Charakterystyka Zołzikiewicza – pisarza z Baraniej Głowy w noweli Sienkiewicza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 12.02.2024 o 15:38

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 11.02.2024 o 10:28

Henryk Sienkiewicz, noblista i jeden z najbardziej znanych pisarzy polskich, stworzył w swojej noweli "Szkice węglem" galerię barwnych postaci ukazujących życie na polskiej prowincji w XIX wieku. Nowela, złożona z narracji o różnorodnej tematyce, pełni rolę satyrycznego komentarza do ówczesnych realiów społecznych, w tym roli i postawy inteligencji. W tym kontekście niezwykle interesującą postacią jest Zołzikiewicz – pisarz z Baraniej Głowy. Jest on wyrazem krytyki autora wobec pewnych przejawów władzy zaborczej i pozytywizmu na polskiej wsi.

Zołzikiewicz reprezentuje typ urzędnika, który za sprawą swojego położenia społecznego i nabytych umiejętności, takich jak pisanie, stał się symbolem władzy zaborczej oraz lokalnego autorytetu. Jego ambicje kariery wiążą się z niezachwianym przeświadczeniem o własnej wyższości i zdolnościach, które jednakże są tylko fasadą zasłaniającą korupcję i moralny upadek. Traktuje mieszkańców Baraniej Głowy instrumentalnie, a stosunki z nimi buduje na zależności od swoich usług, co więcej, wykorzystując swoje umiejętności do szantażu.

Postać Zołzikiewicza jawi się jako pozbawiona moralności i uczciwości. Jego oszustwa są chlebem powszednim, co ukazuje na przykładzie sfałszowanego dokumentu dla Rzepy – lokalnego gospodarza. Mieszkańcy wsi są dla niego jedynie pionkami, które można wykorzystać do osobistych korzyści, czego przykładem są oczekiwane łapówki. Co więcej, nie waha się wykorzystać samą Rzepową, będąc pozbawionym skrupułów w dążeniu do zaspokojenia własnych interesów.

Zołzikiewicz, choć sam uważa się za wykształconego, ma w rzeczywistości bardzo ograniczoną wiedzę. Swój fałszywy romantyzm prezentuje poprzez czytanie i cytowanie literatury brukowej, próbując w ten sposób podkreślić swoją pozorną erudycję. Nie przeszkadza mu to jednak w prezentowaniu się jako osoby wykształconej, mimo braku rzeczywistego wykształcenia.

W noweli spotykamy się z obrazem Zołzikiewicza jako osoby posiadającej ukrytą władzę w lokalnym społeczeństwie. Jego relacje z wójtem i ławnikiem wskazują na sprytne zarządzanie sytuacją. Zołzikiewicz, będąc agentem carskiego aparatu władzy, szpieguje i manipuluje otoczeniem, a jego intryga przeciwko Rzepie jedynie podkreśla jego podłość.

Jako bohater typowy dla swoich czasów, Zołzikiewicz kocha luksus i towarzyskie życie. Jego stroje, jak choćby zielono-fioletowy ubiór, oraz zadłużanie się w celu podtrzymania pozorów nowoczesności, są wyrazem próżności i świadczą o dążeniu do utrzymania wizerunku, który staje się dla niego ważniejszy niż rzeczywista kondycja finansowa.

Narrator wyraźnie i humorystycznie akcentuje ograniczenia intelektualne i prymitywność Zołzikiewicza, krytykując zarazem brak wrażliwości społecznej i egoizmu postaci w społeczeństwie pozytywistycznym. To świadome zastosowanie ironii staje się narzędziem do ukazania wrodzonych wad systemu oraz warstw rządzących.

Postać Zołzikiewicza jest niezwykle ważna dla przesłania noweli. Obrazuje ona zadawnione relacje społeczne, nadużycia urzędników i pokazuje, jak obojętność szlachty i duchowieństwa na krzywdy podeptanych prowadzi do tragedii. Jest on też przykładem społecznego archetypu, który w satyryczny sposób wykorzystuje Sienkiewicz, aby zwrócić uwagę na konieczność zmian.

Podsumowując, rola Zołzikiewicza w "Szkicach węglem" jest ważnym elementem konstrukcji noweli. Postać ta, pełniąc rolę krytycznego obrazu urzędnika z czasów zaborów, jest zderzeniem idei pozytywistycznych z polską rzeczywistością. Symbolika postaci oraz jej aktualność w kontekście trwających dyskusji o korupcji i moralnym upadku w społecznościach współczesnych nadal pozostaje trafna i godna refleksji.