Omówienie "Przedwiośnia"

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.01.2024 o 14:00

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 10.01.2024 o 11:36

Przedwiośnie" to powieść Stefana Żeromskiego opublikowana po raz pierwszy w roku 1924, będąca jednym z najważniejszych utworów okresu dwudziestolecia międzywojennego. Dzieło to ukazuje problematykę poszukiwania tożsamości narodowej i indywidualnej w okresie wielkich przemian społeczno-politycznych, jaki przyniósł upadek zaborów i odzyskanie przez Polskę niepodległości.

Głównym bohaterem "Przedwiośnia" jest Cezary Baryka, młodzieniec wychowany na Kaukazie w otoczeniu ideałów socjalistycznych, który po wybuchu rewolucji październikowej trafia do odrodzonej Polski. Powrót do kraju ojca staje się dla niego początkiem serii rozterek i poszukiwania własnej drogi życiowej. Próbuje odnaleźć się w rzeczywistości, która radykalnie różni się od obrazu Polski, jaki wyłaniał się z nostalgicznych opowieści ojca – Seweryna Baryki.

Nowa rzeczywistość, jaką Cezary ujrzał w Polsce, zdominowana jest przez chaos, niepewność i kontrasty społeczne. Bohater styka się z różnymi środowiskami – od proletariatu po arystokrację, od patriotów po cyników, tym samym obserwując sprzeciw między ideałami a rzeczywistością. Szczególnie uderzająca jest różnica między biedą prostego ludu a luksusem, jaki nadal jest udziałem wysokich warstw społecznych.

Na indywidualnym poziomie, powieść przedstawia losy młodego człowieka, który wraca do kraju pełnego nadziej i oczekiwań, pragnącego przyczynić się do jego odbudowy i rozwoju. Z konfrontacją z polską rzeczywistością wiąże się bolesny proces dojrzewania i odczarowanie; Cezary przekonuje się, że ideały, na których się wychował, trudno jest zrealizować w życiu społecznym.

Wątek narodowej tożsamości splata się w utworze z motywem rewolucji, która jawi się jako uniwersalny przełom, mający zarówno swoje dobre, jak i złe strony. Świat po rewolucji to "przedwiośnie" – jeszcze nie pełnia wiosny, czas zarówno nadziei, jak i zagrożeń, czas, w którym należy dokonać wyborów i zdefiniować się na nowo.

Powstaje również kwestia ustroju idealnego dla Polski. Baryka ostatecznie dochodzi do wniosku, że najpełniej realizuje swoje marzenia o lepszej społeczności w małej społeczności wiejskiej, w ramach tzw. pracy organicznej. Jest to odniesienie do pracy u podstaw i koncepcji stopniowego, organicznego rozwoju społeczeństwa, co było jednym z ideologicznych dziedzictw pozytywizmu.

"Przedwiośnie" to zatem dzieło, które porusza fundamentalne dla Polaków i każdego człowieka pytania o tożsamość, wartości moralne, społeczne, a także o to, jak te kwestie ujawniają się w okresach głębokich zmian historycznych i politycznych – zarówno na poziomie indywidualnym, jak i narodowym. Utwór ten nie daje łatwych odpowiedzi – skłania do refleksji nad kierunkami rozwoju Polski w realiach nie tylko tamtych, ale także obecnych czasów.