Barok w Europie i w Polsce

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 20.01.2024 o 14:22

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 14.01.2024 o 13:23

Barok to okres w historii kultury europejskiej obejmujący lata około 1600- 1760, charakteryzujący się pragnieniem zbliżenia sztuki do emocji odbiorcy poprzez rozbudowaną symbolikę, dynamizm, przepych i bogactwo form. W Polsce barok przyjął trochę inne oblicze niż w innych krajach Europy, chociaż tendencje ogólnoeuropejskie miały też na niego wpływ.

W architekturze europejskiej barok przejawiał się przede wszystkim w monumentalnych budowlach sakralnych i świeckich, pełnych rozbudowanych detali, złożonych form i silnych kontrastów światłocieniowych. Wznoszono kościoły z bogato zdobionymi fasadami i wnętrzami, pałace z ogromnymi salami udekorowanymi marmurami, pozłotą i freskami. Przykładem takiej architektury są chociażby kościół Il Gesù w Rzymie czy pałac wersalski.

W Polsce barok architektoniczny wyrażał się przede wszystkim w budowie kościołów, zarówno w miastach, jak i na prowincji. Budowle te, często finansowane przez magnatów i szlachtę, miały stanowić wyraz potęgi i zamożności fundatorów, ale też służyć kultowi religijnemu. Wyjątkowym zbiorem barokowej architektury religijnej jest zespół klasztorny paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie, który stał się również symbolem duchowym Polski.

Na polu literatury, barok w Europie miał swoich wielkich przedstawicieli, takich jak hiszpański dramaturg Lope de Vega, który w swoich utworach połączył elementy komedii i dramatu, dzięki czemu stworzył odbicie skomplikowanej rzeczywistości swoich czasów. Angielski poeta John Milton ukazał w swoim dziele "Raj utracony" epicką walkę dobra ze złem, wszechobecne również w kontekście religijnych i społecznych przemian ówczesnej Europy.

Barok w polskiej literaturze to przede wszystkim epoka wielkiego rozkwitu poezji metafizycznej i religijnej, skupionej na przemyśleniach egzystencjalnych, ubranych w skomplikowane metafory i paradoksy. Ważną postacią był Mikołaj Sęp Szarzyński, których chociażby w sonetach wyrażał niepewność epoki, kruchość ludzkiego życia oraz pragnienie zrozumienia nieskończoności. Jan Andrzej Morsztyn promował tak zwany "konceptyzm", który polegał na oryginalnym i niespodziewanym sposobie wyrażania myśli. Natomiast Wacław Potocki, choć żył już w epoce zbliżającej się do oświecenia, również posługiwał się językiem i środkami artystycznymi charakterystycznymi dla baroku.

W muzyce barokowej dąży się do wywołania silnych afektów u słuchacza, unika się prostoty na rzecz ornamentacji i przepychu. Kompozytorzy tacy jak Johann Sebastian Bach, Georg Friedrich Händel czy Antonio Vivaldi tworzyli dzieła, które do dziś są kwintesencją tej epoki, pełne emocjonalnego nasycenia i wirtuozowskiego podejścia do formy muzycznej.

W dziedzinie sztuki możemy też wymienić Caravaggia, który swoimi obrazami przyniósł nową jakość w przedstawianiu światła i cienia, dając tym samym początek tenebryzmowi. Rubens reprezentował z kolei północnoeuropejskie podejście do baroku, łącząc siłę ekspresji z bogactwem kolorystycznym.

Barok w Polsce był także czasem rozwoju nauki i edukacji, czego symbolem stała się Akademia Zamojska. To okres, kiedy działalność Jezuitów miała ogromny wpływ na kształtowanie się kultury i nauki, czego przykładem były liczne kolegia jezuickie.

Podsumowując, barok w Europie i w Polsce był epoką, w której sztuka służyła nie tylko jako środek wyrazu estetycznego, ale również jako narzędzie komunikacji społecznej, odzwierciedlające skomplikowane pytania i emocje tamtych czasów.