Praca o zaburzeniach narcystycznych

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 23.04.2025 o 17:30

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 22.04.2025 o 13:05

Zaburzenia narcystyczne, znane także jako narcystyczne zaburzenie osobowości, to temat, który coraz częściej znajduje swoje miejsce nie tylko w literaturze naukowej, ale również w dziełach literackich. Charakteryzują się one przesadnym poczuciem własnej wartości, potrzebą podziwu i brakiem empatii wobec innych. Literatura, zarówno klasyczna, jak i współczesna, dostarcza wielu przykładów postaci, które posiadają te cechy, co pozwala czytelnikom zrozumieć, jak destrukcyjne mogą być te zaburzenia, zarówno dla samej jednostki, jak i jej otoczenia.

Jednym z najbardziej znanych przykładów literackich, w którym można dostrzec narcyzm, jest powieść "Portret Doriana Graya" autorstwa Oscara Wilde'a. Dorian Gray, młody i niezwykle urodziwy mężczyzna, zostaje uwieczniony na portrecie, który staje się symbolem jego duszy. Pod wpływem lordu Henry'ego Wottona, Dorian zaczyna przywiązywać przesadną wagę do swojej młodości i piękna, traktując je jako jedyne wartości godne uwagi. Jego samouwielbienie prowadzi go do hedonistycznego stylu życia, w którym nie liczy się z uczuciami innych. Stopniowo zatraca swoją moralność, a jego destrukcyjne działania nie mają granic. Jednak to portret przyjmuje na siebie wszelkie konsekwencje jego czynów, podczas gdy Dorian pozostaje zewnętrznie niezmieniony. Wilde w mistrzowski sposób pokazuje, jak narcystyczne zaburzenie osobowości może doprowadzić do moralnej degrengolady i ostatecznej katastrofy, ilustrując jednocześnie brak prawdziwego zrozumienia i empatii u osoby dotkniętej narcyzmem.

Inny przykład literacki można znaleźć w postaci kapitana Achaba z powieści "Moby Dick" Hermana Melville'a. Achab, kapitan wielorybniczego statku "Pequod", jest zaślepiony obsesją na punkcie białego wieloryba, Moby Dicka. Jego narcystyczne przekonanie o własnej nieomylności i chęć zemsty stają się jego jedynymi motywacjami. Przekładając swoją wolę ponad dobro załogi, Achab ciągnie wszystkich w kierunku katastrofy. Melville wyraźnie wskazuje, że narcyzm może prowadzić nie tylko do samozniszczenia, ale także do nieuchronnej zguby osób znajdujących się w pobliżu. Jego brak empatii i agresywna determinacja ukazują, jak niebezpieczne mogą być konsekwencje zaburzeń narcystycznych, zwłaszcza gdy w grę wchodzą takie cechy jak władza i kontrola nad innymi.

Postać Humberta Humberta z powieści "Lolita" Vladimira Nabokova to kolejny przykład narcyzmu w literaturze. Humbert jest przekonany o swojej wyższości intelektualnej i kulturowej, co pozwala mu usprawiedliwiać swoje niemoralne czyny wobec młodej Dolores Haze. Jego narcyzm przejawia się nie tylko w poczuciu wyższości, ale także w manipulacyjnym sposobie, w jaki przedstawia swoją historię, starając się zyskać sympatię czytelnika. Postać ta ilustruje, jak narcyzm może prowadzić do wypaczenia relacji międzyludzkich i jak trudne może być jego rozpoznanie, zwłaszcza gdy osoba dotknięta tym zaburzeniem jest biegła w manipulacji i samooszukiwaniu.

Literatura współczesna również nie omija tematu narcyzmu. W powieści "American Psycho" autorstwa Breta Eastona Ellisa, Patrick Bateman jest klasycznym przykładem narcyzmu ekstremalnego. Jego życie obraca się wokół jego osoby, a on sam jest całkowicie pochłonięty przez swój obraz zewnętrzny. Dąży do perfekcji w każdym aspekcie swojego życia, ale brak empatii i skrajna próżność prowadzą go do brutalnych działań. Jego narcyzm nie tylko oddziela go od rzeczywistości, ale również prowadzi do psychopatycznych zachowań, które ilustrują, jak cienka jest granica między narcyzmem a innymi, bardziej poważnymi zaburzeniami psychicznymi.

Zaburzenia narcystyczne to problem, który można dostrzec zarówno w kontekście jednostkowym, jak i społecznym. Literatura daje nam narzędzia do analizy tych cech i zastanowienia się nad ich konsekwencjami. Bohaterowie, których postępowanie wynika z przesadnego samouwielbienia i braku empatii, przypominają nam, jak ważne jest zrozumienie i walka z tego typu destrukcyjnymi tendencjami. Współczesny świat, w którym kult jednostki często przewyższa wspólnotowe wartości, sprawia, że temat ten jest niezwykle aktualny i wart refleksji. Literatura nie tylko obrazuje narcyzm, ale również ostrzega przed jego skutkami, prowadząc do głębszego zrozumienia ludzkiej natury i jej złożoności.