Bajka, przypowieść, legenda – znaczenie włączenia różnych form literackich w kreację świata przedstawionego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.12.2025 o 15:39

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 15.12.2025 o 17:06

Włączenie różnych form literackich, takich jak bajki, przypowieści i legendy, do kreacji świata przedstawionego ma ogromne znaczenie. Te formy nie tylko wzbogacają narrację, ale również niosą ze sobą uniwersalne prawdy i wartości, które przyczyniają się do głębszego zrozumienia fabuły oraz postaci. W literaturze polskiej istnieje wiele przykładów, które pokazują, jak umiejętne wplecenie tych form może wpływać na odbiór utworu i jego interpretację.

Jednym z najważniejszych dzieł literatury polskiej, które wykorzystuje różne formy literackie, jest "Lalka" Bolesława Prusa. W tej powieści można znaleźć elementy bajki i przypowieści, które pomagają w kreacji złożonego świata przedstawionego. Prus wprowadza do swojego dzieła metaforyczne opowieści, które pozwalają czytelnikowi lepiej zrozumieć wewnętrzne rozterki bohaterów oraz mechanizmy rządzące społeczeństwem.

Przykładem może być historia o "lisku chytrusku" opowiadana przez Rzeckiego. Ta bajka ma na celu ukazanie mechanizmów manipulacji i podstępu, które są obecne w świecie przedstawionym "Lalki". Prus wykorzystuje ją, aby zarysować tło społeczno-polityczne i skontrastować postawy różnych bohaterów. Dzięki tej bajce czytelnik lepiej rozumie, jak działają pewne mechanizmy społeczne i jak wpływają one na życie poszczególnych postaci.

Kolejnym przykładem jest "Zdążyć przed Panem Bogiem" Hanny Krall, gdzie autorka wplata elementy legendy i przypowieści, aby ukazać dramatyczne losy Żydów podczas Holokaustu. Krall używa historii o Dawidzie i Goliacie, aby pokazać walkę jednostki z potężnym przeciwnikiem. Ta przypowieść nabiera nowego znaczenia w kontekście opowiadanej historii, gdzie Dawid staje się symbolem oporu przeciwko nazistowskiej machinie zagłady. Krall dzięki tej metaforze ukazuje nie tylko heroizm, ale również tragizm sytuacji, w jakiej znaleźli się polscy Żydzi.

Równie ważna jest "Opowieść o dwóch miastach" Charlesa Dickensa, gdzie zastosowane są elementy przypowieściowego opisu rewolucji francuskiej. Dickens wykorzystuje tę formę, aby ukazać kontrasty między Paryżem a Londynem oraz konsekwencje rewolucji dla zwykłych ludzi. Dzięki przypowieściowemu ujęciu historii, autor podkreśla uniwersalność pewnych prawd i wydarzeń, które mogą odnosić się do różnych epok i miejsc.

Innym przykładem jest "Balladyna" Juliusza Słowackiego, w której można znaleźć elementy legendy i baśni. Słowacki wykorzystuje te formy, aby stworzyć mroczny, magiczny świat pełen namiętności, zdrad i zbrodni. Historia Balladyny, która zyskała władzę w wyniku zbrodni, przypomina baśń o czarownicy, która za wszelką cenę dąży do spełnienia swoich ambicji. Poprzez wplecenie elementów legendy i baśni Słowacki podkreśla moralne przesłanie swojego dzieła – że zło nie pozostaje bezkarne, a sprawiedliwość w końcu zwycięża, nawet jeśli przybiera ona formę nadprzyrodzoną.

Nie można również zapomnieć o "Mistrzu i Małgorzacie" Michaiła Bułhakowa, gdzie autor wplata różne formy literackie, aby zbudować wielowarstwowy świat przedstawiony. W powieści tej Bułhakow używa przypowieści o Poncjuszu Piłacie, aby ukazać wieczny konflikt między dobrem a złem, a także kwestię odpowiedzialności za własne czyny. Historia Jezusa i Piłata jest z jednej strony realistycznym opisem wydarzeń biblijnych, z drugiej zaś przypowieścią o uniwersalnym znaczeniu, która wpływa na życie bohaterów w Moskwie lat 30. XX wieku.

Wreszcie warto zwrócić uwagę na "Mitologię" Jana Parandowskiego, która jest zbiorem starożytnych mitów greckich i rzymskich. Parandowski korzysta z tych opowieści, aby stworzyć bogaty i barwny świat pełen bogów, herosów i legendarnych postaci. Mitologia grecka i rzymska, będąca w swojej istocie zbiorem przypowieści i legend, ma ogromne znaczenie dla zrozumienia kultury i filozofii starożytności. Dzięki niej uczymy się uniwersalnych prawd o ludzkiej naturze, moralności i etyce.

Podsumowując, włączenie różnych form literackich, takich jak bajki, przypowieści czy legendy, w kreację świata przedstawionego ma ogromne znaczenie. Pomaga ono nie tylko w budowaniu złożonego, wielowymiarowego świata, ale również w przekazywaniu uniwersalnych prawd i wartości. Dzięki różnym formom literackim autorzy mogą lepiej ukazać skomplikowane mechanizmy społeczne, moralne dylematy czy wewnętrzne rozterki bohaterów. Przykłady z literatury polskiej i światowej, takie jak "Lalka" Bolesława Prusa, "Zdążyć przed Panem Bogiem" Hanny Krall, "Balladyna" Juliusza Słowackiego czy "Mistrz i Małgorzata" Michaiła Bułhakowa, pokazują, jak ważną rolę odgrywa w literaturze umiejętne wplecenie bajki, przypowieści czy legendy w narrację.