Renesans

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 2.02.2024 o 20:36

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 2.02.2024 o 13:19

Renesans, nazwany czasem odrodzenia kultury antycznej, był okresem przełomowym w dziejach Europy zapoczątkowanym w XIV wieku we Włoszech. Jego znaczenie nie ogranicza się tylko do literatury, stanowi fundament nowożytnego myślenia i początki współczesnej nauki oraz filozofii. W niniejszym opracowaniu omówione zostaną najważniejsze zagadnienia renesansu istotne na maturę ustną.

Na myśl renesansową wpływ miały różne stronnictwa filozoficzne, w tym stoicyzm, zapoczątkowany przez Zenona z Kition. Stoicyzm koncentrował się na idei życia zgodnego z naturą oraz roli cnoty jako celu nadrzędnego. Poznawanie świata u stoików oparte było na wrażeniach zmysłowych, a ich zdaniem istniały wrażenia kataleptyczne, czyli te, które są tak silne, że nie można ich zakwestionować. W renesansie stoicyzm pomagał kształtować postawę godnościową człowieka oraz ideę panowania nad emocjami.

Obok stoicyzmu istotną rolę odegrał epikureizm, którego twórcą był Epikur. Skupiał się on na pojęciu szczęścia jako braku bólu i przykrości. Epikurejczycy twierdzili, że wiedzę można zdobywać poprzez doznania zmysłowe i byli zwolennikami atomizmu, czyli koncepcji, według której wszechświat zbudowany jest z niepodzielnych atomów. W renesansie poglądy Epikura pomagały kształtować postrzeganie przyjemności i cielesności.

Renesans to też czas humanizmu, który skupiał się na człowieku i jego możliwościach. Antropocentryzm zaczął wypierać teocentryzm średniowiecza, gdzie Bóg był środkiem wszechświata. Najwybitniejsi pisarze, jak Erazm z Rotterdamu czy Tomasz Morus, poszukiwali idei dobrej i sprawiedliwej organizacji społeczeństwa. W Polsce taką rolę odegrał przede wszystkim Jan Kochanowski.

W opozycji do reformacji, dążącej do odrodzenia i oczyszczenia chrześcijaństwa, pojawiła się kontrreformacja, będąca odpowiedzią Kościoła katolickiego na postulaty reformatorów. Odbudowa siły Kościoła przez zakładanie nowych zakonów i walkę o jednolitość wiary miała szeroki wpływ na kulturę renesansową.

Renesans jako odrodzenie antyku nawiązywał do starożytnych wzorców w filozofii, sztuce i literaturze. Na polskim gruncie szczególnie widoczne było to w twórczości Jana Kochanowskiego, który czerpał z dzieł Horacego czy Owidiusza.

Literatura renesansu przedstawiała różne wzory postaw. Idealny człowiek renesansu to "poeta doctus", erudyta i dworzanin. Kochanowski w swoich utworach kształtował pojęcie ziemianina i patrioty. Mikołaj Rej z kolei prezentował model "człowieka poczciwego".

Zmiana paradygmatu światopoglądu była jedną z najważniejszych cech renesansu w kontrze do średniowiecza. Świat zdominowany przez Boga ustąpił miejsca światu, w którym to człowiek stał się miarą wszechrzeczy.

Analizując utwory Jana Kochanowskiego, takie jak "Fraszki", "Pieśni" i "Treny", widzimy bogactwo tematyczne renesansu oraz kryzys światopoglądowy, który towarzyszył twórcom epoki w obliczu zmian społecznych i religijnych.

W podsumowaniu warto zwrócić uwagę na syntezę prezentacji filozofii stoickiej i epikurejskiej oraz odniesień antycznych w literaturze i kulturze renesansu. Ich wpływ na humanizm i wzorce postaw był ogromny i stanowi podstawę do zrozumienia świadomości tamtej epoki, co jest niezbędne na maturze ustnej.

Przed maturą warto jeszcze raz przypomnieć sobie charakterystykę filozofii renesansowej, postaci wybitnych twórców, jak Jan Kochanowski czy Mikołaj Rej, i ich dzieła literackie, a także pojęcia związane z humanizmem i reformacją. Dyskusja nad tymi zagadnieniami pomoże głębiej zrozumieć treści i analizować dzieła literackie renesansu.