Ojczyzna w literaturze - odwołanie do utworów różnych epok.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 14.02.2024 o 21:18

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 11.02.2024 o 18:01

Ojczyzna to pojęcie wielowymiarowe, często odbierane bardzo emocjonalnie i osobiście. Można o niej mówić w sensie terytorialnym, kulturowym czy nawet duchowym. To, czym dla człowieka może być ojczyzna, wielokrotnie było tematem rozważań literackich, gdzie na przestrzeni wieków pisarze próbowali przybliżyć własne wyobrażenia i refleksje na ten temat. W literaturze polskiej nie brakuje przykładów dzieł, w których motyw ojczyzny jest w centralnym punkcie zainteresowania.

Jednym z takich dzieł jest „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza. Epopeja narodowa, napisana w okresie romantyzmu, ukazuje obraz Litwy, która jest dla głównego bohatera symbolem utraconej ojczyzny. W "Panu Tadeuszu" wyidealizowany świat szlacheckiego dworu Soplicowa staje się synonimem wartości, które w tamtych czasach traktowano jako fundament bytu narodowego. Ojczyzna w dziele Mickiewicza to przede wszystkim krajobraz, rodzina, tradycja, język i religia. Jest ona ukochaną "Macierzą", którą trzeba szanować i bronić.

Poruszenie tematu ojczyzny nie omija twórczości Adama Mickiewicza w innych jego dziełach. W dramacie „Dziady” cz. III poeta w postaciach więźniów politycznych, w więzieniu stołującym w Wilnie, ukazał cierpienie i poświęcenie dla ojczyzny. Rozterki Konrada, bohatera dramatu, dotyczące jego związku z ojczyzną, buntu przeciw Bogu i poszukiwania roli w walce o wolność narodu, stają się metaforą losu Polski pod zaborami i walki o jej niepodległość.

W literaturze Młodej Polski na temat ojczyzny wypowiadał się Stanisław Wyspiański. W dramacie „Wesele” obnażył on złudzenia i słabości polskiej inteligencji oraz chłopstwa na przełomie XIX i XX wieku. Ojczyzna jawi się tu jako miejsce, gdzie wymieszane są tęsknoty, marzenia, ale i rozczarowania dotyczące możliwości wyzwolenia i odrodzenia narodowego.

W okresie XX i XXI wieku temat ojczyzny również bywał ważnym punktem odniesienia dla wielu twórców literackich. W powieści "Popiół i diament" Jerzego Andrzejewskiego, przeniesionej na ekran przez Andrzeja Wajdę, ukazany jest trudny powojenny okres odbudowy kraju i ideowe bądź moralne rozterki bohaterów związane z ojczyzną, którą należy odbudować, lecz która nie jest już taka, jak przed wojną.

Z kolei w poezji Zbigniewa Herberta, a szczególnie w jego cyklu "Pan Cogito", poeta reflektuje nad pojęciem patriotyzmu i ojczyzny w czasach, kiedy bezkrytyczna miłość do narodu może ograniczać indywidualną wolność i odpowiedzialność człowieka. Ojczyzna Herberta jest bardziej przestrzenią wartości i idei niż geograficznym terytorium.

Wśród polskiej literatury XX wieku nie można również pominąć twórczości Czesława Miłosza, noblisty, który będąc na emigracji, w niezwykle głęboki sposób rozważał znaczenie ojczyzny, podkreślając jej nie tylko materialny, ale przede wszystkim duchowy wymiar. Wiersz "Odejście młodzieży" mówi o rozdarciu, jakie odczuwają ludzie zmuszeni opuścić swoje kraje, a dylemat „być czy nie być u siebie” staje się centralnym punktem jego rozważań.

Ojczyzna, jak widać, w literaturze polskiej ujawnia się jako symbol, miejsce pamięci, terytorium walki i nadziei, ale też jako przestrzeń, w której kreuje się tożsamość jednostki i zbiorowości. Każde z omówionych dzieł, pomimo różnic epokowych, tworzy mozaikę rozumienia ojczyzny, mieszając fakt i wartości, które są fundamentem dla poczucia przynależności i tożsamości narodowej.