Trudne doświadczenia – czy niszczą, czy wzmacniają osobowość młodego człowieka?

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: dzisiaj o 11:01

Niszczą czy wzmacniają? Rola trudnych doświadczeń w kształtowaniu osobowości młodego człowieka

Trudne doświadczenia wzmacniają młodego człowieka, kiedy skłaniają go do świadomego przyjęcia odpowiedzialności za innych. Pokazuje to Aleksander Kamiński w obowiązkowej lekturze „Kamienie na szaniec”. Alek, Rudy i Zośka wkraczają w dorosłość w czasie niemieckiej okupacji. Zamiast realizować plany w wolnym kraju, muszą mierzyć się z terrorem i codziennym zagrożeniem życia. Nie pozostają jednak bierni: angażują się w mały sabotaż, a następnie w działania dywersyjne. Szczególnie wyraźnie ich dojrzałość ujawnia się podczas przygotowań do odbicia Rudego, aresztowanego i torturowanego przez Gestapo. Akcja pod Arsenałem jest dowodem, że przyjaźń oznacza dla nich nie tylko wspólne przeżycia, ale również gotowość do ponoszenia ryzyka w obronie drugiego człowieka. Wojenne próby rozwijają w bohaterach zdolność działania mimo strachu i poczucie odpowiedzialności za wspólnotę.

Postawy bohaterów pozwala lepiej zrozumieć kontekst historyczny pokolenia Kolumbów. Młodzi ludzie, których dorastanie przypadło na II wojnę światową, zostali zmuszeni do dokonywania wyborów przekraczających zwyczajne doświadczenia ich wieku. Wychowanie patriotyczne i harcerskie dostarczało im wartości, które pomagały zachować godność w warunkach okupacji. Nie oznacza to jednak, że wojna była potrzebną lekcją charakteru. To bohaterowie potrafili przeciwstawić jej okrucieństwu wyniesione z wcześniejszego życia zasady. Ich siła wynikała nie z samego cierpienia, lecz ze sposobu, w jaki na nie odpowiadali.

Jednocześnie nawet największa odwaga nie chroni przed niszczącymi skutkami bolesnych przeżyć. Śmierć Rudego i Alka wywołuje u Zośki głęboki kryzys. Utrata przyjaciół odbiera mu dotychczasowe oparcie i pokazuje, że człowiek zdolny do bohaterskiego działania nadal pozostaje podatny na rozpacz. Pomocny jest tu kontekst psychologiczny: odporność psychiczna nie oznacza braku cierpienia ani niewrażliwości na stratę. Obejmuje raczej stopniowe odzyskiwanie zdolności do życia i działania. Zośce pomagają bliscy oraz spisywanie wspomnień o Rudym. Jego los dowodzi, że wzmacniająca rola trudnych doświadczeń zależy także od możliwości przeżycia żałoby i otrzymania wsparcia.

Przeciwności mogą również prowadzić do usamodzielnienia myślenia i świadomego określenia własnej tożsamości. Taką drogę przechodzi Marcin Borowicz, bohater „Syzyfowych prac” Stefana Żeromskiego. Jako uczeń poddawany rusyfikacji początkowo ulega wpływom szkoły, która próbuje oddalić go od polskiej kultury. Jest młody, potrzebuje akceptacji i nie potrafi jeszcze samodzielnie ocenić działań nauczycieli. Przełom przynosi recytacja „Reduty Ordona” przez Bernarda Zygiera. Kontakt z zakazywaną literaturą budzi w Marcinie silne emocje i pozwala dostrzec wartość narodowego dziedzictwa. Od tej chwili bohater coraz świadomiej przeciwstawia się narzucanemu sposobowi myślenia. Presja nie prowadzi więc ostatecznie do jego podporządkowania, lecz staje się okolicznością, w której dojrzewa jego niezależność. Kluczową rolę odgrywa jednak spotkanie z drugim człowiekiem i kulturą, dające mu podstawy do sprzeciwu.

Trudne doświadczenia nie są zatem ani wyłącznie niszczące, ani zawsze wzmacniające. Mogą pogłębiać wrażliwość, uczyć odpowiedzialności i pomagać w odkrywaniu własnych przekonań, ale potrafią też odebrać poczucie bezpieczeństwa i pozostawić trwały ból. Literatura pokazuje, że dojrzewanie w cierpieniu ma swoją cenę. O sile młodego człowieka świadczy nie to, że pozostaje niewzruszony, lecz to, że dzięki wartościom i wsparciu innych próbuje ocalić siebie mimo doznanych krzywd.