Proces integracji współczesnej Unii Europejskiej od zakończenia II wojny światowej do traktatu z Maastricht: Przyczyny integracji i najważniejsze traktaty
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 26.12.2025 o 22:49
Rodzaj zadania: Wypracowanie
Dodane: 16.12.2025 o 17:31
Streszczenie:
Integracja europejska to powojenny proces budowy współpracy politycznej i gospodarczej, prowadzący do powstania Unii Europejskiej i wspólnego rynku.
Integracja europejska to proces, który zaczął się rozwijać na szeroką skalę po zakończeniu II wojny światowej. Była to odpowiedź na tragiczne wydarzenia wojenne, które wstrząsnęły kontynentem, oraz na całkowite zniszczenie gospodarek wielu krajów europejskich. Główne przyczyny integracji można wyraźnie zidentyfikować jako dążenie do zapewnienia trwałego pokoju, odbudowy ekonomicznej oraz wzajemnej współpracy. Bezpieczeństwo, stabilność i dobrobyt były celami, które przyświecały twórcom pierwszych traktatów integracyjnych.
Początki Integracji – Plan Marshalla i Europejska Wspólnota Węgla i Stali
Pierwszym krokiem na drodze do integracji było powołanie w 1948 roku Organizacji Europejskiej Współpracy Gospodarczej (OEEC), mającej na celu zarządzanie pomocą Stanów Zjednoczonych w ramach Planu Marshalla. Plan Marshalla, oficjalnie znany jako Program Odbudowy Europy, był programem amerykańskiej pomocy ekonomicznej, który miał na celu odbudowę zniszczonych gospodarek europejskich. Pomoc finansowa przynosiła fundusze na rekonstrukcję, modernizację przemysłu oraz promowanie stabilizacji politycznej w regionie. OEEC stanowiło platformę do nawiązywania bliskiej współpracy gospodarczej między krajami europejskimi, co zaowocowało zwiększeniem zaufania i poczucia wspólnoty.Kolejnym ważnym krokiem była Deklaracja Schumana z 195 roku. Robert Schuman, ówczesny francuski minister spraw zagranicznych, zaproponował utworzenie wspólnej instytucji nadzorującej produkcję węgla i stali – surowców kluczowych dla przemysłu zbrojeniowego. Celem tej inicjatywy było zapewnienie pokoju i zapobieganie jakimkolwiek konfliktom militarnym na kontynencie. W ten sposób w 1951 roku została powołana Europejska Wspólnota Węgla i Stali (EWWiS), do której przystąpiły Francja, Niemcy Zachodnie, Włochy, Belgia, Holandia i Luksemburg. EWWiS stała się pierwszą ponadnarodową wspólnotą europejską, stawiającą podwaliny pod dalsze procesy integracyjne.
Traktaty Rzymskie i Powstanie EWG
Sukces EWWiS skłonił państwa członkowskie do stworzenia szerszych struktur integracyjnych. W 1957 roku w Rzymie podpisano dwa kluczowe traktaty, które utworzyły Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG) oraz Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Euratom). EWG miała na celu zacieśnienie współpracy gospodarczej poprzez stworzenie wspólnego rynku, co oznaczało stopniową likwidację ceł, barier handlowych oraz wprowadzenie wspólnych polityk w dziedzinach rolnictwa, konkurencji i transportu. Euratom miał na celu rozwój współpracy w dziedzinie energii atomowej, z naciskiem na jej pokojowe wykorzystanie. Te traktaty stanowiły fundament dla dalszej integracji gospodarczej, stworzyły mechanizmy współpracy i instytucje, takie jak Komisja Europejska i Europejski Trybunał Sprawiedliwości.Proces Rozszerzenia Wspólnot
Proces integracji przyciągnął kolejne kraje, prowadząc do kolejnych rozszerzeń. W 1973 roku do EWG przystąpiły Wielka Brytania, Dania oraz Irlandia, co stanowiło pierwsze rozszerzenie wspólnoty. Było to wyrazem atrakcyjności modelu, który zapewniał nie tylko wzrost gospodarczy, ale także stabilność polityczną. Dekada lat 80. przyniosła kolejne rozszerzenia: w 1981 roku dołączyła Grecja, a w 1986 roku Hiszpania i Portugalia. Integracja EWG z południowo-zachodnimi Państwami Europy miała ogromne znaczenie dla ugruntowania demokracji w tych krajach, które wcześniej przeżywały okresy dyktatury.Pogłębianie Integracji – Jednolity Akt Europejski
Podczas gdy Wspólnota się rozszerzała, równolegle trwały prace nad pogłębianiem integracji w ramach istniejących struktur. Jednym z przełomowych momentów była przyjęta w 1986 roku Jednolity Akt Europejski (JAE), który był pierwszą poważną zmianą traktatów rzymskich. JAE wprowadził reformy mające na celu stworzenie jednolitego rynku, co wiązało się z harmonizacją przepisów dotyczących swobodnego przepływu towarów, usług, kapitału i osób. Była to odpowiedź na zmieniające się wymagania międzynarodowej konkurencji oraz na potrzebę lepszego dostosowania gospodarek państw członkowskich do nowych warunków globalnych. Akt przyczynił się do zwiększenia dynamiki integracji i umożliwił wprowadzenie dalszych reform na drodze do pełnego zjednoczenia wewnętrznego rynku.Traktat z Schengen
W 1985 roku pięć państw członkowskich podpisało tzw. Układ z Schengen, który przewidywał stopniowe znoszenie kontroli granicznych pomiędzy uczestniczącymi krajami, tworząc strefę swobodnego przepływu osób. Chociaż formalne wdrożenie układu zaczęło się dopiero w 1995 roku, jego znaczenie było ogromne. Był to pierwszy krok ku zniesieniu barier wewnętrznych w Europie, przynosząc korzyści w postaci łatwiejszego i szybszego poruszania się obywateli, a także stymulacji gospodarczej wynikającej z integracji regionalnej.Ukoronowanie Procesu Integracji – Traktat z Maastricht
Proces integracji europejskiej wzbogacał się również o coraz większy udział obywateli w podejmowaniu decyzji na szczeblu europejskim. Jednym z przejawów tego było tworzenie Parlamentu Europejskiego, instytucji mającej na celu reprezentowanie interesów mieszkańców państw członkowskich. Z czasem uprawnienia Parlamentu były stopniowo rozszerzane, co przyczyniało się do zwiększania demokratycznej legitymizacji procesu integracji.Niezwykle ważnym dokumentem było podpisanie w 1992 roku Traktatu z Maastricht, który formalnie utworzył Unię Europejską (UE). Traktat ten wprowadził trzy filary działalności UE: Wspólnoty Europejskie, wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa oraz współpracę w zakresie spraw wewnętrznych i wymiaru sprawiedliwości. Jednym z najważniejszych zapisów była zapowiedź wprowadzenia wspólnej waluty – euro, która miała zastąpić waluty narodowe w krajach strefy euro. Traktat ten zacieśnił integrację w zakresie polityki gospodarczej, finansowej, zagranicznej oraz socjalnej. Utworzenie Unii Europejskiej oznaczało nowy etap w historii integracji, symbolizując nie tylko współpracę gospodarczą, ale także polityczną jedność narodów Europy.
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się