"Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego jako powieść straconych złudzeń

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.04.2025 o 22:01

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 13.04.2025 o 15:12

Stefan Żeromski w swojej powieści "Przedwiośnie" kreśli obraz Polski i Polaków w okresie odradzania się niepodległego państwa po latach zaborów. Powieść ta, znana ze swojego krytycznego podejścia do rzeczywistości społecznej i politycznej, staje się zarazem historią straconych złudzeń głównego bohatera, Cezarego Baryki, którego losy odbijają się echem rozczarowań wielu Polaków marzących o lepszej przyszłości kraju.

Centralnym punktem historii jest wizja szklanych domów, którą młody Cezary usłyszał od swojego ojca, Seweryna Baryki. Opowieść ta stała się symbolem idealizowanej przyszłości, jakie pragnęli Polacy, od dawna marzący o wolnej ojczyźnie. Szklane domy miały być synonimem nowoczesności i dobrobytu. Seweryn przedstawia synowi obraz nowej Polski, pełnej technologicznych cudów, sprawiedliwości społecznej i dobrobytu, gdzie każdy obywatel żyje godnie i bezpiecznie. Jednak rzeczywistość, z którą zderza się Cezary po przyjeździe do niepodległej Polski, jest diametralnie inna.

W swojej wędrówce poprzez powojenną Polskę Cezary Baryka odkrywa istnienie dwóch równoległych światów: ten idealistyczny, o którym marzył, i brutalny, pełen nierówności społecznych, biedy oraz chaosu gospodarczego. Żeromski w "Przedwiośniu" w mistrzowski sposób ukazuje, jak Polska odradzająca się po zaborach staje się miejscem, gdzie niedawne nadzieje i aspiracje zostają zderzone z surową rzeczywistością powojennego kraju. Cezary, zamiast krainy szklanych domów, spotyka wsie o archaicznej strukturze, nierozwiniętą infrastrukturę, nędzę i upadek moralny.

Postać Cezarego Baryki jest kluczowa dla zrozumienia tematu straconych złudzeń w "Przedwiośniu". Młody Baryka, który dorastał w Baku, zderza się z bolesnym rozczarowaniem po powrocie do Polski. Jego niecierpliwość, zapał i młodzieńcza idealizacja zostają wystawione na próbę w zderzeniu z realiami życia w odradzającym się państwie. Cezary staje się symbolem zmagań wielu młodych ludzi tamtego okresu, którzy oczekiwali natychmiastowych zmian i spełnienia narodowych aspiracji.

Podczas pobytu w Chłodku, w majątku rodziny Wielosławskich, Baryka doświadcza bliskości ludzi żyjących w niesprawiedliwych warunkach społecznych. Niesprawności systemu i brak perspektyw na zmiany doprowadzają go do rozterek ideologicznych i wewnętrznego konfliktu. Cezary kolejno porzuca swoje młodzieńcze idee na rzecz bardziej realistycznego spojrzenia na świat, co prowadzi go do zaangażowania się w ruchy rewolucyjne, widząc w nich szansę na radykalne zmiany.

Jednak ostatecznie nawet rewolucja okazuje się być złudzeniem. Baryka dochodzi do wniosku, że przemoc i chaos nie są odpowiedzią na problemy społeczne Polski. Jego rezygnacja z rewolucyjnych ideałów i poszukiwanie nowej drogi pokazuje głębokie rozczarowanie zarówno realizowanymi politykami jak i ideami, które porzucił po drodze.

Żeromski poprzez postać Cezarego ukazuje rozczarowanie, jakiego doświadczyło wiele pokoleń Polaków. Pisarz nie oferuje prostej odpowiedzi na pytania o idealny kształt państwa czy o sposoby poprawy sytuacji społecznej. Zamiast tego, pokazuje skomplikowany proces poszukiwania własnej drogi i wewnętrznego rozdarcia młodych ludzi, skonfrontowanych z brutalnością świata, który nie spełnia ich oczekiwań.

"Przedwiośnie" jest jednocześnie powieścią pesymistyczną i pełną nadziei. Pesymistyczny obraz wynika z ujawnienia trudności związanych z procesem odbudowy kraju oraz z bolesnej konfrontacji marzeń z rzeczywistością. Z drugiej strony, istnieje nadzieja na zmiany, które mogą nastąpić poprzez zrozumienie i akceptację złożoności otaczającego świata. Żeromski wskazuje, że mimo złudzeń i rozczarowań, istotne jest dążenie do poprawy i budowanie lepszej przyszłości, choć wymaga to świadomego podejścia i ogromnego wysiłku.

Powieść "Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego wciąż rezonuje jako uniwersalna opowieść o młodzieńczych marzeniach, ich zderzeniu z surową rzeczywistością oraz o konieczności poszukiwania własnej drogi w oparciu o prawdę i doświadczanie świata takim, jakie rzeczywiście jest. Jest to przestroga przed bezkrytycznym podążaniem za utopiami i zachętą do budowania przyszłości opartej na rzeczywistych fundamentach, co czyni ją niezwykle aktualną również w dzisiejszych czasach.