Człowiek wobec upływu czasu i śmierci na podstawie lektury obowiązkowej

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.01.2026 o 11:17

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 19.08.2025 o 9:35

Streszczenie:

Poznaj człowieka wobec upływu czasu i śmierci na podstawie lektur obowiązkowych, analiza Lalki i wierszy Szymborskiej, przykłady i wnioski dla ucznia.

Człowiek wobec upływu czasu i śmierci

Motyw przemijania i nieuchronności śmierci od zawsze fascynował literaturę, stanowiąc centralny temat wielu dzieł. Od klasyki po współczesność, pisarze badają, jak upływ czasu wpływa na ludzkie życie, relacje oraz naszą świadomość istnienia. Poniżej przyjrzymy się, jak tę tematykę prezentują dwie ważne lektury: „Lalka” Bolesława Prusa i wybrane wiersze Wisławy Szymborskiej.

"Lalka" Bolesława Prusa

W „Lalce” Bolesława Prusa upływ czasu ma znaczący wpływ na wszystkich bohaterów oraz ich otoczenie. Warszawa, tętniąca życiem i zmieniająca się wskutek modernizacji, symbolizuje przemijanie. Nowe technologie, takie jak elektryczność zastępująca lampy gazowe, są dowodem na to, że czas nie stoi w miejscu. Miasto nieustannie się przeobraża, co wpływa na codzienne życie jego mieszkańców.

Przemijanie jest również widoczne w relacjach międzyludzkich, zwłaszcza w wątku Stanisława Wokulskiego i Izabeli Łęckiej. Uczucia Wokulskiego, początkowo pełne nadziei i energii, z biegiem czasu przeobrażają się w rozczarowanie i zgorzknienie. Decyzja Wokulskiego o wyjeździe do Paryża jest próbą ucieczki od bolesnych wspomnień i przegranej miłości.

Również śmierć znacząco wpływa na losy bohaterów. Śmierć prezesowej Zasławskiej symbolizuje koniec pewnej epoki i przemijanie dawnych wartości. Z kolei tragiczna śmierć Lidii, młodej postaci, która umiera na gruźlicę, przypomina o kruchości życia i ulotności młodości. Przemijanie nie omija też innowacji technologicznych. Sklepy i technologie, które były nowoczesne w czasach Wokulskiego, szybko stają się przestarzałe, pokazując, że nawet największe osiągnięcia ludzkie nie są odporne na działanie czasu.

Poezja Wisławy Szymborskiej

Wisława Szymborska w swoich wierszach często odnosi się do tematu przemijania. Jej poezja eksploruje kruchość ludzkiego życia i nasze próby ucieczki przed myśleniem o śmierci. Wiersz „Koniec i początek” ukazuje, jak społeczeństwo stara się zapominać o zniszczeniach wojny, skupiając się na odbudowie. Jednak nawet w tym dążeniu do nowego życia ślad przemijania pozostaje.

W „Kocie w pustym mieszkaniu” Szymborska przedstawia żałobę z perspektywy zwierzęcia domowego, odkrywając, jak śmierć wpływa na codzienność i zaburza normalny bieg życia. Dla kota brak właściciela staje się niepojętym przemijaniem, którego nie da się zrozumieć. Z kolei „Nic dwa razy” podkreśla niepowtarzalność chwil i naszego istnienia, uświadamiając, jak cenny jest każdy dzień i każda minuta.

Antyk i średniowiecze

W cierpliwości wobec przemijania literatura antyczna oferuje inspirujące przykłady. Horacy w słynnym zdaniu *Non omnis moriar* (Nie wszystek umrę) wyraża przekonanie, że twórczość literacka pozwala człowiekowi przerwać przemijanie. Dzieła sztuki i utwory literackie przetrwają wieki, a ich twórcy będą żyli w pamięci pokoleń. Epikurejczycy z kolei proponowali podejście *carpe diem* (chwytaj dzień), znajdując radość i sens w bieżącej chwili.

Literatura średniowieczna zawiera cruciate postulaty rodem z Ars Bene Moriendi (sztuka umierania), ukazujące, jak przygotować się do śmierci w sposób godny. Święty Augustyn pisał o Duchu Świętym jako przewodniku duszy do Królestwa Bożego, oferując metafizyczne spojrzenie na przemijanie.

Czasy współczesne

Współczesne podejście do przemijania często koncentruje się na życiu doczesnym. Ludzie coraz bardziej skupiają się na materialnym zabezpieczeniu przyszłości dla swoich dzieci, odchodząc od myśli o wieczności. Wzrost zainteresowania literaturą motywacyjną i filozofią mindfulness pokazuje, jak ludzie starają się znaleźć sens w codziennych chwilach, ciesząc się życiem tu i teraz.

Zakończenie

Podsumowując, zarówno literatura klasyczna, jak i współczesna ukazują, że tematy przemijania i śmierci są niezmiennie ważne. Twórcy różnią się jedynie sposobem, w jaki starają się je zrozumieć i zaakceptować. Czasy się zmieniają, ale człowiek wciąż stoi wobec tych samych fundamentalnych pytań o sens życia i nieuchronność śmierci. Motyw przemijania nadaje naszym chwilom prawdziwe znaczenie, przypominając, jak cenny jest każdy dzień.

Napisz za mnie wypracowanie

Tagi:#literatura #motywśmierci #analiza