Różne koncepcje naprawy świata: odwołanie do „Tanga” Mrożka oraz innych tekstów literackich

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 19.01.2025 o 20:29

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 13.01.2024 o 18:43

Koncepcja naprawy świata jest tematem, który często pojawia się w literaturze. W zależności od kontekstu kulturowego, historycznego czy społecznego, autorzy podchodzą do niego na różne sposoby, kreśląc rozmaite wizje zmian, które mogą prowadzić do poprawy rzeczywistości. W „Tangu” Sławomira Mrożka poznajemy rodzinną sagę rozgrywającą się w opuszczonym domu, który staje się areną sporu między tradycją a nowoczesnością, konserwatyzmem a rewolucją.

„Tango” ukazuje konfrontację różnych sposobów na życie, które w krzywym zwierciadle przedstawiają zarówno chęć zachowania porządku, jak i pragnienie jego radykalnej zmiany. Postać Stomila reprezentuje pogoń za sztuką, estetyką, ale także pewną formą dekadencji. Jego syn, Artur, poszukuje porządku i przywrócenia dawnych wartości. Ta różnica widzeń prowadzi do dysonansu – Stomil znużony jest upadkiem wartości, podczas gdy Artur, pragnący wprowadzić zmiany, zdaje się nie zdawać sobie sprawy z paradoksu swojej sytuacji. Jego rewolucja, mająca na celu powrót do ładu i porządku, w istocie wypełniona jest akcentami despotyzmu i autorytaryzmu. Mrożek pokazuje, że nie tyle samo pragnienie zmiany, co sposób, w jaki jest ona przeprowadzana, może stać się zagrożeniem dla idei naprawy świata.

Inne spojrzenie na tę kwestię prezentuje George Orwell w swojej antyutopii „Rok 1984”. Świat przedstawiony w tej powieści to dystopia, w której państwo totalitarne kontroluje najdrobniejsze aspekty życia obywateli. Kontrola ta jest uzasadniana troską o dobro społeczne, jednak w rzeczywistości służy utrzymaniu władzy w rękach nielicznej elity. Wizja Orwella jest jednak ostrzeżeniem przed nadmierną wiarą w ideologie, które obiecują szybką i radykalną naprawę świata, ale kończą się wprowadzeniem jeszcze większej opresji i cierpienia.

W kontekście historycznym i filozoficznym, problem naprawy świata związany jest także z teorią marksizmu. Ideologia ta, reprezentowana w literaturze przez różnorodne dzieła, w tym choćby przez „Matkę” Maksyma Gorkiego, początkowo miała na celu wyzwolenie klasy robotniczej i stworzenie społeczeństwa bezklasowego, bez wyzysku i nierówności. Jednak historia XX wieku pokazała, że socjalistyczne rewolucje często prowadziły do wynaturzeń, totalitaryzmów i utraty wolności osobistych, co stanowi przestrogę przed idealizowaniem koncepcji drastycznych zmian.

Koncepcję naprawy świata można odczytać również przez pryzmat osobistych decyzji i zmagań jednostek. „Mały Książę” Antoine'a de Saint-Exupéry'ego prezentuje takie wartości jak przyjaźń, odpowiedzialność czy poświęcenie, ukazując, że poprawa rzeczywistości może zacząć się od małych kroków i zmian w sobie, w relacjach z innymi. Mały Książę przywraca wartość międzyludzkim związkom, podkreślając, że troska o drugiego człowieka i o świat przyrody może być fundamentem lepszej przyszłości.

Podsumowując, koncepcje naprawy świata w literaturze są różnorodne. Niezależnie od tego, czy są to uogólnione wizje społeczne, czy też dotyczą drobnych zmian w codziennym życiu, często podkreślają one konieczność ostrożności w podejmowaniu radykalnych działań. Może to być zarówno przestroga przed despotycznie narzuconym ładem, jak w „Tangu” Mrożka, jak i krytyka zaślepienia totalitarną ideologią, na przykładzie „Roku 1984”. Wszystko to wskazuje na to, że koncepcja naprawy świata musi być wynikiem refleksji i równowagi pomiędzy różnymi wartościami i potrzebami ludzkości.