Jaki wpływ na sposób widzenia świata mają czasy, w których żyje człowiek?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.03.2025 o 11:09

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 26.03.2025 o 7:25

W literaturze często obserwujemy, jak czasy, w których żyje dana postać, wpływają na jej sposób postrzegania świata. W kontekście polskiej literatury, jednym z wyraźnych przykładów jest "Dżuma" Alberta Camusa, choć nie jest to lektura obowiązkowa, stanowi ona istotny punkt odniesienia w kontekście literackim. Powieść ta, mimo że nie jest bezpośrednio związana z konkretnymi wydarzeniami historycznymi, doskonale obrazuje uniwersalne prawdy o ludzkiej kondycji i reakcji na kryzysy.

Główny bohater, doktor Bernard Rieux, żyje w mieście Oran, które zostało opanowane przez epidemię dżumy. Jego sposób widzenia świata jest mocno uwarunkowany przez czas totalnej izolacji i niepewności, w którym przyszło mu żyć. Epidemia staje się metaforą wszelkich katastrof, które zmuszają ludzi do weryfikacji swoich wartości i postaw. Rieux postrzega świat jako miejsce pełne cierpienia, co skłania go do przyjęcia postawy humanitarnej i empatycznej. Camus, pisząc "Dżumę", czerpał inspirację z własnych doświadczeń wojennych oraz chaosu i utraty, jakiej doświadczył. W rezultacie powieść ta kładzie nacisk na solidarność międzyludzką i wartości humanistyczne w obliczu niewyobrażalnej tragedii.

W literaturze polskiej przykładem ukazującym wpływ czasów na postrzeganie świata jest "Lalka" Bolesława Prusa. W powieści tej mamy do czynienia z postacią Stanisława Wokulskiego, który żyje w XIX-wiecznej Warszawie, w okresie zaborów. Czasy te charakteryzuje wielka nierówność społeczna, rozwijający się kapitalizm oraz przemiany na tle narodowościowym. Wokulski, będący kupcem, weteranem powstania, ale i romantykiem, postrzega świat przez pryzmat swoich doświadczeń i zawodów miłosnych. Czasy zaborów wpływają na jego postawę patriotyczną, ale też na rozczarowanie rzeczywistością, w której jego idealistyczne marzenia często odbijają się od twardej skorupy społecznych norm i podziałów.

Wprowadzenie kontekstów historycznych i biograficznych pozwala lepiej zrozumieć zarówno motywacje postaci, jak i poglądy autorów. Po pierwsze, kontekst historyczny XIX wieku w Polsce, okresu zaborów oraz kształtowania się kapitalizmu, to czas, w którym jednostki musiały stawić czoła trudnościom wynikającym z braku niepodległości oraz szybkich przemian społeczno-gospodarczych. Dla Wokulskiego te czasy to ciągła walka między miłością do ojczyzny i próbą odnalezienia własnej tożsamości oraz miejsca w świecie.

Po drugie, kontekst filozoficzny egzystencjalizmu, którego przedstawicielem był Albert Camus, pozwala spojrzeć na "Dżumę" przez pryzmat kształtującej się w XX wieku refleksji nad absurdem życia oraz potrzebą znalezienia w nim sensu. Rieux, świadom nieuchronności śmierci i cierpienia, wybiera walkę z dżumą jako wyraz swojego buntu przeciw absurdowi.

Porównując obie powieści przez pryzmat wpływu czasów na głównych bohaterów, zauważamy, że zarówno Wokulski, jak i Rieux, pomimo różnic wynikających z odmiennych okoliczności historycznych, muszą zmagać się z podobnymi dylematami natury ludzkiej. Wokulski boryka się z sensem istnienia w zniewolonym kraju i przepaścią między romantycznym ideałem a racjonalizmem. Rieux z kolei stoi przed wyborem: pogodzić się z bezsensownym cierpieniem czy też działać i walczyć o godność człowieczeństwa.

Podsumowując, czasy, w których żyją bohaterowie literaccy, niewątpliwie wpływają na ich sposób postrzegania świata. Kontekst historyczny, społeczny i filozoficzny odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu ich postaw i wyborów życiowych. Zarówno w "Lalce" Prusa, jak i "Dżumie" Camusa, obserwujemy, jak bohaterowie starają się odnaleźć sens w świecie pełnym chaosu i niesprawiedliwości, co czyni ich historie niezwykle uniwersalnymi. Bohaterowie, próbując odnaleźć własną drogę, ukazują, że mimo upływu czasu dylematy egzystencjalne i społeczne pozostają niezmiennie aktualne, odzwierciedlając tym samym kondycję ludzką we wszelkich epokach dziejowych.