Wiara w rozwój cywilizacji i odkrycia naukowe w powieściach Stefana Żeromskiego i Bolesława Prusa.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 6.02.2024 o 13:23

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 4.02.2024 o 20:40

W epoce pozytywizmu oraz w okresie międzywojennym, wiara w postęp i naukę stanowiła jeden z centrów grawitacyjnych w myśli społecznej i literaturze. Bolesław Prus oraz Stefan Żeromski byli głosicielami oraz krytykami rozwijającego się świata, w którym nauka i nowe odkrycia miały rewolucjonizować życie społeczne.

Bolesław Prus w "Lalce" pierwotnie planował przedstawić postęp techniczny jako motor napędowy zmian. Zmiana koncepcji powieści nie umniejsza jednak roli wynalazków i nauki – przeciwnie, nadano im nowy wymiar. Postacie jak Stanisław i Ignacy Ochoccy są uosobieniem młodzieńczego zapału i wiary w potęgę postępu, natomiast profesor Geist to przykład dedykacji życia naukowej pasji.

Krytyczny ogląd kultury naukowej w Polsce ujawnia się przez brak docenienia przez społeczeństwo postaci takich jak Geist. Prus ukazuje nieufność społeczną do naukowców, aczkolwiek to właśnie niezłomna praca i oddanie naukowców mieści się w centrum postępu.

Ochoccy mają wielkie wizje dotyczące przyszłości, jednak Prus nie pozostaje ślepo optymistyczny co do skutków odkryć naukowych. Wynalazek Geista – perpetuum mobile – jest symbolem potencjału dla postępu Polski, ale i znakiem pytania postawionym przed konsekwencjami nieskrępowanego postępu.

Stefan Żeromski w "Przedwiośniu" prezentuje diagnozę czasów i ich zmienności. Uduchowione wizje Seweryna Baryki o „szklanych domach” są wyrazem tęsknoty za nowoczesnością i funkcjonują jako symboliczny obraz lepszej przyszłości. Powrót do realiów życia w Polsce po I wojnie światowej zderza marzenia Seweryna z ruinami i stagnacją kraju.

Jego syn, Cezary, jako obserwator i uczestnik "przedwiośnia", rozczarowany jest stanem narodu. Refleksja nad przyszłością kraju, którą przeprowadza poprzez jego doświadczenia, skłania do głębokiego zastanowienia się nad rzeczywistością, o którą tak trudno walczyć.

Wynalazek i postęp naukowy obu pisarzy to narzędzia, które są zdolne do mobilizowania społecznych zmian, ale ich książki opowiadają też o dystansie historycznym wobec idei postępu oraz o ewolucji postaw wobec nauki i jej znaczenia. Prus i Żeromski różnie oceniają potencjał kultury naukowej dla rozwoju Polski, ukazując zarówno potencjał, jak i bariery.

Niewątpliwie współczesność rzuca nowe światło na postaci literackie i ich dążenia, przypominając o realnych wynalazkach i często niezamierzonych konsekwencjach. Wyzwania postępu są ciągle aktualne, podobnie jak społeczne aspekty przyjęcia nowości – widać to na przykładzie marzeń bohaterów Prusa i Żeromskiego, które w rzeczywistości napotykały na opór.

Podsumowując, wiara w postęp i naukę, jaka widnieje w twórczości Prusa i Żeromskiego, jest niezmiennie aktualna oraz prowokująca do refleksji nad rzeczywistością. Ich dzieła, podnosząc kwestię roli nauki w rozwoju cywilizacji, zmuszają do przemyśleń na temat obecnego stanu nauki i społeczeństwa. Znaczenie zachowanych postaw optymistycznych brzmi wyzwaniem również dzisiaj, kiedy o przyszłości kraju decydują w coraz większym stopniu postęp technologiczny i naukowy. Literatura, formując naszą wizję przyszłości, pozostaje nieodłącznym elementem w kształtowaniu postaw ludzi wobec świata, który się dynamicznie zmienia.