Oblicza patriotyzmu w "Dziadach" cz. III i "Kamieniach na szaniec"

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 25.01.2024 o 14:25

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 23.01.2024 o 20:25

Patriotyzm bywa rozumiany na wiele sposobów, a jego oblicza zmieniają się w zależności od czasów oraz kontekstów społecznych i historycznych. Jedną z najważniejszych manifestacji miłości do ojczyzny jest jej obrona w czasach próby. W dziełach literatury polskiej motywem często powracającym jest heroiczną walka z najeźdźcą oraz duchowa więź z narodem, którą tworzy wspólna tożsamość i język. W obu analizowanych dziełach, "Dziadach" cz. III Adama Mickiewicza oraz "Kamieniach na szaniec" Aleksandra Kamińskiego, przedstawione zostały różne aspekty patriotyzmu, które mają swoje korzenie w odmiennych sytuacjach historycznych oraz społecznych.

"Dziady" cz. III odzwierciedlają oblicze patriotyzmu z okresu zaborów, gdzie Polska jako państwo nie istnieje na mapie Europy, a jej obywatele są represjonowani przez obcą władzę. Uosobieniem patriotycznych wartości jest tu postać Konrada, który w swoim wielkim akcie buntu przedstawia ducha polskiego narodu w odniesieniu do rosyjskiego ucisku. Konrad w swoim monologu pokazuje się jako prorok, który wizjonersko dostrzega potrzebę walki o wolność. Mickiewicz zaś przez swój dramat ukazuje, że patriotyzm to nie tylko działanie zbrojne, lecz także kulturowe i duchowe przeciwstawienie się próbom wynarodowienia, zapomnieniu języka oraz historii.

W kontrze do "Dziadów", "Kamienie na szaniec" przedstawiają zupełnie inne warunki świadomego zaangażowania w obronę ojczyzny. Jest to reportaż opowiadający prawdziwą historię harcerzy, którzy walczyli w konspiracji podczas okupacji niemieckiej w Warszawie. Młodzi bohaterowie, tak jak Alek, Zośka i Rudy, pokazują, że być patriotą w najciemniejszych dniach historii znaczy ofiarować najcenniejsze, co się posiada – własne życie – w imię wyższych wartości takich jak niepodległość Polski. Postawy bohaterów książki Kamińskiego ucieleśniają pojęcie "życia za życie" – życia pełnego poświęceń, ale jeszcze bardziej pełnego miłości i odpowiedzialności za kraj i współobywateli.

Patriotyzmu w obu dziełach nie można rozpatrywać w kategoriach jednowymiarowych. O ile Konrad swoje winy spłaca przez cierpienie, o tyle bohaterowie "Kamieni na szaniec" przez czyn zbrojny i konspiracyjną działalność. W "Dziadach" ojczyzna jest ukazana jako matka cierpiąca, zaś w "Kamieniach na szaniec" jako wspólnota, za którą warto oddać wszystko. Obie perspektywy są ważne i odzwierciedlają różne etapy i formy zmagania się Polaków o swoją tożsamość i suwerenność.

Mimo upływu czasu i różnicy kontekstów historycznych, zarówno "Dziady" cz. III, jak i "Kamienie na szaniec" wciąż rezonują z aktualnymi pytaniami o wartości patriotyczne. W obliczu różnych zagrożeń wartości te mogą przybierać na sile i znajdować nowe wyrazisty sposób wyrażania siebie. Obydwa dzieła są swoistymi przypomnieniami, że miłość do ojczyzny to nie tylko uczucie, ale też działanie i gotowość do największych poświęceń.

Zarówno Konrad, jak i bohaterowie opowiadanej przez Kamińskiego historii, wyróżniają się na tle innych poprzez swoją gotowość do poświęcenia w imię wyższego celu. Ich działania mają różne formy, jednak wspólnym mianownikiem jest miłość do Polski i niechęć do poddaństwa obcej władzy. Można stwierdzić, że oblicza patriotyzmu, mimo różnych okoliczności i metod wyrazu, zawsze łączy jeden element – chęć zachowania godności narodowej i wolności osobistej.