Wpływ założeń programowych epoki na sposób kreowania świata przedstawionego w literaturze na przykładzie "Lalki" Bolesława Prusa, "Chłopów" Władysława Stanisława Reymonta i "Wesela" Stanisława Wyspiańskiego

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: dzisiaj o 10:12

Epoka realizmu w literaturze przyniosła istotne zmiany w sposobie kreowania świata przedstawionego, kładąc duży nacisk na precyzyjne odwzorowanie rzeczywistości społecznej, gospodarczej i kulturowej. Autorzy realizmu, tacy jak Bolesław Prus, Władysław Stanisław Reymont i Stanisław Wyspiański, starali się przedstawiać rzeczywistość taką, jaka była, co miało odzwierciedlenie w warunkach życia, mentalności społecznej i dynamice społeczeństwa. Dzięki temu ich utwory stały się nie tylko literackimi dziełami, ale również dokumentami socjologicznymi swoich czasów.

Rozpocznijmy analizę od "Lalki" Bolesława Prusa. Świat przedstawiony w tym wyjątkowym dziele literatury polskiej końca XIX wieku to obraz społeczeństwa warszawskiego z jego różnorodnymi warstwami i konfliktem społecznym. Podstawowym elementem kreacji świata w "Lalce" jest tło społeczne, które Prus przedstawił niezwykle szczegółowo i z wielką dbałością o realizm. Pisarz nie tylko opisał biedne warstwy społeczne, ale również przedstawił wyższe sfery, ukazując ich przywary, próżność oraz brak zrozumienia dla problemów niższych warstw społecznych. Przykładem może być rodzina Łęckich, której bankructwo jest wynikiem zarówno ich nieudolnego zarządzania majątkiem, jak i ogólnej kondycji gospodarczej kraju. Realizm w "Lalce" objawia się także w kreacji postaci takich jak Stanisław Wokulski, którego historia życia jest przykładem przekraczania społecznych barier oraz trudności związanych ze współczesnym mu społeczeństwem. Wokulski, będąc przedsiębiorcą, inżynierem i człowiekiem głęboko zaangażowanym w życie społeczne, staje się symbolem przekształceń, jakie zachodziły w tamtym okresie.

Podobne podejście do kreowania rzeczywistości można zaobserwować w "Chłopach" Władysława Stanisława Reymonta. Powieść ta jest monumentalnym obrazem życia wiejskiego w Polsce. Reymont również stosuje realistyczne założenia, jednak w jego przypadku są one bardziej nakierowane na dokumentację życia chłopów. Kluczowym elementem kreacji jest czas, który w "Chłopach" odzwierciedla cykliczność życia wiejskiego, związanego nierozerwalnie z porami roku i kalendarzem agrarnym. Autor przedstawia świat wsi tak precyzyjnie, że można uznać jego powieść za etnografię literacką. Opisy zwyczajów, obrzędów i codziennych zajęć chłopów są niezwykle szczegółowe. Reymont zwraca uwagę na hierarchię społeczną we wsi, konflikty na linii dwór-wieś, a także wewnętrzne rozdarcia w społeczności. Postaci takie jak Maciej Boryna czy Jagna, nie tylko reprezentują specyficzne charaktery i losy indywidualne, ale także ilustrują ogólne tendencje i problemy społeczeństwa wiejskiego przełomu XIX i XX wieku.

Kontynuując rozważania, warto zwrócić uwagę na "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego. Chociaż utwór ten można zaklasyfikować do literatury symbolicznej, to jednak wiele wątków i scen opiera się na realistycznych fundamentach. Wyspiański opisuje konkretną uroczystość weselną, która odbyła się w Bronowicach pod Krakowem. Przestrzeń i czas są ściśle określone, a przeszłość staje się integralnym elementem kreacji rzeczywistości. Świat przedstawiony w "Weselu" jest odbiciem ówczesnych nastrojów społecznych, konfliktów między inteligencją a chłopstwem oraz marzeń o niepodległości Polski. Postaci takie jak Gospodarz czy Rachela nie są jedynie literackimi konstruktami, ale mają swoje odpowiedniki w rzeczywistości. Wyspański łączy realizm z symbolizmem, któremu służą takie figury jak Chochoł czy Stańczyk. Dzięki temu "Wesele" jest nie tylko dramatem o określonej grupie ludzi, ale także głęboką refleksją nad kondycją społeczeństwa polskiego.

Podsumowując, założenia programowe realizmu mają ogromny wpływ na sposób kreowania świata przedstawionego w utworach literackich omawianych autorów. Zarówno Prus, Reymont, jak i Wyspiański posługują się realistycznymi opisami, aby odzwierciedlić rzeczywistość swoich czasów. Używają oni literatury jako narzędzia dokumentowania społecznych, gospodarczych i kulturowych warunków, w jakich żyli ich współcześni. Dzięki temu ich dzieła pozostają nie tylko istotnymi tekstami literackimi, ale również cennymi źródłami wiedzy o epoce, w której powstały.