Funkcje literatury polskiej czasów zaborów w utworze "Potop" Henryka Sienkiewicza.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.01.2024 o 19:28

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 8.01.2024 o 17:56

Literatura polska czasu zaborów pełniła niezwykle istotną rolę w ówczesnym społeczeństwie, ku pokrzepieniu serc. Mieszkańcy zaborów pruskiego, rosyjskiego, a także austriackiego, których życie było podporządkowane obcej władzy, często czerpali z literatury siłę, nadzieję i poczucie narodowej tożsamości. Twórczość pisarzy była nie tyle odzwierciedleniem rzeczywistości, ile koniecznością utrzymania moralnego ducha walki o niepodległość, kultywowania tradycji, historii i języka polskiego. Dzieła pisane w tamtym okresie były nieoficjalnym krajobrazem politycznym i społecznym, a zarazem rodzajem przewodnika dla przyszłych pokoleń w drodze do odzyskania wolności.

Utwór Henryka Sienkiewicza "Potop" jest jednym z najlepszych przykładów dzieł literackich, które wyraźnie manifestowały te założenia. Był to drugi tom trylogii, który położył nacisk na jedno z najbardziej heroicznych, a jednocześnie tragicznych wydarzeń w historii Polski – potop szwedzki. Powieść, choć w swej formie jest fikcją literacką, opiera się na dokładnych badaniach historycznych Sienkiewicza, co czyni ją zarówno cennym źródłem wiedzy o przeszłości, jak i narzędziem kształtującym postawy patriotyczne.

Jedną z funkcji, jaką pełniła literatura w czasach zaborów, było budowanie poczucia tożsamości narodowej poprzez przekazywanie wiedzy o własnej historii. Sienkiewicz, ukazując przeszłe chwalebną walkę Polaków z najeźdźcą, starał się przywrócić w sercach swoich rodaków dumę narodową oraz wiarę w to, że walka ta, choć w innych czasach i okolicznościach, może być dalej kontynuowana. Bohaterowie "Potopu", takich jak Andrzej Kmicic przemieniający się z samoluba w patriotę, stali się symbolem moralnej przemiany i dowodem na to, że polski naród może odrodzić się z najgłębszego upadku.

Inną funkcją, jaką spełniały dzieła literackie tamtej epoki, była edukacja. W "Potopie" Sienkiewicz nie tylko opowiada historię, ale także kształtuje charaktery, wpajając wartości etyczne oraz przykłady osobistej odwagi, wierności i poświęcenia. Powieść ta służyła jako przykład dla młodych, którzy wychowywali się w duszących warunkach zaborów, pokazując możliwość stawienia czoła przeciwnościom oraz wskazując drogę do osobistego i zbiorowego rozwoju.

Nie można również zapominać o roli rozrywkowej, którą spełniała literatura. W czasach, gdy polskie społeczeństwo było pozbawione niepodległości, dostęp do kultury był ograniczony. Dzieła tamtych czasów pozwalały odetchnąć od trudów codzienności, zapewniały ucieczkę od problemów oraz były pewną formą odpoczynku intelektualnego i ducha narodowego.

Literatura polska czasu zaborów chciała również pełnić funkcję politycznego protestu. Pisarze, wbrew cenzurze, często w swoich dziełach poruszali trudne i zakazane tematy, niejako stanowiąc głos opozycji w obliczu polityki zaborców. "Potop" przy wszystkiej swojej historyczno-awenturystycznej otoczce, zawierał również subtelne aluzje do sytuacji Polski znajdującej się pod zaborami, co mogło budzić w czytelnikach pragnienie zmiany oraz niezłomności w dążeniu do wolności.

Warto zaznaczyć, że literatura, a w szczególności dzieła takie jak "Potop", nie tylko relacjonowały i interpretowały przeszłość, ale także tworzyły przyszłość. Były swego rodzaju drogą do budowania społeczeństwa obywatelskiego, które, pomimo trudności, dążyło do niepodległości i zachowania swojej kultury. Dlatego twórczość ludzi pióra w okresie rozbiorów była tak ważna i wielowymiarowa – od kształtowania tożsamości kulturowej, po stawianie oporu wobec zaborców. "Potop" Sienkiewicza, będącym jednym z wielu arcydzieł tej epoki, pozostaje do dziś symbolem siły ducha narodu polskiego i jest jednym z najważniejszych zabytków literackich, które przemawiają do potomnych o niezgaszonej nadziei na wolność.