"Powrót posła" jako zbiór poglądów staroświeckich i reformatorskich

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 3.02.2024 o 21:33

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 3.02.2024 o 6:31

"Powrót posła" to utwór, który zasługuje na miano pierwszej polskiej komedii politycznej. Jego autor, Jan Ursyn Niemcewicz, umiejętnie przeniknął dramat polskiej sceny politycznej schyłku XVIII wieku, przedstawiając sytuację kraju poprzez pryzmat wydarzeń związanych z przygotowaniami do Sejmu Wielkiego. Dzieło to stanowi polemikę dwóch sprzecznych światopoglądów, konserwatyzmu i starości z jednej strony, oraz reformatorskich idei oświecenia z drugiej.

Postać Podkomorzego stanowi wzór nowoczesnego obywatela, który dostrzega potrzebę zmian i reform w państwie. Jego wypowiedzi zdradzają głęboką wiarę w sens narodowego zgromadzenia jakim jest Sejm oraz konieczność ograniczenia przywilejów szlacheckich, takich jak liberum veto czy wolnej elekcji. Podkomorzy stoi na stanowisku, że dobro kraju wymaga zdecydowanych i odważnych działań reformatorskich, co objawia się w jego postawie patriotycznej oraz nowoczesnym podejściu do polityki.

Przy boku Podkomorzego stoi jego żona, Podkomorzyna, będąca wzorem żony i matki. Charakteryzuje ją inteligencja i działanie na rzecz społeczności, które przekłada się na kształtowanie postaw w swoim otoczeniu. Podkreśla to, jak duży wpływ na ówczesne społeczeństwo mogły mieć kobiety, pomimo ograniczonych przez epokę formalnych możliwości uczestnictwa w życiu publicznym.

Syn Podkomorzego, Walery, jest przykładem młodzieńca, wychowanego w duchu postępowych idei i gotowego do przejęcia odpowiedzialności za losy kraju. Jego przekonania i zaangażowanie polityczne pokazują, że młode pokolenie jest w stanie przejąć pałeczkę po rodzicach i kontynuować dzieło reform oraz obrony niepodległości.

Natomiast Teresa, inteligentna i wykształcona młoda kobieta, wybiera życiowego partnera według nowoczesnych, a nie wyłącznie tradycyjnych kryteriów. To świadczy o zmianie mentalności i odchodzenia od staromodnych norm społecznych.

Reprezentantami konserwatyzmu jest między innymi Starosta Gadulski, który uosabia zawziętego przeciwnika wszelkich nowości i reform. Jest obrazem zacofanego Sarmaty, niezdolnego do dokonywania jakichkolwiek zmian i niechętnego do pozytywnych przemian. Niemcewicz, przedstawiając postać Gadulskiego, wyśmiewa przestarzałe postawy polityczne, które odstają od liberalnych prądów ówczesnych czasów.

Starościna z kolei, to pustka i powierzchowność ówczesnych modnych kobiet, bardziej zainteresowanych towarzyską pozycją niż losem swojego kraju. Jej postawa poddawana jest krytyce przez autora, jako przykład braku zrozumienia dla powagi sytuacji politycznej.

Szarmancki natomiast reprezentuje szlacheckiego fircyka, dla którego własny dobrobyt i bogactwo jest ważniejsze niż uczciwość. Jest przeciwwagą dla Walerego, pokazując negatywny obraz młodego Polaka w kontraście do jego patriotycznego i zaradnego odpowiednika.

Konflikt ideologiczny przedstawiony w "Powrocie posła" jest esencją utworu, ukazując rozbieżności między staroświeckimi a reformatorskimi poglądami. Niemcewicz przedstawia własne ideały społeczno-polityczne w kontraście z rzeczywistością końcowych lat XVIII wieku w Polsce. Wykorzystuje komedię jako narzędzie edukacji i promowania postępowych idei, skłaniając publiczność do refleksji i może nawet inspirując do działania.

Podsumowując, "Powrót posła" jasno wyraża przekonanie autora o potrzebie reform i ulepszeń w Polsce. Niemcewicz ukazuje, że polski naród potrzebuje oświecenia i postępu, by móc rozwijać się i przetrwać jako suwerenny kraj. Dzieło to ma wielkie znaczenie w kontekście działań na rzecz reformacji i oświecenia w Polsce, zachęcając do myślenia o przyszłości kraju.

Na zakończenie warto podkreślić rolę literatury i teatru w kształtowaniu myśli politycznej i społecznej. "Powrót posła" jest przykładem, jak ważne są przekazywane przez sztukę idee i jak silny wpływ może mieć na odbiorców. Refleksja nad przemianami, które przeszło polskie społeczeństwo, oraz kontynuacja idei reformatorskich jest niezbędna także w naszych obecnych czasach, gdy wciąż wiele ważnych zmian stoi przed nami.