Miasto: przestrzeń przyjazna czy wroga człowiekowi? ''Lalka'' Bolesława Prusa i wybrany kontekst.

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 28.03.2025 o 21:14

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 25.03.2025 o 13:59

Miasto jako przestrzeń życiowa, zarówno przyjazna, jak i wroga człowiekowi, jest tematem, który fascynował wielu twórców literatury. Na przykładzie powieści "Lalka" Bolesława Prusa oraz poprzez odniesienie do innych dzieł, takich jak "Ziemia obiecana" Władysława Reymonta, można przeanalizować, w jaki sposób miasto wpływa na życie ludzkie, jego wartości, cele i emocje.

"W "Lalce", miasto Warszawa jest przedstawione jako tło dla skomplikowanych losów bohaterów, przede wszystkim Stanisława Wokulskiego. Warszawa końca XIX wieku jest miejscem, które na pierwszy rzut oka emanuje energią i możliwościami. To tutaj Wokulski podejmuje próby realizacji swoich ambicji zawodowych i osobistych. Jako przedsiębiorca widzi w mieście szansę na zwiększenie majątku i osiągnięcie prestiżu. Stolica daje mu możliwości nawiązania kontaktów handlowych i towarzyskich, rozwinięcia działalności oraz wpływu na życie społeczne.

Jednak miasto w "Lalce" to także miejsce pełne kontrastów, które potrafi być niebezpieczne dla tych, którzy próbują je zdobyć. Wokulski, choć odnosi sukcesy w biznesie, jest jednocześnie osobą niezwykle samotną i zagubioną. Warszawa, która miała być miejscem, w którym zrealizuje swoje marzenia i pragnienia, staje się także miejscem jego osobistych rozczarowań. Jego nieudane starania o względy Izabeli Łęckiej, kobiety z wyższych sfer społecznych, pokazują jak bariery klasowe i społeczne są silne i nieprzekraczalne. Miasto, mimo swoich zalet i obietnic, okazuje się przestrzenią, która nie daje bohaterowi spełnienia osobistego.

Dodatkowo, Warszawa jest w "Lalce" miejscem, gdzie problemy społeczne stają się szczególnie widoczne. Prus przedstawia miasto jako przestrzeń, w której istnieją ogromne różnice społeczne, gdzie przepych salonów arystokracji kontrastuje z ubóstwem przeludnionych kamienic oraz niedolą niższych klas. Sklepy, kawiarnie, miejsca spotkań to nie tylko przestrzeń handlu i rozrywki, ale także punkty, gdzie krzyżują się drogi ludzi z różnych warstw społecznych, ukazując jak bardzo złożona jest miejska rzeczywistość.

W kontekście innego dzieła literackiego, "Ziemi obiecanej" Władysława Reymonta, obraz miasta można przyrównać do jeszcze bardziej dynamicznego i brutalnego. Łódź jest przedstawiona jako miasto fabryk, które przyciąga ludzi z całej Polski, obiecując im możliwość szybkiego wzbogacenia się. Jednak w rzeczywistości miasto to przestrzeń, gdzie człowiek często staje się ofiarą własnych ambicji. Bohaterowie powieści Reymonta, podobnie jak Wokulski w "Lalce", doświadczają blasków i cieni miejskiego życia. Łódź jest miejscem bezlitosnej walki o przetrwanie i sukces, gdzie maszyny w fabrykach przejmują kontrolę nad życiem człowieka, a jednostki ludzkie gubią się w tłumie.

Obydwa dzieła pokazują, że miasto jako przestrzeń może być zarówno przyjazna, jak i wroga człowiekowi. Oferuje ogromne możliwości rozwoju i kariery, ale jednocześnie wymaga intensywnej walki i poświęceń. Jest miejscem, gdzie marzenia mogą się spełnić, ale również miejscem, gdzie można łatwo się zagubić. Ogrom metropolii przynosi nowe, niespotykane na prowincji szanse, ale i niebezpieczeństwa związane z anonimowością, wyzyskiem i brakiem bliskości międzyludzkiej.

Podsumowując, zarówno "Lalka" Prusa, jak i "Ziemia obiecana" Reymonta, składają się na interesujący obraz miasta końca XIX wieku. Miejsca te były tętniącymi życiem centrami kultury i przemysłu, a zarazem przestrzeniami, które wymagały od człowieka wiele odwagi. Miasto potrafi być zarówno fascynujące, pełne tajemnic i możliwości, jak i przepełnione zagrożeniami, które stawiają pod znakiem zapytania prawdziwe szczęście człowieka. Tym samym literatura tych czasów staje się rodzajem soczewki, przez którą interpretujemy miejskie doświadczenie jako złożone, pełne ambiwalencji tło ludzkich losów.