Trzeba nowego kultu, trzeba nowych więzów, trzeba nowego boga oślepłemu światu" - oświeceniowy charakter "Prostaczka" Woltera

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.02.2024 o 15:10

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 10.02.2024 o 12:44

Voltaire, zaliczany do grona najwybitniejszych filozofów epoki Oświecenia, był jednocześnie jednym z jej najbardziej krytycznych obserwatorów. W jego dziełach często przebija ostre pióro satyryka, który nie stroni od krytyki istniejących dogmatów i struktur władzy. "Prostaczek" jest wyrazem poglądów Woltera na chrześcijaństwo oraz rozwój cywilizacji, a szczególnie na to, jak religia wpływa na społeczeństwa i ich moralność.

W "Prostaczku" znajdujemy formę i strukturę powiastki, która służy jako środek przekazu filozoficznego. Ta krótka forma literacka, niezwykle popularna wśród przedstawicieli Oświecenia, tworzy przestrzeń do ukazania idei w sposób przystępny dla ówczesnego czytelnika. Powiastka ta pełni funkcję moralitetu, pokazując nielogiczność i nieracjonalność niektórych dogmatów religijnych. Voltaire przez głos swoich bohaterów – takich jak Kady, dbający o czystość moralną, czy Prostaczek, niewinny i nieustraszony przedstawiciel ludzkości – poddaje w wątpliwość sens wielu religijnych obrzędów i przesądów.

Bohater tytułowy, Prostaczek, jest przykładem „szlachetnego dzikusa” wspominanego przez Rousseau. W powiastce Prostaczek, będąc symbol niewinności nieskażonej zepsuciem europejskiej cywilizacji, kontrastowany jest z wyrafinowanymi, lecz moralnie zdegenerowanymi mieszkańcami Starego Kontynentu. Przez to dichotomiczne zestawienie Voltaire dokonuje ostrzejszej krytyki społecznej, wykazując, jak daleko europejska cywilizacja odeszła od rodzimej, pełnej prostoty i naturalności, ludzkości.

"Prostaczek" obejmuje liczne tematy charakterystyczne dla Oświecenia, w tym dychotomię rozumu i objawienia. Przyroda, przez pryzmat nauki, ukazana jest jako przystępna do zrozumienia i racjonalnego opisu, w odróżnieniu od nadprzyrodzonych tłumaczeń rzeczywistości, które są mocno krytykowane. Ten konflikt między nauką a wiarą rysuje się jako jedno z centralnych przesłań dzieła. Voltaire porusza kwestię, czy cele religijne mogą być zbieżne z dobrem ludzkości i humanistycznymi wartościami oświecenia, stawiając rozum i tolerancję jako fundamenty nowego porządku społecznego.

Elementy humorystyczne oraz satyra odgrywają w "Prostaczkowi" równie istotną rolę. Sceny wyśmiewające fanatyzm religijny, nierówności społeczne, rozpustę kleru czy nieróbstwo urzędników mają nie tylko za zadanie bawić, ale przede wszystkim - ujawnić absurdy ówczesnego życia. Przez lekkość pióra i dystans Voltaire wskazuje, że rozum jest bronią przeciw przesądom i brakowi tolerancji.

Aktualność "Prostaczka" możemy dostrzec również w czasach współczesnych, gdzie wielu z problemów poruszanych przez Woltera nadal istnieje, chociaż przybiera różne formy. Kwestia tolerancji, czy konieczności reform w strukturze społecznej bezustannie powracają w dyskursie publicznym. Voltaire, jako prekursor nowoczesnej krytyki społecznej, przewidział wiele z tych wyzwań i proponował rozwiązania, które są nadal dyskutowane.

Podsumowując, "Prostaczek" stanowi istotny głos w debacie oświeceniowej i wciąż niesie ze sobą przesłanie o potrzebie nowego kultu opartego na rozumie i humanitarnym podejściu do życia. Praca ta nie tylko prezentuje idee Woltera, ale również stanowi klucz do zrozumienia szerszych przemian kulturowych, jakie miały miejsce w czasach Oświecenia. W dziele Woltera świat przedstawiany oczami niewinnego Prostaczka staje się lustrem, które odbija bolączki i niespójności ówczesnego społeczeństwa, a zarazem wzywa do ich reformacji w duchu większej sprawiedliwości i braterstwa międzyludzkiego.