Wpływ literatury na kształtowanie osobowości młodego człowieka: analiza wybranych lektur obowiązkowych i uzupełniających

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 3.10.2025 o 20:04

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 27.09.2025 o 10:30

Literatura od wieków odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu osobowości młodych ludzi, wpływając na ich postawy, wartości i światopogląd. Przykłady zaczerpnięte z literatury polskiej doskonale ilustrują, jak bohaterowie książek mogą inspirować, ostrzegać i prowadzić młode umysły przez zawiłe ścieżki moralności i etyki. Analizując utwory takie jak "Kamienie na szaniec" Aleksandra Kamińskiego, "Ferdydurke" Witolda Gombrowicza oraz "Lalkę" Bolesława Prusa, można zauważyć, jak literatura na przestrzeni lat kształtowała świadomość młodych ludzi.

"Kamienie na szaniec" Aleksandra Kamińskiego to powieść oparta na prawdziwych wydarzeniach z okresu II wojny światowej, opisująca losy młodych ludzi walczących w szeregach Szarych Szeregów, harcerskiej organizacji konspiracyjnej. Bohaterowie tacy jak Aleksy "Alek" Dawidowski, Jan "Rudy" Bytnar i Tadeusz "Zośka" Zawadzki są wzorcami patriotyzmu, odwagi i poświęcenia. Dla młodych czytelników postawy te są ogromnie inspirujące. Z ich historii uczą się, jak ważne są wartości takie jak wolność, lojalność wobec przyjaciół oraz gotowość do poświęceń dla wyższych celów. Uczniowie, śledząc ich losy, mogą zastanowić się nad własnymi wyborami i czy byliby zdolni do podobnych czynów w obliczu zagrożenia. Książka pokazuje, że literatura może być potężnym narzędziem kształtowania moralności i odwagi cywilnej.

Z kolei "Ferdydurke" Witolda Gombrowicza to powieść, która w nieco bardziej zawoalowany sposób wpływa na młode umysły. Główne tematy dzieła – konformizm, dorosłość i przemoc symboliczna – wciąż pozostają aktualne. Bohater Józio Kowalski, wrzucony w absurdy szkolnego życia, zwraca uwagę na ograniczenia, jakie nakłada społeczeństwo, oraz na utratę indywidualizmu w procesie dorastania. Poprzez groteskowe sytuacje i satyrę Gombrowicz zmusza czytelnika do refleksji nad własnym życiem i zobowiązaniami wobec społecznych norm. Młodzi ludzie, czytając tę powieść, mogą zrozumieć, jak ważne jest zachowanie własnej tożsamości w świecie pełnym presji i oczekiwań. Stanowi ona ostrzeżenie przed zbytnim podporządkowaniem się normom społecznym i kładzie nacisk na potrzebę krytycznego myślenia.

"Lalka" Bolesława Prusa natomiast, poprzez postać Stanisława Wokulskiego, przedstawia dylematy moralne oraz zmagania człowieka z własnymi ambicjami i uczuciami. Młodzież może tu dostrzec, jak skomplikowane i bolesne mogą być próby łączenia kariery i życia osobistego. Wokulski, człowiek o ogromnych ambicjach i nieszczęśliwie zakochany, staje przed dylematami, które nie są obce współczesnym młodym ludziom. Poprzez analizę jego wyborów i upadków, młodzi czytelnicy uczą się, jak istotne są świadome decyzje oraz konsekwencje niektórych działań. Prus pokazuje, że literatura może również nauczyć pragmatyzmu oraz pokory, pomagając młodzieży w bardziej realnym spojrzeniu na życie.

Nie można także zapominać o wpływie literatury na rozwój językowy i kulturowy młodego człowieka. Utwory takie jak "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza czy "Krzyżacy" Henryka Sienkiewicza wprowadzają młodzież w świat bogatej polskiej tradycji i historii. Oprócz rozwijania umiejętności językowych, literatura ta przekazuje wartości patriotyczne oraz uczy, jak z dumą i pełną odpowiedzialnością odnosić się do swojego dziedzictwa.

Podsumowując, literatura jest niezmiernie ważnym narzędziem w kształtowaniu osobowości i charakteru młodego człowieka. Przykłady z polskich lektur obowiązkowych pokazują, że młodzi ludzie, czytając, mogą zyskać solidne fundamenty moralne, nauczyć się krytycznego myślenia oraz rozwijać empatię i zrozumienie wobec innych. Książki takie jak "Kamienie na szaniec", "Ferdydurke" czy "Lalka" są nie tylko źródłem inspiracji, ale także wartościowymi przewodnikami po zawiłych ścieżkach życia. czytelnictwo kształtuje także poczucie przynależności do szerszej wspólnoty kulturowej, wzmacniając tożsamość narodową i społeczną. Literatura nie tylko rozwija wyobraźnię i wrażliwość estetyczną, ale także pomaga młodym ludziom zrozumieć skomplikowane zjawiska społeczne i historyczne, wyposażając ich w narzędzia niezbędne do świadomego uczestnictwa w życiu społecznym. Jest to inwestycja w przyszłość, która przygotowuje młode pokolenia do stawienia czoła wyzwaniom współczesnego świata z głębszym zrozumieniem siebie i otaczającej rzeczywistości.