„Człowiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce”- Twórczość Jana Kochanowskiego jako realizacja naczelnego hasła renesansowych humanistów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 6.02.2024 o 13:22

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 5.02.2024 o 20:41

Renesans to epoka wielkich przemian kulturalnych, odkryć geograficznych oraz naukowych, a przede wszystkim – wschodzący antropocentryzm i humanizm, które stanowiły podwaliny tego okresu. W centrum zainteresowania zyskał człowiek, jego rozum, uczucia i prawa. Humanizm, z jego dążeniem do wszechstronnego rozwoju jednostki oraz powrotem do antycznych korzeni kultury i nauki, był fundamentem poszukiwań i rozwoju ówczesnych uczonych i artystów. Credo, które stało się symbolem renesansowej filozofii, wywodzące się od rzymskiego komediopisarza Terencjusza, brzmiało: „Człowiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce”. W Polsce, postacią niezwykle ważną dla literatury i kultury renesansu był Jan Kochanowski, którego twórczość w doskonały sposób odzwierciedlała zasady humanizmu i antropocentryzmu.

Jan Kochanowski był nie tylko wybitnym twórcą, ale także człowiekiem głęboko osadzonym w realiach swojej epoki. Urodził się w 1530 roku w rodzinie szlacheckiej i odebrał staranne wykształcenie, zarówno w kraju, jak i za granicą. Poznał kulturę antyczną, studiując na najbardziej prestiżowych uniwersytetach Europy, odebrał wpływy epoki, zarówno od włoskich, jak i polskich humanistów. Jego karierę dworską przerwała decyzja o wycofaniu się z życia publicznego i osiedlenia w Czarnolesie, gdzie mógł poświęcić się literaturze.

Bez wątpienia, Kochanowski był poetą doctus, uczonym poetą, co znalazło wyraz w jego twórczości, pełnej odniesień do antyku i życiowych filozofii. Z jednej strony, przez epikureizm, cieszył się chwilą, prostotą egzystencji i naturalnym pięknem. Z drugiej, wykazywał stoicki spokój i opanowanie, służące radzeniu sobie z przeciwnościami losu. Jego dzieła, takie jak fraszki, pieśni, elegie, treny, a także dramaty i gatunki didaskalia, rozbrzmiewały życiową mądrością.

Wśród różnorodnych fraszek Kochanowskiego można znaleźć takie, które humorem zupełnie ludzkim zbliżają nas do XVII-wiecznego odbiorcy – jak choćby „Do fraszek”, w których poeta opisuje właściwości gatunku, czy żartobliwe "O doktorze Hiszpanie" oraz "Na dworzanina". Fraszki miłosne i refleksyjne natomiast stanowiły komentarz do głębokich zagadnień egzystencjalnych oraz do relacji międzyludzkich.

Pieśni były wyrazem głębszych poszukiwań filozoficznych Kochanowskiego. Takie utwory jak "Pieśń o spustoszeniu Podola" czy "Pieśń świętojańska o sobótce" pokazywały, jak bardzo poeta był zaangażowany w losy ojczyzny oraz jak uniwersalne były pytania, które sobie zadawał – o szczęście, sens życia, przeznaczenie.

"Odprawa posłów greckich" stanowi alegoryczne przedstawienie polityki, badające mechanizmy władzy i społeczeństwa. Antenor, jeden z głównych bohaterów dramatu, reprezentuje idee humanistyczne, prawość i dobro wspólne, będąc swoistym przeciwwagą dla wad i niedoskonałości ludzkich.

Kwestia stosunku do Boga także ulega wyraźnej ewolucji w dziełach Kochanowskiego. Widać to w pieśniach, które z jednej strony celebrują piękno i harmonię stworzenia, a z drugiej stawiają pytania o ludzką kondycję wobec Boga, jak w pieśni "Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary…".

Najgłębszym wyrazem przeżyć Kochanowskiego są "Treny", w których po śmierci ukochanej córki Urszuli, poeta zderza się z granicami humanistycznego myślenia. Szuka ukojenia w literaturze, filozofii, jednak prawdziwą odpowiedź znajduje w uczuciach, w ojcostwie, w ludzkim wymiarze tragedii.

Podsumowując, twórczość Jana Kochanowskiego w pełni realizuje naczelnego hasła renesansowych humanistów i jest wszechstronnym świadectwem człowieczeństwa, poezji i rozumu. Twórczość Jana Kochanowskiego jest doskonałym źródłem inspiracji dla współczesnego czytelnika, zainteresowanego nie tylko historią literatury, ale i szukającego odpowiedzi na uniwersalne pytania dotyczące naszej egzystencji.