rosyjskiego, co świadczy o jego pragmatyzmie i umiejętności dostosowania się do zmieniających się warunków. Po powrocie do Warszawy, przejmuje sklep galanteryjny, który staje się dla niego centrum działalności, zarówno gospodarczej, jak i społecznej. Dzięki pracy, przedsiębiorczości i zmysłowi do interesów, Wokulski staje się jedną z najbardziej wpływowych osób w warszawskim świecie kupieckim. Jego działania na rzecz rozwoju przemysłu i gospodarki, a także pomoc biednym i zaniedbanym, doskonale wpisują się w pozytywistyczny etos pracy u podstaw.

Jednakże, aby w pełni zrozumieć dualizm Wokulskiego jako człowieka obojga epok, należy także dostrzec tragizm jego postaci. Wokulski często znajduje się w rozdarciu między marzeniami a rzeczywistością, między idealizmem a pragmatyzmem. Pomimo sukcesów zawodowych, jego poglądy i działania są nieustannie kwestionowane przez otoczenie, które nie potrafi zaakceptować jego oryginalności i złożoności. Ponadto, jego życie osobiste staje się areną walki między uczuciami a rozumem. Jego miłość do Izabeli, niemożliwa do spełnienia i pełna złudzeń, wpływa destrukcyjnie na jego psychikę, prowadząc go w końcu do osobistego upadku.

Wokulski to także postać, w której krzyżują się różne role społeczne. Jego pochodzenie z klasy mieszanej, z jednej strony szlacheckiej, z drugiej – mieszczańskiej, sprawia, że często czuje się wykluczony zarówno z towarzystwa arystokratycznego, jak i mieszczańskiego. Ta nieprzynależność społeczna to kolejny aspekt jego życia, który symbolizuje przejściowość jego epoki. Jest niejako pomostem między tradycją a nowoczesnością, nieustannie próbując odnaleźć swoje miejsce w społeczeństwie.

Wokulski jako człowiek dwóch epok jest figurą reprezentatywną dla okresu przemian, w których granice między romantyzmem a pozytywizmem nie były wyraźnie zarysowane. Jego życie to nie tylko odzwierciedlenie tych dwóch sił, ale także ilustracja wewnętrznej walki, której doświadczał ich współczesny odbiorca. Wokulski jako bohater jest zatem postacią uniwersalną, przedstawiającą ludzką kondycję w czasach zmian, kiedy to przeszłość i przyszłość, marzenia i rzeczywistość, uczucia i rozum nieustannie ścierają się ze sobą.

Bolesław Prus kreśląc postać Stanisława Wokulskiego, stworzył bohatera, który mimo swej pozytywistycznej działalności, pozostaje w znacznej mierze romantycznym idealistą. Jego zderzenie z rzeczywistością przynosi poczucie tragizmu, świadczące o niemożności pogodzenia tych dwóch epok i ich wartości w jednym ludzkim życiu. Przez to stanowi on wciąż aktualny symbol dylematów, z którymi borykają się jednostki w obliczu wielkich przemian społecznych.