Przejawy niedostosowania społecznego: wymienienie i charakterystyka

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: dzisiaj o 11:59

Streszczenie:

Poznaj przejawy niedostosowania społecznego i ich charakterystykę, by lepiej opisać zachowania, problemy szkolne i rodzinne oraz ich przyczyny.

Niedostosowanie społeczne to złożone zjawisko, które jest przedmiotem badań na gruncie pedagogiki resocjalizacyjnej, socjologii, psychologii społecznej oraz kryminologii. Pojęcie to odnosi się do różnorodnych form zachowań, które pozostają w sprzeczności z ustalonymi społecznie normami i wartościami, prowadząc do trudności w funkcjonowaniu jednostki w społeczeństwie i konieczności podejmowania działań resocjalizacyjnych. Poniżej przedstawiam główne przejawy niedostosowania społecznego wraz z ich charakterystyką, bazując na wskazanej przez Ciebie literaturze naukowej z zakresu resocjalizacji.

1. Naruszanie norm społecznych i prawnych

Według Barbary Urban i Jerzego Stanika („Resocjalizacja”, t. I, II), podstawową manifestacją niedostosowania społecznego jest powtarzające się łamanie oficjalnych norm — zarówno prawnych (kodeksy, regulaminy), jak i zwyczajowych, uznanych w danej społeczności. Przejawia się to m.in. poprzez: - Wykroczenia i przestępstwa (kradzieże, pobicia, rozboje, destrukcja mienia, wandalizm). - Notoryczne kłamstwa, oszustwa i manipulacje. - Zachowania ryzykowne: picie alkoholu, zażywanie substancji psychoaktywnych, uczestnictwo w grupach przestępczych.

2. Problemy w funkcjonowaniu rodzinnym i szkolnym

G. Kudlak w „Instytucjonalnej resocjalizacji nieletnich” wskazuje, że niedostosowanie społeczne często daje o sobie znać w postaci problemów z realizacją podstawowych ról społecznych, takich jak rola ucznia czy dziecka. Charakterystyczne są tu: - Ucieczki z domu, wagary, notoryczne opuszczanie lekcji bez usprawiedliwienia. - Konflikty z nauczycielami, rówieśnikami i domownikami. - Brak postępów edukacyjnych, częste zmiany szkoły, powtarzanie klas.

3. Deprywacja potrzeb i zaburzenia w procesie socjalizacji

Zaburzenia te opisuje m.in. W. Ambrozik w „Pedagogice resocjalizacyjnej”. Osoby niedostosowane społecznie bardzo często pochodzą ze środowisk, w których nie zaspokaja się podstawowych potrzeb rozwojowych (potrzeba bezpieczeństwa, miłości, przynależności). Efektem są: - Trudności z nawiązywaniem trwałych, pozytywnych relacji interpersonalnych. - Obojętność wobec własnej przyszłości, niski poziom aspiracji życiowych. - Alienacja, poczucie wykluczenia, brak identyfikacji z otoczeniem.

4. Przynależność do subkultur i negatywnych grup rówieśniczych

Według Anny Bałandynowicz („Probacja. Resocjalizacja z udziałem społeczeństwa”), osoby niedostosowane społecznie często szukają wsparcia i akceptacji poza oficjalnymi strukturami społecznymi, dołączając do grup o charakterze antyspołecznym (np. subkultury, gangi). Powoduje to: - Przyswajanie norm i wartości sprzecznych z obowiązującymi normami społecznymi. - Wzmacnianie skłonności do przemocy, wandalizmu, używek itp. - Utrwalanie negatywnej tożsamości („ja przegrany/przestępca”).

5. Przejawy agresji, przemocy i zachowań destrukcyjnych

Jak zauważa M. Kranc („Metodyka procesu resocjalizacji w MOW”), niedostosowanie społeczne często wiąże się z impulsywnością, niską odpornością na frustrację oraz stosowaniem przemocy (fizycznej, psychicznej lub słownej) jako strategii radzenia sobie z trudnymi sytuacjami. Objawami są: - Agresja wobec rówieśników, nauczycieli, członków rodziny. - Zniszczenie mienia, znęcanie się nad zwierzętami. - Szydzenie, poniżanie, mobbing.

6. Brak motywacji do zmiany i opór wobec oddziaływań wychowawczych

Literatura przedmiotu podkreśla, że osoby niedostosowane społecznie często cechują się niską motywacją do zmiany swojego postępowania, niechęcią do współpracy z wychowawcami i terapeutami, a także negacją zasad życia społecznego (Bałandynowicz, Urban, Stanik). Objawia się to: - Otwartym buntem wobec kadry wychowawczej. - Unikaniem udziału w działaniach resocjalizacyjnych. - Kwestionowaniem sensowności norm i zasad panujących w społeczeństwie.

7. Problem z akceptacją autorytetów

Jak opisuje R. Opora („Współczesne modele i strategie resocjalizacji”), młodzież niedostosowana społecznie okazuje wyraźny deficyt zaufania wobec dorosłych — rodziców, nauczycieli, przedstawicieli prawa. Przejawia się to: - Otwartym podważaniem autorytetu dorosłych. - Odmawianiem wykonywania poleceń, wyśmiewaniem osób pełniących funkcje wychowawcze lub społeczne.

8. Samouszkodzenia, zachowania autodestrukcyjne

W literaturze podkreślane są także destrukcyjne formy wyrażania emocji i napięć — autoagresja, próby samobójcze, uzależnienia (Urban, Stanik, Kudlak). Ten typ zachowań jest oznaką głębokiego kryzysu tożsamościowego oraz poczucia braku perspektyw.

Podsumowanie

Przejawy niedostosowania społecznego są zróżnicowane i wielowymiarowe. Ich główne obszary to łamanie norm prawnych i społecznych, zaburzenia funkcjonowania w rodzinie i szkole, przynależność do negatywnych grup, agresja, destrukcyjne formy radzenia sobie ze stresem, brak motywacji do zmiany oraz problemy z akceptacją autorytetów. Zrozumienie tych przejawów, ich przyczyn i mechanizmów jest fundamentem skutecznych działań resocjalizacyjnych, o czym szeroko piszą Bałandynowicz, Urban, Stanik, Kudlak, Kranc i Ambrozik w podanej literaturze podstawowej.

Literatura wykorzystana: - Bałandynowicz A., Probacja. Resocjalizacja z udziałem społeczeństwa, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2019. - Urban B., Stanik J., Resocjalizacja, Tom I, II, PWN, Warszawa 2022. - Kudlak G., Instytucjonalna resocjalizacja nieletnich, Difin, Warszawa 2016. - Kranc M., Metodyka procesu resocjalizacji w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych, Impuls, Kraków 2018. - Ambrozik W., Pedagogika resocjalizacyjna, Impuls, Kraków 2016. - Opora R., Współczesne modele i strategie resocjalizacji, Difin, Warszawa 2017.

Przykładowe pytania

Odpowiedzi zostały przygotowane przez naszego nauczyciela

Jakie są przejawy niedostosowania społecznego w szkole i domu?

To m.in. wagary, ucieczki z domu, konflikty z nauczycielami i domownikami oraz brak postępów w nauce. Takie zachowania utrudniają prawidłowe pełnienie roli ucznia i dziecka.

Na czym polega niedostosowanie społeczne i jego definicja?

Niedostosowanie społeczne to złożone zjawisko oznaczające zachowania sprzeczne z normami i wartościami społecznymi. Prowadzi do trudności w funkcjonowaniu jednostki w społeczeństwie.

Jakie są główne przejawy niedostosowania społecznego według literatury?

Do głównych przejawów należą: łamanie norm, problemy rodzinne i szkolne, agresja, przynależność do negatywnych grup oraz brak motywacji do zmiany. Występują też zachowania autodestrukcyjne.

Jakie zachowania obejmuje naruszanie norm społecznych i prawnych?

Obejmuje kradzieże, pobicia, wandalizm, kłamstwa, oszustwa oraz używanie alkoholu i substancji psychoaktywnych. Są to formy sprzeczne z normami prawnymi i zwyczajowymi.

Dlaczego akceptacja autorytetów jest trudna przy niedostosowaniu społecznym?

Wynika to z niskiego zaufania wobec dorosłych i negowania zasad życia społecznego. Skutkuje podważaniem autorytetu rodziców, nauczycieli i przedstawicieli prawa.

Napisz za mnie wypracowanie

Tagi:#pedagogika #niedostosowaniespoleczne #wypracowanie