Literatura parenetyczna - definicja i przykłady

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 20.12.2023 o 12:29

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 19.12.2023 o 8:46

Literatura parenetyczna to nurt literacki, który ma na celu przekazanie czytelnikowi wartości moralnych, społecznych i etycznych. Słowo "parenetyczna" pochodzi od greckiego słowa "parenesis", oznaczającego napomnienie lub przykazanie. Główną cechą tej literatury jest to, że autorki i autorzy starają się przekazać czytelnikowi ważne lekcje życiowe i wskazać właściwe drogi postępowania.

W literaturze parenetycznej często pojawiają się mądre sentencje, porady czy nauki, którymi pisarki i pisarze chcą inspirować czytelnika do refleksji i zmiany. Niekiedy są to utwory dydaktyczne, w których autorzy często występują w roli nauczycieli, przekazujących swoją wiedzę i doświadczenie czytelnikowi. Tego rodzaju literatura ma na celu wychowanie i kształtowanie charakteru czytelnika, zwracając uwagę na wartości takie jak uczciwość, szacunek, tolerancja czy empatia.

Przykładem literatury parenetycznej może być powieść Jane Austen pt. "Duma i uprzedzenie". Autorka w swoim utworze przedstawia różne postacie, które muszą zmierzyć się z własnymi wadami, uprzedzeniami czy stereotypami, aby osiągnąć prawdziwą miłość i szczęście. Austen ukazuje czytelnikowi, że nie warto oceniać innych na podstawie pierwszego wrażenia, a właściwe relacje opierają się na szacunku, zrozumieniu i otwartości.

Kolejnym przykładem literatury parenetycznej jest zbiór bajek Ezopa. Ezop, starożytny grecki pisarz, tworzył moralizujące opowieści, w których przedstawiał zwierzęta jako główne bohaterki. Bajki te miały za zadanie przekazać czytelnikom ważne wartości i przysłowia, jak na przykład "Szybkość zawsze jest męcząca dla ciała" czy też "Pragnienia nie mają końca". Przez przedstawienie bohaterów w postaci zwierząt, autor chciał pokazać, że nauki zawarte w bajkach są uniwersalne i odnoszą się do każdego człowieka.

Wreszcie, warto wspomnieć o twórczości polskiego poety Jana Twardowskiego. Jego wiersze często poruszają tematykę moralności, miłości i sensu życia. W utworze "Niewdzięczność" Twardowski przekazuje czytelnikowi, jak ważne jest docenianie drugiego człowieka, niezależnie od okoliczności. Innym przykładem jego twórczości jest wiersz "Symfonia Ciemności", w którym autor porusza temat walki człowieka z samotnością i własnymi lękami. W obu przypadkach Twardowski daje czytelnikowi do myślenia i inspiruje go do refleksji nad własnym postępowaniem oraz wartościami, które przyświecają w życiu.

Wnioskiem jest, że literatura parenetyczna od wieków pełni ważną rolę w edukacji i kształtowaniu charakteru czytelnika. Przekazuje moralne wartości, wskazuje właściwe drogi postępowania i inspiruje do refleksji nad sobą. Powieść "Duma i uprzedzenie" Jane Austen, bajki Ezopa oraz wiersze Jana Twardowskiego są tylko kilkoma z licznych przykładów literatury parenetycznej, która jest wszechobecna w różnych kulturach i epokach, służąc nam jako przewodnik w życiu.