Człowiek: istota pełna sprzeczności. Analiza utworów literackich

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 24.01.2024 o 15:52

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 23.01.2024 o 22:23

W panoramie literatury światowej, zarówno tej starożytnej, jak i nowożytnej, często napotykamy na postaci pełne sprzeczności, które w swym działaniu i myśleniu łączą w sobie elementy boskości i ludzkości, dobra i zła, miłości i nienawiści. Taki obraz istoty ludzkiej jest niezwykle trafny, bowiem człowiek – jako istota skomplikowana i wielowymiarowa – niekiedy walczy z własnymi słabościami i pragnieniami, co widoczne jest w mitologii, literaturze czy poezji, również w takich dziełach jak opowieści o Demeter i Korze, "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza czy w wierszu Jerzego Lieberta "Uczę się ciebie, człowieku...".

Zacznijmy od mitu o Demeter i Korze, gdzie główna postać – Demeter – jest personifikacją macierzyńskiej miłości i troski, ale jednocześnie przez swoje działania potrafi wprowadzić świat w skrajności, jak chłód i śmierć, by odzyskać ukochaną córkę. Demeter, bogini urodzaju i płodności, doświadczyła w swym życiu tragedii, gdy jej córka, Kora, została uprowadzona przez Hadesa do królestwa podziemi. Głębokie cierpienie spowodowane rozłąką z Korą sprawiło, że Demeter straciła swoją owocodajną moc, co odzwierciedlone było w jałowości ziemi. To z kolei doprowadziło ludzkość na skraj głodu. Dopiero kompromis pozwalający Korze przebywać częściowo w świecie żywych, a częściowo w świecie umarłych, przywrócił równowagę. W tej historii bogini wykazuje się uczuciami i działaniami godnymi zarówno bóstwa, jak i zwykłego człowieka, pokazując złożoność emocji i reakcji.

Również w "Panu Tadeuszu" kreacja Jacka Soplicy jest istotą bogatą w wewnętrzne sprzeczności. Jacek Soplica, choć w młodości pełen był zuchwałości, brawury i niekontrolowanego temperamentu, w dorosłym życiu przemienia się w głęboko religijnego i skruszonego człowieka. Z jednej strony, jako młody chłopak, doprowadza do zabójstwa Stolnika Horeszki, wskutek miłosnych uniesień i politycznej namiętności. Jednak ta sama pasja i impulsywność, w połączeniu z poczuciem winy, popycha go życiu do ekstremalnej zmiany: staje się mnichem, poświęcając resztę życia na pokutę i próbę wynagrodzenia wyrządzonych krzywd. Ta dwuznaczna natura Jacka Soplicy ukazuje, jak człowiek może obracać się we dwojaki sposób – kluczowe pozostaje zatem pytanie o możliwość pojednania tych skrajnych aspektów osobowości.

"Wiersz "Uczę się ciebie, człowieku..." Jerzego Lieberta bogaty jest w aspekty ludzkiej natury, które mają swoje odbicie w życiu każdej jednostki. Poeta mówi tutaj o trudnej sztuce poznania człowieka – jego wewnętrznych pragnień, marzeń oraz obaw, które niekiedy są ukryte głęboko pod powierzchnią codziennych zachowań. Liebert w swoich słowach ukazuje prawdę o zmiennym, wielowarstwowym obliczu człowieka, który może być równocześnie łagodny i brutalny, pełen współczucia, a zarazem okrutny. Kontrasty te są wpisane w ludzką naturę i stanowią fundament rozwoju osobistego oraz relacji z innymi.

Poruszając temat człowieka jako istoty pełnej sprzeczności, znajdujemy zatem wspólny mianownik dla tych różnorodnych dzieł. Zarówno w mitologii, literaturze epickiej, jak i poezji każda z postaci reprezentuje skomplikowany obraz człowieczeństwa, pokazując zmaganie ze sprzecznościami wewnętrznymi i zewnętrznymi. Wczytując się w historię o Demeter i Korze, biografię Jacka Soplicy, czy refleksje poetyckie Lieberta, dostrzegamy, że człowiek – w swej istocie dynamiczny i nieustannie zmieniający się – pozostaje wieczną zagadką. Jest to twór zarówno pasji i miłości, jak i bólu oraz złości, a zrozumienie tej wielości wymiarów otwiera drogę do bardziej empatycznego spojrzenia na ludzkie doświadczenia i uczucia.