„Antygona” Sofoklesa- ocena moralna bohaterów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 1.02.2024 o 9:39

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 31.01.2024 o 18:58

Sztuka antyczna pełniła w społeczeństwie funkcje znacznie wykraczające poza prostą rozrywkę. Spełniała funkcję sakralną, przekazując kult i mity, a także dydaktyczną – nauczając moralności i ukazując konsekwencje ludzkich postępowań. Między innymi przez katharsis sztuka wpływała na emocje i moralność ludzi, prowokowała do empatii wobec drugiego człowieka, do społecznej i filozoficznej refleksji nad ludzkim losem, a także umożliwiała uwalnianie nagromadzonych uczuć. W niniejszym wypracowaniu znajdzie się analiza moralności bohaterów "Antygony" Sofoklesa, a więc dzieła, które potęguje doznania katharsis.

Antygona, tytułowa bohaterka tragedii Sofoklesa, jest nieugiętą obrończynią praw boskich. Genealogia Antygony, jako córki Edypa i Jokasty, jest już obarczona tragicznym dziedzictwem, które wywiera na jej postawę ogromny wpływ. Konflikt z Kreonem, wujem i jednocześnie władzą państwową Teb, wynika z różnych podejść do praw. Antygona, dążąc do pochówku brata Polinika, broni tradycji i norm religijnych. Akceptuje konsekwencje swoich wyborów, nawet jeśli prowadzą one do śmierci, w oderwaniu od krewnych. W postępowaniu Antygony obserwujemy przeciwstawienie prawa boskiego i ludzkich praw państwowych oraz niezachwianą determinację w obronie człowieka i jego godności.

Kreon, władca Teb, jest uosobieniem państwowej władzy, stojącej na straży ładu i stabilności. Jego pozycja społeczna i polityczna umożliwia podejmowanie surowych decyzji, które w teorii mają służyć dobru wspólnemu. Zakaz pochówku Polinika ma wyrażać czynne odcięcie się od zdrady stanu. W konsekwencji Kreon staje przed dylematem: czy przestrzegać prawa stanowionego, które sam utworzył, czy ulec naciskom i uznać prawo naturalne, czyli to, które wyznacza religijna tradycja. Pycha i surowe konsekwencje jego decyzji dramatycznie wpływają na losy postaci, a osobista tragedia Kreona, który rozpoznaje swój błąd zbyt późno, zamyka dramatyczny łuk jego historii.

Wśród postaci pobocznych znaczenie ma Ismena, siostra Antygony. Jej bojaźliwa postawa w obliczu dylematu moralnego oraz strachu przed Kreonem ukazuje inną perspektywę konfliktu pomiędzy prawem boskim a ludzkim. Hajmon, narzeczony Antygony i syn Kreona, reprezentuje głos rozsądku, wnosząc argumenty przeciwko zbyt surowym decyzjom ojca, jednak jego głos zostaje zignorowany, co w efekcie prowadzi do tragicznych konsekwencji. Na znaczeniu zyskuje także Eurydyka, żona Kreona, której potępienie męża po stracie syna dodaje wagi tragedii, ukazując rozpad rodziny władcy.

Katharsis w "Antygonie" zostaje osiągnięte poprzez identyfikację widza z postaciami i uniwersalnymi prawdami moralnymi zawartymi w dziele. Prawa boskie są przedstawione jako wartość nadrzędna, a tragedia antyczna spełnia leczniczą rolę, umożliwiając widzowi wejście w stan głębokiej, oczyszczającej zadumy. Sofokles poprzez swój dramat przestrzega przed etycznymi granicami rządzenia i podkreśla tragiczne konsekwencje naruszania zasad boskich.

Podsumowując, analiza moralności bohaterów "Antygony" odsłania napięcie między ludzką a boską sferą wartości, zwracając uwagę na skutki postępowania według obu tych kryteriów. Znaczenie katharsis dla odbiorcy oraz przesłanie Sofoklesa pozostają aktualne, skłaniając do refleksji nad dzisiejszymi konfliktami między indywidualną moralnością a państwowymi regulacjami, ukazując, że poszukiwanie zgodności wartości jest naddatkiem, który zawsze towarzyszy ludzkości.