Różne koncepcje szczęścia w literaturze i ich wpływ na postawy bohaterów: Analiza lektur obowiązkowych i wybranych kontekstów literackich.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 4.10.2025 o 20:59

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 28.09.2025 o 16:29

Szczęście to pojęcie, które od wieków fascynuje filozofów, pisarzy i zwykłych ludzi. W literaturze znajduje ono różnorodne definicje, które nie tylko wyrażają indywidualne dążenia bohaterów, ale często również odzwierciedlają panujące normy społeczne i historyczne. Przeanalizujmy, jak różne koncepcje szczęścia wpłynęły na postaci literackie w obowiązkowych lekturach szkolnych i innych ważnych tekstach literackich.

***

Znaczącym przykładem podejścia do szczęścia jest "Lalka" Bolesława Prusa. Stanisław Wokulski, główny bohater, poszukuje szczęścia poprzez miłość do Izabeli Łęckiej oraz sukcesy materialne. Wokulski osiągnął sukces finansowy dzięki własnej przedsiębiorczości i pracy w Galicji, a później w Warszawie. Jednakże jego pragnienie bycia docenionym przez wyższe sfery oraz miłość do Izabeli prowadzą go do rozczarowania. Wokulski, mimo że posiadającym bogactwo i szacunek, nie znajduje spełnienia. Ostatecznie jego dążenia ukazują, że szczęście oparte na oczekiwaniach społecznych i nierealistycznych wyobrażeniach może prowadzić do frustracji i rozpaczy.

***

Z kolei w „Panu Tadeuszu” Adama Mickiewicza mamy do czynienia z bardziej patriotyczną i wspólnotową wizją szczęścia. Dla bohaterów epopei szlacheckiej szczęście odnajduje się w odzyskaniu wolności i suwerenności ojczyzny. Kluczowe postaci, takie jak Jacek Soplica, późniejszy ksiądz Robak, poświęcają prywatne dążenia na rzecz dobra narodowego. Soplica, dążąc do odkupienia swoich wcześniejszych win, poświęca się pracy dla ojczyzny, co przynosi mu duchowe spełnienie i poczucie szczęścia. W tym kontekście szczęście wynika z obowiązku wobec wspólnoty i wartości patriotycznych.

***

Równie interesującą wizję szczęścia przedstawia „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego. Raskolnikow, główny bohater, z początku wierzy, że szczęście można osiągnąć poprzez przekraczanie moralnych norm i realizację własnych idei siły. Jego zbrodnia, mająca na celu udowodnienie własnej wyjątkowości i zyskanie materialnych korzyści, prowadzi go jednak do wewnętrznego rozdarcia i poczucia winy. Dopiero jego przemiana duchowa i akceptacja miłości Soni pozwalają mu odnaleźć wewnętrzny spokój i szczęście. Dostojewski ukazuje, że prawdziwe szczęście rodzi się z uznania wartości moralnych i miłości.

***

Kolejnym dziełem literackim, które warto przywołać, jest „Mistrz i Małgorzata” Michaiła Bułhakowa. W tej powieści szczęście jest przedstawiane jako poszukiwanie harmonii i spełnienia poza narzuconą rzeczywistością. Mistrz, pisarz prześladowany przez system totalitarny, odnajduje ostateczne szczęście u boku ukochanej Małgorzaty, która poświęca wszystko, aby go uratować. Dla Małgorzaty szczęście to miłość i oddanie drugiemu człowiekowi, co prowadzi ją do zawarcia paktu z diabłem. Bułhakow przedstawia szczęście jako wynik miłości i wolności duchowej, osiąganej często wbrew narzuconym normom i ograniczeniom.

***

Podsumowując, literatura oferuje bogactwo koncepcji szczęścia, które kształtują działania i postawy bohaterów. Dla Wokulskiego, szczęście związane jest z miłością i uznaniem społecznym, co kończy się rozczarowaniem. Dla postaci z „Pana Tadeusza” jest ono związane z obowiązkiem wobec ojczyzny i wspólnoty, co przynosi duchowe spełnienie. Raskolnikow odkrywa, że prawdziwe szczęście wynika z moralności i miłości, podczas gdy bohaterowie „Mistrza i Małgorzaty” znajdują je w miłości i duchowej wolności. Te różnorodne wizje szczęścia oferują cenne lekcje i refleksje nad naturą ludzkiego dążenia do spełnienia.