Różne postawy wobec inności — analiza lektury obowiązkowej i dwóch kontekstów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.11.2025 o 14:43

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 14.11.2025 o 10:10

Postawy wobec inności to temat, który niezmiennie wzbudza zainteresowanie w literaturze, zarówno polskiej, jak i światowej. Inność może przejawiać się poprzez różne aspekty, takie jak odmienność kulturowa, społeczna, rasowa czy religijna. W literaturze, postawy wobec inności są często przedstawiane jako reakcje społeczeństwa, które mogą się wahać od akceptacji i miłości po nienawiść i wykluczenie. Na przykładach literackich, takich jak „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego, „Latarnik” Henryka Sienkiewicza oraz „Dżuma” Alberta Camusa, można zaobserwować różnorodne podejścia do inności.

Wyspiański w „Weselu” przedstawia różnice kulturowe i społeczne pomiędzy chłopstwem a inteligencją. Akcja dramatu toczy się podczas wesela poety Lucjana Rydla z chłopką Jadwigą Mikołajczykówną. Wyspiański pokazuje, jak różnorodne są postawy wobec inności na przykładzie interakcji między uczestnikami wesela. W dramacie, pomimo że ślub miał na celu zbliżenie obu warstw społecznych, różnice kulturowe i światopoglądowe są nie do przezwyciężenia. Przykładem może być postać Dziennikarza, który patrzy z pogardą na wieśniaków, przedstawiając stereotypową postawę inteligencji wobec chłopstwa. Z kolei postać Gospodarza wskazuje na możliwość akceptacji i zrozumienia inności, co przejawia się w jego próbie zorganizowania dialogu między obiema grupami.

„Latarnik” Sienkiewicza porusza temat inności poprzez postać starego Polaka, Skawińskiego, który pełni funkcję latarnika w Ameryce Środkowej. Skawiński, emigrant i wykluczony z własnej ojczyzny, szuka swojego miejsca w obcym świecie. Sienkiewicz pokazuje, jak inność kulturowa i narodowa wpływa na życie człowieka. Skawiński jest akceptowany przez lokalną społeczność, jednak cały czas czuje się inny i odizolowany. Autor ukazuje, jak trudne może być zaakceptowanie własnej inności oraz jak tęsknota za ojczyzną potęguje poczucie obcości. W momencie, gdy Skawiński dostaje polską książkę, uświadamia sobie swoją odmienność i potrzebę przynależności do narodu, co prowadzi go do decyzji o opuszczeniu latarni.

„Dżuma” Camusa to kolejny przykład literatury, która analizuje różne postawy wobec inności. Książka opisuje wybuch epidemii dżumy w algierskim mieście Oran. Inność w tym przypadku przejawia się poprzez różnorodność reakcji mieszkańców Oranu na epidemię. Camus przedstawia bohaterów, którzy różnie radzą sobie z innością zagrożenia i przymusowej izolacji. Na przykład doktor Bernard Rieux, jeden z głównych bohaterów, przyjmuje postawę aktywnej walki z chorobą bez względu na różnice narodowościowe, społeczne czy religijne pacjentów. Z kolei postać Ramberta, dziennikarza paryskiego, początkowo pragnie uciec z Oranu, aby wrócić do żony, jednak z czasem decyduje się pomóc mieszkańcom, akceptując swoją tymczasową inność w świecie dotkniętym epidemią. Camus ukazuje różnorodność reakcji ludzi w obliczu wspólnego zagrożenia, co staje się odzwierciedleniem różnych postaw wobec inności w społeczeństwie.

W każdej z tych książek temat inności jest ukazany w sposób wielowymiarowy i złożony. W „Weselu” Wyspiańskiego inność jest związana głównie z różnicami społecznymi i kulturowymi między chłopstwem a inteligencją. Postawy wobec tej inności są zróżnicowane, od pogardy po próbę zrozumienia i akceptacji. W „Latarniku” Sienkiewicza, inność wynika z przynależności narodowej i emigracji, a główny bohater zmaga się z poczuciem wyobcowania i potrzebą przynależności do swojej wspólnoty narodowej. Z kolei w „Dżumie” Camusa inność manifestuje się poprzez wspólne doświadczenie epidemii, gdzie różne postawy wobec tego samego zagrożenia ukazują różnorodność ludzkich reakcji na sytuacje kryzysowe.

Każda z prezentowanych lektur ukazuje, że inność, niezależnie od tego, jak się objawia, stanowi wyzwanie dla jednostki i społeczeństwa. Reakcje na to wyzwanie mogą być skrajnie różne – od nienawiści i wykluczenia, przez obojętność, aż po miłość i akceptację. Literatura dostarcza nam bogaty obraz tych różnorodnych postaw, pozwalając na głębsze zrozumienie skomplikowanej natury inności w ludzkim życiu.