Wstęp do filozofii średniowiecznej i antycznej.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.01.2024 o 15:47

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 6.01.2024 o 12:27

Filozofia antyczna, rozumiana jako miłość do mądrości, ukształtowała fundamenty zachodniej myśli i cywilizacji. Jej początki sięgają starożytnej Grecji, gdzie myśliciele próbowali zgłębić istotę świata i człowieka, posługując się rozumem, obserwacją i dyskusją. W filozofii antycznej wyróżniamy kilka okresów – od przedstawicieli tzw. filozofii przyrody, poprzez wiek złoty z Sokratesem, Platonem i Arystotelesem, aż po schyłkowy okres z cynizmem, stoicyzmem, sceptycyzmem i epikureizmem.

Przedstawiciele filozofii przyrody, zwani pre-sokratykami, tacy jak Tales z Miletu, Anaksymander czy Heraklit, skupiali się na zrozumieniu arché, czyli zasadniczej zasady wszystkiego, co istnieje. Starali się wyjaśnić naturalne zjawiska, nie odwołując się do mitologii, ale przez racjonalne przemyślenia. To właśnie Heraklit zasłynął stwierdzeniem "Panta rhei", czyli "wszystko płynie", wskazując na ciągłą zmienność rzeczywistości.

Wiek złoty filozofii antycznej rozpoczyna figuralny Sokrates, który deklarował, że jedyną rzeczą, którą wie, jest to, że nic nie wie. Jego metoda dialektyczna polegała na zadawaniu pytań i prowokowaniu rozmówców do samodzielnego dochodzenia do prawdy. Sokrates nie pozostawił po sobie żadnych pism, a nasza wiedza o nim pochodzi głównie z dialogów Platona, jego ucznia.

Platon, kontynuując dzieło swojego mistrza, założył Akademię i zaproponował teorię idei, według której świat, który znamy, jest tylko niedoskonałym odbiciem rzeczywistości idei – niezmiennych i doskonałych wzorców. Arystoteles, uczeń Platona, skupiał się z kolei na badaniu świata empirycznego i stworzeniu systematycznej filozofii obejmującej logikę, metafizykę, etykę czy politykę. To właśnie on ugruntował podstawy naukowego podejścia do poznania.

Okres schyłkowy antyku charakteryzował się rozwojem szkół filozoficznych, których myśliciele skupiali się na kwestiach etycznych i praktycznych, wskazując drogi do osiągnięcia szczęścia i spokoju ducha. Cynicy, jak Diogenes, promowali życie zgodne z naturą i brak potrzeb materialnych, epikurejczycy, założeni przez Epikura, głosili ideę przyjemności jako najwyższe dobro, zaś stojcy, tacy jak Zenon z Kition, wskazywali na rozwój cnoty i zgodność z porządkiem naturalnym.

Filozofia średniowieczna, zdawałoby się, to okres dominacji religii i teologii nad racjonalnym myśleniem. Jednak rzeczywistość była bardziej złożona. Filozofowie średniowieczni, często będący jednocześnie teologami, przyczynili się do rozwoju filozofii, starając się pogodzić wiarę z rozumem. Tacy myśliciele jak św. Augustyn, Boecjusz, św. Anzelm z Canterbury czy św. Tomasz z Akwinu stworzyli systemy filozoficzne, w których filozofia grecka współistniała z chrześcijańską doktryną.

Św. Augustyn, wpływowy filozof i teolog, łączył nauki Platona z chrześcijaństwem i próbował rozwiązać problem zła i wolnej woli. Św. Tomasz z Akwinu, twórca tomizmu, w swojej monumentalnej pracy "Summa Theologica", usiłował godzić arystotelesowską filozofię ze średniowiecznym chrześcijaństwem, podkreślając racjonalność wiary oraz harmonię między naturalnym porządkiem a boskim objawieniem.

W swojej istocie filozofia średniowieczna była nie tylko teoretycznym rozważaniem dogmatów religijnych, lecz także poszukiwaniem odpowiedzi na pytania o naturę bytu, ludzką wolność i moralność. Był to długi okres, w którym formułowano liczne kwestie filozoficzne, które znalazły swoje rozwiązania dopiero w epoce renesansu i oświecenia.