Historia powstania teatru antycznego i dramatu.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 4.01.2024 o 18:57

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 2.01.2024 o 16:42

Historia powstania dramatu i teatru antycznego rozpoczyna się w starożytnej Grecji, której wpływ na rozwój kultury Zachodu jest nie do przecenienia. Pierwsze przejawy tego gatunku literackiego wiążą się nierozerwalnie z obrzędami na cześć boga wina i ekstazy, Dionizosa, w VI wieku p.n.e. w Atenach.

Początkowo dramat wyrastał z dithyrambów, czyli pieśni chóralnych wykonywanych przez zespół mężczyzn, które towarzyszyły uroczystościom religijnym. Sposób ich prezentacji ewoluował, a najważniejszą zmianą było wprowadzenie aktora (hypokrites), który za pomocą masek i gestów wcielał się w różne postaci, dialogując z chórem. Tradycyjnie uważa się, że tą innowację wprowadził Tespis w VI wieku p.n.e.

Stopniowo, z czasem z pojedynczego aktora przeszło się do dwóch i w końcu trzech, dzięki czemu możliwe było tworzenie coraz bardziej skomplikowanych fabuł. Taka forma teatru umożliwiła powstanie tragedii, która stawiała sobie za cel przedstawienie bohaterów w sytuacjach kryzysowych, zazwyczaj wynikających z konfliktów moralnych lub bóstw, i uwydatnienie ich wpływu na losy indywidualne i zbiorowe.

Podstawowymi twórcami tragedii, stanowiącymi klasyczny kanon, byli Ajschylos, Sofokles i Eurypides, tworzący w V wieku p.n.e. Ajschylos, wprowadzając drugiego aktora, umożliwił rozwijanie dialogu, co pozwoliło tragedii na rozwinięcie. Jego słynne dzieła to między innymi "Prometeusz skowany" czy trylogia "Oresteja". Sofokles, znany przede wszystkim z "Króla Edypa" i "Antygony", doprowadził do wprowadzenia trzeciego aktora i większego skupienia się na postaciach, rozwijając niuansy psychologiczne.

Eurypides, ostatni z klasycznych tragediopisarzy, był twórcą bardziej nowatorskim, skłaniającym się ku badaniu motywacji i wewnętrznego życia swoich postaci, co widać w takich dramatach jak "Medea" czy "Bachantki". Tworzył on postaci bardziej zindywidualizowane, pokazując często kobiety jako silne i niezależne figury.

Z tragedii wyłonił się dramat satyrowy – lżejszy gatunek, gdzie połączenie komizmu i elementów groteski miało na celu parodiowanie mitologii. Wiele cech wspólnych z tragedią, jednak unaoczniał ludzkie przywary i służył rozrywce. Najważniejszym natomiast przedstawicielem dramatu komediowego był Arystofanes, którego dzieła takie jak "Chmury" czy "Żaby" łączyły błyskotliwy dowcip, społeczną satyrę i krytykę polityczną, stanowiąc ważny głos w życiu publicznym Aten.

Sam teatr grecki składał się z trzech głównych elementów: orchestry, miejsca dla chóru, skene – budynku dla aktorów, który stanowił tło dla akcji dramatu, oraz theatronu, miejsca dla widzów, z reguły wykutego w zboczu wzgórza, dzięki czemu każdy z widzów miał dobrą widoczność.

Teatr w starożytnej Grecji miał charakter zbiorowy i był w pełni współtworzony przez publiczność, co sprawiało, że przedstawienia były żywym elementem kultury i polityki. Dramaty były wykonywane podczas uroczystości religijnych jak Dionizje – i pełniły istotną rolę zarówno w kształtowaniu religijności, jak i obywatelskich wartości. Jego wpływ odczuwalny jest także w filozofii, na przykład w pracach Arystotelesa, który w "Poetyce" formułował teorie dotyczące dramatu, wciąż aktualne w badaniach nad literaturą.