"Wielki bądź marny" - człowiek w literaturze renesansu. Zastanów się nad zagadnieniem, podając wybrane teksty literackie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 14.02.2024 o 20:52

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 14.02.2024 o 20:07

Renesans, epoka przełomu umysłowego i kulturalnego, stanowił moment, w którym centrum zainteresowania człowieka i świata stanął sam człowiek. Inspirując się antykiem, humanizm renesansowy położył nacisk na antropocentryzm, według którego człowiek był postrzegany jako istota wyjątkowa, zdolna do wielkich czynów, ale i borykająca się z własnymi słabościami. Celem niniejszego wypracowania jest analiza przedstawienia człowieka w literaturze renesansu, ukazanego zarówno w swojej wielkości, jak i maluczkości, poprzez wybrane teksty literackie.

Jan Kochanowski, czołowa postać polskiego renesansu, w swojej twórczości ukazał człowieka dążącego do doskonalenia. W "Pieśni XII" ("O cnocie") przedstawia ideę człowieka cnotliwego, którego życie oparte jest na dążeniu do doskonałości i miłości ojczyzny. "Pieśń XIX" ("O dobrej sławie") podkreśla znaczenie dobrej sławy, wynikającej z cnót i wartości, które człowiek powinien rozwijać w sobie. Fraszka "Do gór i lasów" z kolei oferuje wizję człowieka znajdującego spełnienie i równowagę poprzez kontakt z naturą. Analogicznie, Mikołaj Rej w "Żywocie człowieka poczciwego" przedstawia model życia w harmonii z przyrodą i otaczającym światem, gdzie szlachetne wartości wiodą bohatera przez życie. Ideę doskonałości i harmonii człowieka podkreślali także myśliciele tacy jak Giordano Bruno czy Giannozza Manetti, skupiając się na nieograniczonej możliwości rozwoju i doskonalenia ludzkiej natury.

Jednak obok obrazu człowieka wielkiego, w literaturze renesansowej znaleźć można także postacie i dzieła, które ukazują jego maluczkość. Kochanowski w "Trenach" maluje obraz człowieka bezsilnego wobec losu, a fraszki o przemijaniu i kruchości życia podkreślają jego ulotność. Niccolò Machiavelli w "Księciu" prezentuje realizm polityczny, ukazując, jak ambicja i żądza władzy prowadzą do moralnej degradacji człowieka. William Shakespeare, z kolei, w dramatach takich jak "Makbet" czy "Hamlet", eksploruje ciemne strony ludzkiej natury, włącznie z żądzą władzy i jej zgubnymi konsekwencjami dla ducha i moralności. Erazm z Rotterdamu w "Pochwale głupoty" stawia przed nami ludzką próżność i głupotę jako nieodłączne elementy ludzkiej kondycji.

Renesansowe dzieła literackie oscylują więc między wielkością a maluczkością człowieka, odzwierciedlając kontrast między jego aspiracjami a ograniczeniami narzucanymi przez ludzką naturę. Ta dwoistość obrazu człowieka jest wyrazem głębokiego humanistycznego zainteresowania naturą ludzką, jej możliwościami i ograniczeniami.

Zastanawiając się nad aktualnością tematyki humanistycznej renesansu, warto podkreślić, że epoka ta zadaje ponadczasowe pytania o miejsce człowieka w świecie, jego wartości i dążenia. Renesans jako ruch kulturowy i umysłowy kładł podwaliny pod rozwój nowożytnej myśli europejskiej, stając się źródłem inspiracji dla późniejszych pokoleń w refleksji nad ludzką naturą.

Podsumowując, literatura renesansu ukazuje człowieka w pełni jego złożoności, oscylując między obrazami jego wielkości i maluczkości. Dzieła tej epoki wciąż fascynują i skłaniają do refleksji, przypominając o uniwersalnych pytaniach dotyczących istoty człowieczeństwa, które pozostają aktualne i dziś. Refleksja nad renesansowym obrazem człowieka może przynieść cenne wskazówki dla współczesnego odbiorcy, poszukującego odpowiedzi na pytania o naturę ludzką, jej potencjał i ograniczenia.